Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapay zeka destekli Mekânsal Veri Analiz Sistemi (MEVA) üzerinden Türkiye genelindeki gayrimenkul satışlarını kapsamlı biçimde incelemeye aldı. Yeni uygulama ile özellikle son beş yıl içinde yapılan tapu işlemleri, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark açısından kontrol edilecek. İnceleme sonucunda beyan edilen değer ile gerçek satış fiyatı arasında ciddi sapmalar tespit edilirse hem alıcı hem satıcıya ağır vergi ve ceza yaptırımları uygulanacak.
Ekonomist Muhammet Bayram’ın aktardığına göre, gönüllü düzeltme yapanlar cezadan muaf olacak. Ancak düzeltme beyannamesi vermeyenlerin vergi aslına ek olarak bir kat vergi ziyaı cezası ve yıllık yüzde 53,25’e varan gecikme faizi ile karşılaşabileceği belirtiliyor.
Düşük bedel gösterenlere “katmerli” ceza uyarısı
Bayram, konut fiyatlarının özellikle büyükşehirlerde hızla artmasıyla birlikte tapuda düşük bedel gösterme eğiliminin yaygınlaştığını, bu nedenle devletin hem alıcıyı hem satıcıyı yakın takibe aldığını söyledi.
“Evin gerçek satış bedeli 10 milyon TL iken tapuda 2 milyon 500 bin TL gösteriliyorsa bu fark ciddi gelir kaybı yaratıyor ve devlet bunu incelemeye alıyor” diyen Bayram, bankalardan çekilen konut kredilerinin de denetime dâhil olduğunu vurguladı.
Uzmanlar, davete icabet etmeyen yani gönüllü düzeltme yapmayan mükelleflerin katmerli cezalara maruz kalabileceğini hatırlatıyor. Yalnızca tapu harcı değil, vergi aslı ve ceza ile birlikte yüksek oranda gecikme faizi de ödenmek zorunda kalacak.
7 milyona yakın işlem tespit edildi
Bakanlık, MEVA sistemiyle sondaj usulü yaptığı kontrollerde büyük sapmalar tespit ederken, şu ana kadar yaklaşık 7 milyon işlem mercek altına alındı. Bu sayının ilerleyen süreçte artması bekleniyor. Denetimler tüm Türkiye’yi kapsıyor ancak konut fiyatlarının yüksekliği nedeniyle İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli ve Denizli gibi büyükşehirlerde daha yoğun yürütülecek.
Bayram, izaha davet kapsamında düzeltme beyannamesi verenlerin inceleme dışında kalacağını; vergi incelemesine dönüşmesi hâlinde ise uzlaşma ve pişmanlık hükümlerinden yararlanılabileceğini belirtti.
Emlakçılar ve rayiç bedel düzenlemeleri de gündemde
Yalnızca alıcı ve satıcı değil, emlakçılar da düşük komisyon beyanı nedeniyle cezalı vergi riskiyle karşı karşıya. Komisyon faturası rayiç bedel üzerinden kesilip kalan kısmın elden alınması durumunda, bu fark da tespit edilirse geriye dönük vergi tahsil edilecek.
Öte yandan AK Parti Genel Merkez Yerel Yönetimler Başkanı Mustafa Demir, rayiç bedel düzenlemelerine ilişkin yaptığı açıklamada vatandaşların üzerine ek mali yük getirilmeyeceğini vurguladı. Demir, “Vatandaşlarımızın haklarını koruyan, belediyelerin ihtiyaçlarını gözeten dengeli bir sistem kuracağız” dedi.
Bu gelişmeler, gayrimenkul satışlarında şeffaf beyan ve gerçek değer üzerinden işlem yapmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, hem bireysel hem kurumsal mükelleflerin cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için gönüllü düzeltme imkanını değerlendirmesini tavsiye ediyor.