Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) denetim işlevine yönelik tartışmalar sürerken, Meclis Başkanlığı verileri yazılı soru önergelerine ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Resmi verilere göre, 28'inci Yasama Dönemi boyunca bakanlıklara yöneltilen binlerce soru önergesi hâlâ yanıt bekliyor.
2 Haziran 2023 tarihinde başlayan 28'inci Yasama Dönemi'nde milletvekilleri tarafından verilen soru önergelerine ilişkin veriler, yasama ve denetim faaliyetlerinin işleyişine yönelik değerlendirmeleri yeniden gündeme taşıdı.
44 bini aşkın soru önergesi verildi
TBMM Başkanlığı verilerine göre, 12 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla işleme alınan yazılı soru önergesi sayısı 44 bin 154 olarak kayıtlara geçti.
Milletvekilleri tarafından çeşitli bakanlıklara yöneltilen önergeler; ekonomi, sağlık, eğitim, ulaştırma, güvenlik, çevre ve kamu yönetimi gibi birçok alandaki konuları kapsadı.
Ancak verilen soru önergelerinin önemli bir bölümünün yasal süre içerisinde yanıtlanmadığı görüldü.
Yasal sürede yanıt oranı yüzde 14'te kaldı
Meclis verilerine göre, 44 bin 154 soru önergesinden yalnızca 6 bin 157'si yasal süre içerisinde cevaplandırıldı.
Bu rakam, milletvekillerinin soru önergelerine süresi içinde yanıt alma oranının yaklaşık yüzde 14 seviyesinde kaldığını ortaya koydu.
Yasal süresi geçtikten sonra cevaplanan önerge sayısının ise 24 bin 53 olduğu bildirildi.
12 bin 742 önerge hâlâ cevap bekliyor
Verilere göre bakanlıklar tarafından henüz yanıtlanmayan ve cevap bekleyen soru önergesi sayısı 12 bin 742 olarak kaydedildi.
Bu durum, TBMM'nin denetim araçlarından biri olan yazılı soru önergelerinin etkinliği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Muhalefet partileri, soru önergelerine zamanında yanıt verilmemesinin Meclis denetimini zayıflattığını savunurken, hükümet kanadı ise yoğun çalışma temposu ve teknik süreçlere dikkat çekiyor.
Bazı bakanlıklarda yanıtlanmama oranları dikkat çekti
TBMM verilerinde bazı bakanlıklara yöneltilen soru önergelerinin yanıtlanmama oranları da yer aldı.
Buna göre:
-
Sağlık Bakanlığı'nda soru önergelerinin yüzde 60'ı yanıtsız kaldı.
-
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nda bu oran yüzde 53 olarak kaydedildi.
-
İçişleri Bakanlığı'nda yüzde 42,
-
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda yüzde 38,
-
Adalet Bakanlığı'nda ise yüzde 31 oranında yanıtsız önerge bulunduğu belirtildi.
Veriler, bazı bakanlıklarda her iki soru önergesinden birinin yanıtlanmadığını ortaya koydu.
TBMM'den bakanlıklara hatırlatma
TBMM Başkanlığı'nın, soru önergelerine verilen cevapların niteliği konusunda da çeşitli değerlendirmelerde bulunduğu belirtildi.
Meclis Başkanlığı tarafından bakanlıklardan, sorulara verilen cevapların "Meclis'in saygınlığına uygun, tam, yeterli ve tatminkâr" nitelikte hazırlanması konusunda hassasiyet göstermelerinin istendiği ifade edildi.
Bazı yanıtlarda internet linki verildiği belirtildi
Önergelere verilen bazı cevaplarda doğrudan bilgi paylaşmak yerine internet sitesi bağlantılarının gönderildiği öne sürüldü.
Ayrıca bazı soru önergelerinde yöneltilen soruların tamamının değil, belirli bölümlerinin cevaplandığı, bazı soruların ise yanıtsız bırakıldığı iddia edildi.
Bu durumun milletvekillerinin bilgi edinme ve denetim görevlerini yerine getirmesini zorlaştırdığı yönünde eleştiriler yapılıyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcılığına yönelik eleştiriler de gündeme geldi
Haberde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'a yöneltilen bazı soru önergelerinin de "İlgi alanımız dışında" şeklinde yanıtlandığı ifade edildi.
Bu durum da Meclis'teki denetim mekanizmalarının işleyişi konusundaki tartışmaların bir parçası olarak değerlendirildi.
Bakanlıklar gecikmelere ilişkin gerekçelerini açıkladı
Yasal süre içerisinde cevap verilemeyen soru önergeleriyle ilgili bazı bakanlıkların gerekçeleri de kamuoyuyla paylaşıldı.
Milli Savunma Bakanlığı, önergelerin ulaşmasının ardından bilgi ve belgelerin ilgili birimler arasında koordine edildiğini ve mümkün olan en kısa sürede cevaplandırılmaya çalışıldığını belirtti.
Ticaret Bakanlığı ise çalışma yoğunluğu ve gerekli bilgilerin temin edilmesinde geçen süre nedeniyle bazı cevapların yasal sürenin ardından verilebildiğini ifade etti.
Ulaştırma Bakanlığı örneği dikkat çekti
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na ilişkin dikkat çeken bir ayrıntı da haberde yer aldı.
Buna göre, ilgili bir soru önergesine hazırlanan cevabın yasal süre aşıldığı gerekçesiyle henüz TBMM'ye ulaştırılmadığı belirtildi.
Bu durum, soru önergelerine ilişkin süreçlerin işleyişi konusunda yeni tartışmalara neden oldu.
Denetim mekanizmaları yeniden tartışılıyor
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin yürürlüğe girmesinden bu yana TBMM'nin denetim kapasitesi ve yazılı soru önergelerinin etkinliği zaman zaman siyasi gündemin önemli başlıklarından biri oluyor.
TBMM verilerinde yer alan 12 bin 742 yanıtsız önerge ve yüzde 14'lük zamanında yanıt oranı, Meclis'in denetim fonksiyonuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşırken, siyasi partiler konuya ilişkin farklı değerlendirmelerde bulunmaya devam ediyor.