Avrupa Birliği (AB), Türkiye'de ikamet eden ve daha önceki vizelerini sorunsuz kullanmış güvenilir Türk vatandaşları için vize sürecinde devrim niteliğinde bir adım attı. 15 Temmuz 2025 itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenleme ile uygun başvuru sahiplerine kademeli olarak 5 yıla kadar çok girişli Schengen vizesi verilmesinin önü açıldı. AB üyesi 25 ülkenin uygulamaya koyduğu bu karar, özellikle sık seyahat eden Türk vatandaşları için büyük bir kolaylık sağlarken, başvuru sürecinde dikkat edilmesi gereken yeni kuralları da beraberinde getirdi. "Cascade" (kaskad/kademeli) olarak adlandırılan bu sisteme göre, vize geçmişi temiz olan başvuru sahiplerine her defasında daha uzun süreli vizeler verilecek.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Thomas Ossowski tarafından da teyit edilen yeni dönem, konsolosluklardaki yığılmayı azaltmayı ve vize sürecini hızlandırmayı amaçlıyor. Yetkililer, bu uygulamanın Türkiye'nin AB ile olan ilişkilerinde olumlu bir adım olduğunu ve güvenilir seyahat severleri ödüllendirdiğini vurguluyor. Karar metninde yer alan "Türk seyahat severlere avantajlı vizeler sağlanacaktır" ibaresi, başvuru sahibinin lehine olan en iyi senaryonun uygulanacağının altını çiziyor. Bu kapsamda, 15 Temmuz'dan sonra yeni kurallara aykırı, beklenenden daha kısa süreli bir vize alan vatandaşların itiraz hakkı da bulunuyor.
Kademeli Vize (Cascade) Kuralı Nedir ve Kimler Yararlanabilir?
Yeni düzenlemenin kalbini oluşturan "Cascade" (kademeli) kuralı, başvuru sahibinin vize geçmişine dayalı olarak, giderek uzayan sürelerle çok girişli vize verilmesini öngören bir sistemdir. Bu kural, daha önceki Schengen vizelerini yasalara uygun şekilde kullanan, seyahatleri sonrası ülkesine dönen ve düşük göçmenlik riski taşıdığı değerlendirilen "güvenilir başvuru sahiplerini" hedefliyor. Bu sayede, her seyahat öncesi tekrar tekrar vize başvurusu yapma zorunluluğu ortadan kalkacak ve vatandaşların hem zamandan hem de masraftan tasarruf etmesi sağlanacak.
Yeni kurallara göre vize süreleri şu şekilde kademelendirilecek:
Daha önce en az bir Schengen vizesi almış ve kurallara uygun kullanmış kişilere, vizenin bittiği tarihten sonraki bir yıl içinde yapacakları başvuruda 6 aylık çok girişli vize verilecek.
En az 6 ay geçerli bir vizeyi kullandıktan sonraki iki yıl içinde başvuranlara 1 yıllık vize verilecek.
1 yıllık vizeyi sorunsuz kullananlara, sonraki iki yıl içindeki başvurularında 3 yıllık vize verilecek.
3 yıllık vizeyi sorunsuz kullananlara ise bir sonraki başvurularında 5 yıla kadar çok girişli vize onayı verilebilecek. Bu sistemden yararlanabilmek için pasaport geçerlilik süresinin, talep edilen vize süresinden en az 3 ay daha uzun olması gerekiyor. Düzenleme, mesleki risk profili nedeniyle Türk vatandaşı tır şoförlerini ve Türkiye'de yaşayan üçüncü ülke vatandaşlarını kapsamıyor.
Başvuru Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli? İtiraz Hakkı ve İyi Niyet Mektubu
Yeni düzenlemeyle birlikte başvuru sürecinde bazı noktalar daha da önem kazandı. Vize danışmanlık acenteleri, başvuru sahiplerinin hazırlayacakları "iyi niyet" veya "motivasyon" mektubuna özel bir önem vermesi gerektiğini vurguluyor. Bu mektupta, seyahat amacının net bir şekilde açıklanması ve özellikle yeni "Cascade" kuralına atıfta bulunarak, uzun süreli vize talebinin gerekçelendirilmesi tavsiye ediliyor. Mektupta, 15 Temmuz 2025 tarihli karardan bahsedilmesi, başvurunun bu yeni çerçevede değerlendirilmesi için konsolosluklara bir hatırlatma niteliği taşıyacaktır.
AB Türkiye Delegasyonu, başvuru sahiplerini aracı kurumlara ekstra ücret ödememeleri konusunda uyararak, işlemlerin sadece konsolosluklar tarafından yetkilendirilmiş vize başvuru merkezleri üzerinden yapılması gerektiğini belirtti. Dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli nokta ise itiraz hakkıdır. Eğer 15 Temmuz 2025'ten sonra başvuru yapan ve vize geçmişi kademeli sisteme uygun olan bir kişiye, hak ettiğinden daha kısa süreli bir vize verilirse, bu duruma itiraz etme hakkı bulunuyor. Başvuru sahipleri, vize geçmişlerini ve yeni düzenlemenin şartlarını belirterek, verilen kararın yeniden değerlendirilmesini talep edebilirler.
Hangi Ülkeler Uyguluyor? Kapsam ve Detaylar
15 Temmuz 2025 itibarıyla yürürlüğe giren vize kolaylığı kararı, AB üyesi olan Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya, İspanya, Yunanistan, Belçika, Avusturya, Polonya, Portekiz, İsveç, Finlandiya, Danimarka, Çekya, Macaristan, Bulgaristan, Romanya, Slovenya, Slovakya, Litvanya, Letonya, Lüksemburg, Estonya, Malta, Hırvatistan ve Kıbrıs (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi) tarafından uygulanacak. Bu 25 ülkenin yanı sıra, Schengen müktesebatına tabi olan ancak AB üyesi olmayan İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn da bu kararı uygulamakla yükümlüdür.
Schengen bölgesinde yer almasına rağmen kendi özel kuralları olan Danimarka için karar bağlayıcı nitelikteyken, Schengen bölgesinde bulunmayan İrlanda ise bu uygulamanın tamamen dışında bırakılmıştır. Bu yeni dönem, Türkiye ile AB arasında son yıllarda vize süreçlerinde yaşanan zorlukların ardından atılmış önemli ve pozitif bir adım olarak değerlendiriliyor. Uygulamanın, hem turistik hem de ticari amaçlı seyahatleri kolaylaştırarak taraflar arasındaki kültürel ve ekonomik ilişkileri daha da güçlendirmesi bekleniyor.