Sosyal Güvenlik Kurumu, emeklilik sonrası gerekli şartları taşımadığı tespit edilen kişilere yönelik denetimlerini sıkılaştırdı. Kurum, bu kapsamda “yersiz ödeme” olarak değerlendirilen maaşları keserken, yapılan ödemelerin faiziyle birlikte geri alınacağını duyurdu. Sürece ilişkin detaylar ise emekliler açısından kritik önem taşıyor.
Şartları taşımayanların maaşı kesiliyor
Emeklilik dilekçesi verildiğinde sigortalıların gerekli koşulları sağladığı kabul edilse de, sonradan yapılan incelemelerde eksiklik tespit edilmesi halinde işlem tersine çevriliyor. Bu durumda emekli aylığı derhal kesiliyor.
Kesintiyle birlikte daha önce ödenen tüm maaşlar “yersiz ödeme” kapsamında değerlendiriliyor ve geri talep ediliyor. Özellikle kamu görevlilerinde (4/1-c statüsü) emeklilik işlemi tamamen iptal edilerek kişinin yeniden görevine iade edilmesi sağlanabiliyor.
Maaş yeniden bağlanabilir ancak dilekçe şartı var
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, maaşı kesilen sigortalılar için süreç tamamen kapanmıyor. Şartların sağlanma durumuna göre farklı senaryolar devreye giriyor.
Eğer emeklilik şartları hata tespit edilmeden önce tamamlanmışsa, yeni bir başvuru yapılmadan aylık yeniden bağlanabiliyor. Ancak eksik şartlar sonradan tamamlanıyorsa, sigortalının mutlaka yeni bir dilekçe vermesi gerekiyor. Aylık ödemesi, bu başvuruyu takip eden ayın başından itibaren yeniden başlatılıyor.
Yanlış statüden bağlanan maaşlarda farklı uygulama
Bazı durumlarda hatanın kaynağı sigortalı değil, kurum işlemleri olabiliyor. Örneğin Bağ-Kur yerine SSK statüsünden maaş bağlanması gibi hatalarda farklı bir süreç işletiliyor.
Bu tür durumlarda yanlış bağlanan aylık iptal edilse de, sigortalının hak kaybı yaşamaması için doğru statü üzerinden maaş yeniden hesaplanıyor. Üstelik bu işlem için yeni bir dilekçe şartı aranmayabiliyor ve hak edilen tarihten itibaren ödeme yapılabiliyor.
Prim borçlarında ‘sülüs’ kesintisi uygulanıyor
Emeklilik sonrası ortaya çıkan prim borçları, emeklilik hakkını tamamen ortadan kaldırmıyorsa maaş kesintisi yerine farklı bir yöntem uygulanıyor. Bu kapsamda “sülüs” yani üçte bir kuralı devreye giriyor.
Buna göre borç tutarı, emekli maaşının üçte biri oranında her ay kesilerek tahsil ediliyor. Böylece hem borç ödeniyor hem de emekli aylığı tamamen kesilmiyor.
Anayasa Mahkemesi kararı mağduriyeti sınırlıyor
Anayasa Mahkemesi’nin 2021 yılında aldığı karar doğrultusunda, kurum hatasından kaynaklanan durumlarda vatandaşın mağdur edilmemesi esas alınıyor. Bu kapsamda iyi niyetli sigortalılar için daha koruyucu bir yaklaşım uygulanıyor.
Uzmanlar, emeklilik başvurusu öncesinde hizmet dökümü, prim gün sayısı ve yaş şartlarının dikkatle kontrol edilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu kontrollerin yapılmaması halinde, ilerleyen süreçte ciddi mali yüklerle karşılaşılabileceği ifade ediliyor.