Enerji, ulaşım ve madencilik gibi stratejik alanlarda yatırımları hızlandırmayı hedefleyen “Süper İzin” yasa teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Tasarı, çevresel onay süreçlerini esnetiyor; orman, mera, kıyı ve sit alanlarında hızlı geçiş dönemini başlatıyor.
Kamuoyunda “Süper İzin” olarak anılan düzenleme, Türkiye'nin yatırım bürokrasisini yeniden şekillendirmeyi amaçlıyor. Teklife göre, “öncelikli yatırım” olarak sınıflandırılan projeler için izin, ruhsat ve lisans süreçleri özel bir kurul tarafından hızla sonuçlandırılacak. Bu kurul, bakanlıklar arası koordinasyonu sağlayacak ve yatırımcıya “öngörülebilirlik” sağlayacak şekilde tasarlandı.
ÇED süreci beklenmeden uygulama başlatılabilecek mi?
Tasarının en dikkat çeken maddelerinden biri, çevresel etki değerlendirme (ÇED) süreçlerine yönelik. Teklife göre bazı stratejik projeler, ÇED raporu tamamlanmadan uygulamaya geçebilecek. Özellikle Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) projeleri için tahsis edilen mera alanlarında artık ÇED şartı aranmayacak.
Bu düzenleme, rüzgâr enerjisi gibi çevreci yatırımların hızlandırılması hedefiyle gerekçelendirilse de, çevresel denetim mekanizmalarının zayıflatılacağı endişelerine yol açıyor. Teklif, izin süreçlerinin 60 gün içinde tamamlanmasını da öngörüyor.
Kurul neyi değiştirecek?
Kurul, kamu yararı ilkesine bağlı olarak ihtilafları hızla çözebilecek. Anayasa hükümlerine aykırı olmayacak şekilde, yatırımların önündeki bürokratik engelleri kaldırmakla görevlendirilecek. Böylece, örneğin sit alanına yapılmak istenen bir enerji santrali projesi, bu kurulun onayıyla hızla ilerleyebilecek.
Hükümet yetkilileri, mevcut mevzuatın yatırımcılara zaman kaybettirdiğini ve Türkiye’nin rekabet gücünü azalttığını savunuyor. Bu nedenle teklifin, yatırım ortamını canlandırmak ve büyük ölçekli projeleri teşvik etmek için hazırlandığını belirtiyor.
Siyasi ve toplumsal tepkiler ne olabilir?
Tasarı, önümüzdeki günlerde TBMM komisyonlarında görüşülecek. Görüşmelerde, çevre koruma, hukuk devleti ilkesi ve yatırım teşvik politikaları arasında denge kurulması tartışmaların merkezini oluşturacak. Özellikle muhalefet partilerinin ve çevreci grupların, ÇED sürecinin aşılması ve koruma alanlarında yapılacak yatırımlar konusuna sert tepki göstermesi bekleniyor.
Yatırımcının önünü açarken kamu yararı ile ekolojik denge arasında nasıl bir denge kurulacağı, Meclis’te verilecek kararlarla şekillenecek. Tasarı yasalaşırsa, Türkiye’nin yatırım hukuku ve çevre politikalarında önemli bir dönüşüm yaşanabilir.