Son yıllarda Türkiye’de art arda meydana gelen depremler, halkın doğal afetler konusundaki endişelerini artırmış durumda. Bu kapsamda en çok merak edilen soruların başında ise "Türkiye'de tsunami riski var mı?" ve "İstanbul'da tsunami olabilir mi?" geliyor. Özellikle Marmara Denizi’nde beklenen büyük depreme ilişkin yapılan bilimsel çalışmalar, İstanbul’da da tsunami ihtimalini gündeme taşıdı.
Peki, İstanbul ve çevresinde bu doğa olayı ne kadar olası? Uzmanların konuya yaklaşımı ne yönde? İşte tüm detaylar...
Türkiye’de Tsunami Gerçekleşebilir mi?
Türkiye, üç büyük tektonik levhanın kesişim noktasında yer aldığı için deprem açısından oldukça aktif bir bölge. Bu sismik aktivite, bazı kıyı bölgelerinde tsunami oluşma riskini de beraberinde getiriyor. Özellikle Ege ve Akdeniz kıyıları, tarih boyunca bu tür olaylara sahne olmuş bölgeler arasında yer alıyor.
Jeofizik uzmanlarının açıklamalarına göre, deniz tabanında meydana gelen ani yükselme ya da çökme hareketleri, su kütlelerini harekete geçirerek tsunami dalgaları oluşturabilir. Ancak burada önemli olan nokta, bu dalgaların boyutu ve kıyıya etkisi. Türkiye açıklarında oluşabilecek tsunamiler, Pasifik Okyanusu’ndaki devasa dalgalarla kıyaslandığında çok daha sınırlı etki alanına sahip.
Marmara Depremi İstanbul’da Tsunami Oluşturabilir mi?
Marmara Denizi, Türkiye’de tsunami riski bulunan özel bölgelerden biri olarak kabul ediliyor. Bunun nedeni ise hem aktif fay hatlarının bu bölgede yoğunlaşması hem de bölgenin deniz tabanında ani kaymaların olabileceği yapılar barındırması.
Uzmanlar, özellikle olası bir 7 ve üzeri büyüklüğündeki Marmara depremi sonrası, İstanbul kıyılarına ulaşabilecek 1 ila 2 metre yüksekliğinde tsunami benzeri dalgaların oluşabileceğini öngörüyor. Bu tür dalgalar, yüksek enerjili Pasifik tsunamilerinden farklı olarak daha kısa süreli ve düşük yoğunluklu oluyor.
Yine de özellikle kıyıya yakın ve alçak yerleşim alanları için bu dalgaların tehlike oluşturabileceği belirtiliyor. Kıyı şeridinde ani su taşkınlarına neden olabilecek bu olaylar, can ve mal güvenliği açısından önlem alınması gereken doğa olayları arasında.
İstanbul’da Tsunami Senaryoları Üzerine Çalışmalar Sürüyor
AFAD ve Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, İstanbul ve Marmara bölgesinde tsunami tehlikesine karşı çeşitli simülasyonlar yürütüyor. Hazırlanan senaryolar, farklı büyüklükteki depremlere bağlı olarak deniz seviyesindeki dalga hareketlerini analiz ediyor. Bu çalışmalar, afet yönetimi stratejilerinin oluşturulmasında büyük rol oynuyor.
Senaryolarda öne çıkan unsurlar arasında, tsunami dalgalarının hangi kıyılara ne hızda ulaşabileceği, olası zarar düzeyi ve müdahale süreci gibi detaylar yer alıyor. Özellikle Büyükçekmece, Avcılar, Pendik ve Tuzla gibi kıyı bölgeleri, risk değerlendirme çalışmalarında öne çıkan lokasyonlar arasında bulunuyor.
Kısa Dalgalar Büyük Etki Yaratabilir
Tsunami, çoğunlukla okyanuslarla özdeşleşmiş bir doğa olayı olsa da, küçük ölçekli tsunamilerin iç denizlerde de görülebileceği unutulmamalı. İstanbul gibi yoğun nüfus barındıran ve kıyıya yakın birçok yapının yer aldığı bir metropolde, 1 metrelik bir dalga bile ciddi sonuçlar doğurabilir.
Uzmanlar, vatandaşların bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini vurgularken, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve kıyı bölgelerinde yapılaşmanın bu tür riskler göz önüne alınarak planlanması gerektiğine dikkat çekiyor.