Türkiye, 19 Mart sabahına sosyal medya platformlarında yaşanan geniş çaplı erişim sorunlarıyla uyandı. Özellikle Instagram, WhatsApp, YouTube ve TikTok gibi popüler uygulamalara giriş yapamayan kullanıcılar, “Sosyal medya çöktü mü? Erişim engeli mi var?” sorularına yanıt arıyor. Peki, platformlarda yaşanan bu yavaşlık ve erişim sorunlarının arka planında ne var? İşte, 19 Mart’ta Türkiye’de sosyal medyada yaşanan kısıtlamaların perde arkası…
Instagram, WhatsApp ve YouTube’a Giriş Yapılamıyor
Sabah saatlerinden itibaren Türkiye genelinde birçok kullanıcı, Instagram, WhatsApp ve YouTube gibi platformlarda akış yenileyememe, mesajların gitmemesi ve videoların yüklenmemesi gibi sorunlar yaşadı. Özellikle WhatsApp'ta mesajların uzun süre tek tikte kalması ve Instagram'da akış yenilenememesi dikkat çeken ilk şikayetlerden oldu.
Downdetector gibi kesinti bildirme sitelerine bakıldığında, sabah saat 06:00’dan itibaren kullanıcıların yoğun şekilde YouTube, TikTok ve Instagram için erişim problemi raporladığı görülüyor. İstanbul başta olmak üzere Türkiye'nin birçok ilinde kullanıcılar, sosyal medya platformlarına girişte sorun yaşamaya devam ediyor.
Londra Merkezli NetBlocks: Erişim Kısıtlandı
Londra merkezli bağımsız internet gözlem kuruluşu NetBlocks, Türkiye’de birden fazla sosyal medya platformuna erişimin kısıtlandığını doğruladı. Kurumdan yapılan açıklamada, “Canlı ölçümler, Türkiye'nin X, YouTube, Instagram ve TikTok dahil olmak üzere birden fazla sosyal medya platformuna erişimi kısıtladığını gösteriyor” ifadelerine yer verildi.
NetBlocks'un paylaştığı verilere göre, bu kısıtlama özellikle 19 Mart sabah saatlerinden itibaren etkisini gösterdi.
Erişim Sorunu Ekrem İmamoğlu Operasyonu ile Aynı Zamana Denk Geldi
Sosyal medyada erişim kısıtlamasının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve ekibine yönelik yürütülen soruşturma ile bağlantılı olduğu öne sürülüyor. Sabah saatlerinde İBB’ye yönelik başlatılan operasyon kapsamında çok sayıda gözaltı gerçekleştirilirken, sosyal medyada da aynı zaman diliminde kısıtlamaların devreye girdiği dikkat çekti.
Kısıtlamanın, toplumsal olaylarda ve geniş katılımlı operasyonlarda sıkça kullanılan bant daraltma yöntemiyle hayata geçirildiği tahmin ediliyor.
Bant Daraltma Nedir?
Türkiye’de yaşanan bu tür erişim problemlerinde sıklıkla gündeme gelen bir terim ise bant daraltma (bandwidth throttling). Bu yöntem, internet servis sağlayıcıları veya yetkili kurumlar tarafından belirli uygulamalarda ya da platformlarda veri hızının kasıtlı olarak düşürülmesi anlamına geliyor.
Bant daraltma uygulandığında şu sorunlar yaşanır:
- Mesajlaşma uygulamalarında mesajların geç gitmesi veya hiç gitmemesi,
- Sosyal medya platformlarında fotoğraf, video ve hikâye gibi içeriklerin yüklenmemesi,
- “Bağlantınız kontrol ediliyor” veya “Yeniden bağlanıyor” uyarılarının sıklaşması,
- YouTube gibi platformlarda videoların aşırı yavaş açılması veya hiç yüklenmemesi.
Bu tür uygulamaların Türkiye’de hayata geçirilmesi Bilişim Teknolojileri Kurumu (BTK) yetki alanına giriyor.
X Platformunda Erişim Sorunu Azaldı
Öte yandan sabah saatlerinde X (eski adıyla Twitter) kullanıcıları da kısıtlamadan etkilense de, şu an itibarıyla X platformuna erişim sağlanabiliyor. Kullanıcılar, X üzerinden yaşanan bant daraltma ve erişim problemleri hakkında güncel bilgi paylaşımı yapmaya devam ediyor.
Downdetector verilerine göre, sabah erken saatlerde X’e erişimde sıkıntı yaşansa da ilerleyen saatlerde platformdaki akış kısmen normale dönmüş durumda.
Sosyal Medyada Tepki
Erişim kısıtlamalarının ardından sosyal medyada kullanıcılar tepkilerini dile getirirken, birçok kişi VPN kullanarak bu engellemeyi aşmaya çalışıyor. Özellikle “#SosyalMedyaÇöktü” ve “#ErişimEngeli” etiketleri kısa sürede trend listelerine girdi.
Kısıtlamanın ne kadar süreceği ve diğer platformlara da yayılıp yayılmayacağı merakla bekleniyor. Gelişmelere göre, BTK veya yetkili makamlardan yapılacak resmi açıklamalarla durum netleşecek.