Rusya ile Ukrayna arasında 2022’den bu yana süren savaşın sona ermesine dair umutlar, bugün İstanbul’da yeniden yeşeriyor. Barış arayışında önemli bir dönemece girilirken, Türkiye’nin ev sahipliğinde yürütülen görüşmelere uluslararası kamuoyu büyük ilgi gösteriyor. İşte, İstanbul’daki müzakere masasındaki tarafların talepleri, pozisyonları ve diplomatik perde arkası...
Ukrayna’nın Önceliği: Derhal Ateşkes ve Güvenlik Garantisi
Ukrayna tarafı, barış görüşmelerinin başlaması için en az 30 günlük kapsamlı ve sürdürülebilir bir ateşkes şartı koşuyor. Kiev yönetimi, çatışmaların sürdüğü ortamda barış müzakerelerinin gerçekçi olamayacağına dikkat çekiyor.
Zelenskiy yönetiminin talepleri:
-
Derhal ve kapsamlı ateşkes ilanı
-
İşgal edilen toprakların geri verilmesi
-
Güvenlik garantileri (AB ve NATO üyeliği dahil)
-
Yabancı gözlemcilerin sahada konuşlanması
-
Savaş tazminatları ve yeniden imar desteği
Kiev, özellikle sivillerin korunması ve savaş sonrası tekrar yaşanabilecek tehditlerin önlenmesi açısından kalıcı uluslararası güvenceler talep ediyor.
Rusya’nın Tutumu: Önce Müzakere, Sonra Ateşkes
Moskova ise ateşkese önce sıcak bakmıyor. Rus tarafı, müzakerelerin ön koşulsuz başlamasını, ateşkesin ise ancak ilerleme kaydedildikten sonra gündeme gelmesini istiyor. Kremlin'e göre, erken ateşkes Ukrayna’ya askeri yeniden yapılanma fırsatı sunabilir.
Putin’in pozisyonu:
-
Koşulsuz görüşme süreci
-
Kırım ve Donbass üzerindeki kontrolün tartışmaya açılmaması
-
NATO’nun doğuya genişlememesi
-
Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesi
-
Yaptırımların kaldırılması
Rusya, İstanbul’daki masayı "güçlü bir kartla" geldiğini vurgularken, Karadeniz’deki son operasyonlar sonrası sahada avantajlı olduğunu düşünüyor.
ABD’nin Hedefi: Hızlı Anlaşma, Liderlik Gösterisi
ABD Başkanı Donald Trump, seçim sonrası "barışı sağlayan lider" imajını güçlendirme hedefiyle diplomatik sürece doğrudan müdahil oldu. Ancak Putin’in İstanbul’a gelmeyeceğinin açıklanmasının ardından Trump da Türkiye’ye gitmeyeceğini duyurdu.
Trump’ın pozisyonu:
-
Savaşın kalıcı bir anlaşmayla bitirilmesi
-
NATO müttefikleriyle uyumlu çözüm
-
Gerekirse yaptırımlarla baskı kurulması
Washington, diplomatik süreci hızlandırmak ve küresel krizleri çözebilen güçlü bir ABD imajı sunmak istiyor.
Türkiye’nin Rolü: Tarafsız Aracı ve Barış Üssü
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hem Putin hem de Zelenskiy ile doğrudan iletişim kurabilen az sayıdaki liderlerden biri olması, Türkiye’yi diplomatik açıdan önemli bir aktör haline getiriyor.
Ankara’nın hedefi:
-
Barış sürecine ev sahipliği yapmak
-
Türkiye’nin bölgesel barış merkezi konumunu güçlendirmek
-
2022’deki tahıl koridoru gibi yapıcı ara çözümler üretmek
Türkiye daha önce Antalya ve İstanbul’da barış görüşmelerine ev sahipliği yapmış, Karadeniz Tahıl Girişimi ile dünya gıda krizine çözüm sunmuştu.
Son Durum: Liderler Gelmiyor, Heyetler Sahada
-
Putin ve Zelenskiy görüşmeye açık olduklarını söylese de şu an için İstanbul’a gelişleri beklenmiyor.
-
ABD Başkanı Trump da Putin’in gelmeyeceğinin açıklanması üzerine ziyaretini iptal etti.
-
İstanbul’daki müzakereler, iki ülkenin heyetleri arasında, doğrudan ve basına kapalı şekilde yürütülüyor.
-
Türkiye, süreci kolaylaştırmak üzere diplomatik temaslarını sürdürüyor.
Sonuç: Umutlar canlı ama yol uzun
Üç yılı aşkın süredir süren savaşta ilk kez tarafların söylemleri, barış arayışında ciddi bir iradeye işaret ediyor. İstanbul’daki görüşmeler, somut adımlar atılırsa hem Avrupa’da hem dünyada güvenliğin yeniden tesis edilmesinde tarihi bir dönüm noktası olabilir. Ancak kalıcı barış, yalnızca askeri değil, siyasi ve diplomatik zeminde karşılıklı tavizlerle mümkün olacak.