Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 10 Eylül 2026 tarihli Para Politikası Kurulu toplantısının özetini yayımladı. TCMB, jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetleri üzerindeki etkilerinin sürdüğünü belirtirken, yüksek enerji fiyatlarının enflasyon görünümü açısından yukarı yönlü risk oluşturduğunu bildirdi. Tarımsal emtia fiyatlarındaki artışın da enflasyon ve beklentiler üzerinde ilave baskı oluşturduğu kaydedildi.
Enerji fiyatlarında yüksek ve dalgalı seyir sürüyor
TCMB değerlendirmesinde, jeopolitik belirsizliklere bağlı olarak enerji fiyatlarındaki yüksek ve dalgalı seyrin devam ettiği vurgulandı. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin ne kadar süreceğinin, enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olacağı ifade edildi.
Ağustos ayında 91 dolar seviyesinde gerçekleşen Brent ham petrol fiyatının, eylül ayının ilk 10 günü itibarıyla ortalama 103 dolara yükseldiği belirtildi. Aynı dönemde doğal gaz fiyatlarının da yükselişini sürdürdüğü, özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin enerji emtia fiyatlarında belirgin artışa yol açtığı bildirildi.
Enflasyon ağustosta yüzde 31,51 oldu
TCMB verilerine göre tüketici fiyatları ağustos ayında yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon ise 0,24 puan gerileyerek yüzde 31,51 seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde enerji fiyatlarındaki artış, ulaştırma hizmetleri, eğitim ve haberleşme hizmetleri tüketici enflasyonunda öne çıkan başlıklar oldu.
Enerji fiyatlarında aylık yüzde 5,46'lık artış yaşanırken, yükselişte uluslararası petrol fiyatlarının etkisiyle artan akaryakıt fiyatlarının belirleyici olduğu kaydedildi. Motorin fiyatlarında rafineri marjlarındaki artışın etkisi de hissedilirken, hizmet enflasyonu eğitim, haberleşme ve ulaştırma öncülüğünde yüksek seyrini korudu.
Hizmet enflasyonu mal enflasyonunun üzerinde
Ağustos itibarıyla yıllık mal enflasyonunun yaklaşık yüzde 26, hizmet enflasyonunun ise yüzde 40 düzeyinde gerçekleştiği belirtildi. Hizmet grubunda haberleşme, ulaştırma ve diğer hizmetlerin yıllık enflasyonu yükselirken, kira ile lokanta ve otel gruplarında yıllık artış oranlarının gerilediği bildirildi.
Eğitim fiyatları, vakıf yükseköğretim kurumlarının ücretlerindeki artışın etkisiyle ağustosta yüzde 8,62 yükseldi. Haberleşme hizmetlerinde fiyat artışı yüzde 5,03, ulaştırma hizmetlerinde ise yüzde 4,98 olurken, kira aylık enflasyonu yüzde 3,04 olarak gerçekleşti.
İç talepte zayıflama belirginleşti
Ekonomik büyümenin üretim tarafında ikinci çeyrekte inşaat dışındaki bütün kalemlerin yıllık büyümeye pozitif katkı verdiği, büyümenin temel belirleyicisinin ise hizmetler sektörü olduğu belirtildi. Tarım katma değerinin ikinci çeyrekte güçlü artış kaydettiği, ilk çeyrekte gerileyen sanayi katma değerinin de yeniden yükseldiği bildirildi.
Harcama tarafında nihai yurt içi talep yıllık büyümenin sürükleyicisi olmaya devam ederken, özel tüketim ve toplam yatırımların katkısında bir miktar gerileme görüldü. Özel tüketim harcamalarındaki çeyreklik düşüşün ikinci çeyrekte belirginleşmesi, TCMB tarafından iç talepteki zayıf seyrin güçlendiğine yönelik bir gösterge olarak değerlendirildi.
Dış ticaret açığında gerileme sinyali
Mal ve hizmet ihracatının arttığı, ithalatın ise gerilediği ikinci çeyrekte net ihracatın büyümeye pozitif katkı sağladığı kaydedildi. Ağustos ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri ile eylül ayının öncü göstergelerinin, ihracat ve ithalattaki azalışla birlikte dış ticaret açığının ikinci çeyreğe göre gerileyebileceğine işaret ettiği belirtildi.
TCMB, jeopolitik gelişmelerin cari açık üzerindeki etkisinin büyük ölçüde enerji fiyatlarındaki seyre bağlı olacağı değerlendirmesinde bulundu. Mevsimsellikten arındırılmış tüketim malı ithalatının ikinci çeyrekte gerilemesinin ardından temmuz ve ağustos aylarında bir miktar yükseldiği bildirildi.
Enflasyon beklentilerinde yükseliş görüldü
Piyasa Katılımcıları Anketi'nde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi 0,2 puan yükselerek yüzde 29,4'e, 2027 yıl sonu beklentisi ise 0,5 puan artarak yüzde 21,9'a çıktı. Buna karşılık 12 ay sonrasına ilişkin beklenti 0,3 puan gerileyerek yüzde 23,7 olurken, 24 ay sonrasına ilişkin beklenti yüzde 18 olarak ölçüldü.
Reel sektörün 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi ağustosta yüzde 32,8'e, hanehalkının beklentisi ise yüzde 45,6'ya yükseldi. TCMB, enflasyon beklentileri ile fiyatlama davranışlarının dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam ettiğini bildirdi.
Eylül enflasyonunda eğitim kaynaklı düşüş bekleniyor
TCMB, bazı eğitim ücretlerindeki fiyat değişikliklerinin bu yıl farklı aylara yayılmasının ağustos enflasyonunu yaklaşık 0,25 puan artırdığını belirtti. Aynı takvim etkisinin eylül ayında eğitim hizmetleri üzerinden enflasyonu mekanik olarak aşağı çekmesinin beklendiği ifade edildi.
Eylül ayında temel mal fiyatlarında ılımlı seyrin devam edeceği öngörülürken, ilk verilerin özellikle sebze fiyatlarındaki gerilemenin gıda enflasyonunu aşağı çekebileceğine işaret ettiği bildirildi. Buna karşılık küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin akaryakıt ve tüp gaz üzerinden enerji grubu yıllık enflasyonunu yukarı çekmeye devam etmesinin beklendiği kaydedildi.
Politika faizi yüzde 37’de tutuldu
Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu. Merkez Bankasının gecelik borç verme faiz oranı yüzde 40, gecelik borçlanma faiz oranı ise yüzde 35,5 seviyesinde korundu.
Kurul, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceğini ve faiz kararlarının enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve beklentiler dikkate alınarak toplantı bazlı belirleneceğini bildirdi. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma görülmesi halinde para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı da vurgulandı.