Türkiye’nin uzun yıllardır siyasi, ekonomik ve askeri destek sağladığı Somali, Türk vatandaşlarına yönelik vize uygulamasını sürdürüyor. Türkiye’nin Somali’ye yaptığı yardım, yatırım ve mali desteklerin toplamının 1 milyar 63 milyon dolara ulaştığı belirtilirken, Mogadişu yönetiminin diplomatik pasaport sahipleri dahil tüm Türk vatandaşlarından vize talep etmeye devam etmesi dikkat çekti.
Son olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen düzenlemeyle Somali’ye 30 milyon dolarlık yeni destek verilmesinin önü açılırken, vize uygulamasının devam etmesi kamuoyunda tartışma yarattı.
Türk vatandaşlarından vize ve çok sayıda belge isteniyor
Somali’ye seyahat etmek isteyen Türk vatandaşlarının vize başvurularının en erken 10 gün içinde sonuçlandırıldığı belirtiliyor. Başvuru sürecinde noter onaylı evraklar talep edilirken, başvuru sahiplerinden 60 dolar vize ücreti alınıyor.
Turistik vize başvurularında nüfus cüzdanı fotokopisi, otel rezervasyonu ve uçak bileti gibi belgeler istenirken, ayrıca Sarıhumma, Hepatit ve Tetanos aşılarının yaptırılması şart koşuluyor.
Ticari vize başvurularında ise süreç daha kapsamlı ilerliyor. Başvuru sahiplerinden davet mektubu, ticaret odası faaliyet belgesi, maaş bordrosu, vergi levhası, imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi fotokopisi ve SGK işe giriş belgesi gibi çok sayıda evrak talep ediliyor.
Diplomatik pasaport sahipleri de vizeye tabi
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan “Türk Vatandaşlarının Vize Rejimi” listesinde Somali için, “Umuma mahsus, diplomatik, hizmet ve hususi pasaport hamilleri vizeye tabidir” ifadesi yer alıyor.
Türkiye de karşılıklılık ilkesi kapsamında Somali vatandaşlarına vize uyguluyor. Ancak Ankara’daki Türk Somali Dostluk Derneği, Somali’ye gitmek isteyen Türk vatandaşlarını özellikle sınır kapılarında vize verilmediği konusunda uyarıyor.
Dernek tarafından yapılan bilgilendirmede, Somali vizelerinin önceden Ankara’dan alınması gerektiği belirtiliyor.
CHP’li Utku Çakırözer’den tepki
Utku Çakırözer, uygulamaya tepki göstererek durumu “skandal” olarak değerlendirdi. TBMM Dışişleri Komisyonu üyesi olan Çakırözer, Türkiye’nin Somali’ye yıllardır ciddi ekonomik ve askeri destek verdiğini hatırlattı.
Çakırözer, Somali’nin Türk vatandaşlarına yönelik vize uygulamasını sürdürmesinin “rencide edici” bir tavır olduğunu savunarak, Türkiye’nin bu konuda daha net bir diplomatik tutum sergilemesi gerektiğini ifade etti.
Açıklamasında, Türkiye’nin Somali’ye milyarlarca dolarlık destek sağladığını vurgulayan Çakırözer, buna rağmen ilişkilerde beklenen karşılığın alınamadığını dile getirdi.
Türkiye’nin Somali’ye desteği milyar doları aştı
Türkiye’nin Somali’ye son yıllarda çok sayıda ekonomik, askeri ve insani destek sağladığı belirtiliyor. IMF destek programına 3,5 milyon dolarlık katkı sunulurken, farklı dönemlerde 30 milyon dolarlık mali destek paketleri devreye alındı.
Yatırım ve yardımların toplam büyüklüğünün 1 milyar 63 milyon dolara ulaştığı ifade edilirken, sağlık, eğitim, ulaşım ve sanayi alanlarında da önemli projeler hayata geçirildi.
Somali’de 13 bin 500 metrekarelik hastane inşa edilirken, “Zemzem” adıyla üniversite kuruldu. Mogadişu’daki Aden Add Havalimanı da Türkiye’nin desteğiyle yeniden inşa edildi.
Başkent Mogadişu’da ayrıca süt, yoğurt ve dondurma fabrikası kurulduğu belirtildi.
Askeri ve enerji alanındaki destekler sürüyor
Türkiye’nin Somali’deki askeri varlığı ve enerji faaliyetleri de dikkat çekiyor. Oruç Reis, Somali denizlerinde 234 gün boyunca sismik araştırma faaliyeti yürüttü.
Çağrıbey ise Altan, Korkut ve Sancar destek gemileri eşliğinde Somali açıklarında sondaj çalışmalarına başladı. Operasyonların Arap Denizi’nde yaklaşık 288 gün sürmesinin planlandığı ifade edildi.
Türk Deniz Kuvvetleri’ne bağlı TCG Göksu, TCG Bayraktar, TCG Bartın ve TCG Yüzbaşı Güngör de Somali açıklarında görev yapıyor.
Gemilerin korsanlıkla mücadele faaliyetlerinin yanı sıra enerji arama çalışmalarını koruma görevi yürüttüğü belirtiliyor.
Türkiye Somali’de askeri üs de kurdu
Türkiye, Mogadişu’da yaklaşık 50 milyon dolar maliyetle askeri eğitim üssü kurdu. 2017 yılından bu yana Somali ordusuna terörle mücadele ve Eş-Şebab karşıtı operasyonlar konusunda eğitim veriliyor.
Öte yandan Somali’de Hint Okyanusu kıyısında yaklaşık 900 kilometrekarelik alanda uzay üssü kurulmasının planlandığı da belirtiliyor. Ekvatora yakın konumu nedeniyle bölgenin uydu fırlatma merkezi olarak değerlendirilmesi hedefleniyor.
Ankara’da büyükelçilik için arsa tahsisi yapıldı
Türkiye’nin Somali’ye yalnızca ekonomik değil diplomatik alanda da önemli destekler sunduğu ifade ediliyor. Ankara İncek’te Somali Büyükelçiliği yapılması amacıyla 5 bin metrekarelik arsa tahsis edildiği belirtildi.
Bu arsa üzerine yaklaşık 3 bin metrekarelik büyükelçilik binasının da Türkiye tarafından inşa edileceği kaydedildi. Haberde ayrıca Somali hükümetinin talep etmesi halinde söz konusu arsa ve binayı satabileceği bilgisi de yer aldı.