Erbakan’ın D-8 projesiyle sömürüye değil iş birliğine, çatışmaya değil adalete dayalı bir uluslararası düzen hedeflediğini ifade eden Sarı, Türkiye’nin küresel güçlerden bağımsız bir dış politika izlemesi gerektiğini vurguladı.

4 Temmuz tepkisi: Kamu vicdanını yaraladı

İstanbul’daki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün 4 Temmuz’da kırmızı, beyaz ve mavi renklerle aydınlatılmasına da tepki gösteren Sarı, bu tarihin Türk milleti açısından acı bir hatırayı ifade ettiğini söyledi.

4 Temmuz 2003’te Süleymaniye’de Türk askerlerinin başına çuval geçirilmesi olayını hatırlatan Sarı, “Milletimizin hafızasında böylesine derin iz bırakan bir olayın yıl dönümünde yapılan bu tercih, kamu vicdanını yaralamıştır” değerlendirmesinde bulundu.

“Rotamız Washington veya Brüksel değil, Ankara olmalıdır”

ABD ve NATO’nun özellikle Ortadoğu ve İslam coğrafyasında izlediği politikaların milyonlarca insanı olumsuz etkilediğini dile getiren Sarı, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan’ın bağımsız dış politika çağrısını yineledi.

Sarı, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin rotası Washington’da ya da Brüksel’de değil; Ankara’da çizilmelidir. Kendi kararlarını kendi veren, milli menfaatlerini önceleyen güçlü bir Türkiye, ancak bağımsız bir dış politika ile mümkündür. Bizim hedefimiz; savaşların değil barışın, sömürünün değil adaletin hâkim olduğu yeni bir dünya düzenidir. Türkiye, NATO’nun ve küresel güçlerin gölgesinde değil; kendi tarihinden, inancından ve milletinden aldığı güçle yoluna devam etmelidir.”

Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileriz.

Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine ve sevenlerine başsağlığı dileriz.

Toplantıda, Temmuz Ayı Belediye Meclis Toplantısı öncesinde ilçeye yönelik gündem maddeleri değerlendirildi. Katılımcılar, Osmancık’ta yürütülen çalışmalar ve meclis gündemine ilişkin konularda görüş alışverişinde bulundu.

Başkan Ahmet Gelgör, yapılan değerlendirmelerin ilçeye katkı sağlamasını temenni ederek, alınan kararların Osmancık’a hayırlı olmasını diledi.

Başvuru teknolojik ürünlere erişim gerekçesiyle yapıldı

KDK’ye başvuran emekli torna-freze ustası bir vatandaş, elektronik ekipmanlar ile torunlarının teknik lise projelerinde kullandığı sensör, entegre, switch modül ve PCB kartlarını yurt dışından posta yoluyla temin ettiğini belirtti. Başvuruda, son gümrük düzenlemeleri nedeniyle bu tür ürünlere erişimin zorlaştığı ifade edildi.

Vatandaş, uygulamanın yalnızca bireysel kullanıcıları değil, teknik eğitim alan öğrencileri ve teknoloji geliştirmeye çalışan gençleri de olumsuz etkilediğini savundu. Teknolojik ürünlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten başvurucu, bireysel alışverişlerde limitin 150 avroya çıkarılmasını ve aylık paket kotasının artırılmasını istedi.

KDK düzenlemenin yeniden incelenmesini istedi

Başvuruyu inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumu, düşük bedelli ve ticari nitelik taşımayan bireysel gönderiler bakımından mevcut düzenlemenin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine hükmetti. KDK, posta veya hızlı kargo yoluyla gelen ürünlere uygulanan muafiyet sınırlarının Ticaret Bakanlığı tarafından gerekli inceleme ve araştırmalar yapılarak değerlendirilmesini tavsiye etti.

Kararda, mevcut uygulamanın düşük bedelli bireysel gönderilerde dahi basitleştirilmiş gümrük usulünden yararlanma imkanını ortadan kaldırdığı belirtildi. Bu durumun tüketiciler açısından öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından sonuçlar doğurduğu ifade edildi.

Ek maliyetlerin açık olması gerektiği vurgulandı

KDK kararında, tüketicilerin ürün bedeli dışında karşılaşabileceği ek yükümlülükleri önceden açık biçimde görebilmesinin önemine dikkat çekildi. Vergi, beyan, ardiye, müşavirlik, hızlı kargo hizmet bedeli ve uygunluk denetimi gibi kalemlerin tüketici açısından anlaşılır olması gerektiği vurgulandı.

Kurum, bireysel ithalata yönelik mevcut kısıtlamaların tüketici hakları, eğitim ve teknolojiye erişim boyutuyla yeniden ele alınmasını tavsiye etti. Ticaret Bakanlığının tavsiye kararı doğrultusunda düzenlemeyi değerlendirip değerlendirmeyeceği merak ediliyor.

Hafta sonu gerçekleştirilen U9, U10, U11, U12, U13 ve U14 Grekoromen Güreş İl Birinciliği müsabakalarında farklı yaş kategorilerinde mindere çıkan Sungurlulu sporcular, sergiledikleri üstün performansla büyük başarı elde etti.

Turnuvada 19 altın madalya kazanan Sungurlu Belediyesporlu güreşçiler, ilçeye büyük gurur yaşattı.

Kulüp tarafından yapılan açıklamada, başarılarından dolayı sporcular ve onları müsabakalara hazırlayan antrenörler tebrik edilerek, başarılarının artarak devam etmesi temennisinde bulunuldu.

Yıllık kart ücretleri 2 bin lirayı aştı

Kredi kartı aidatlarında yapılan artışlar, sosyal medyada çok sayıda tüketicinin şikayetiyle gündeme geldi. Bazı bankalarda yıllık kart ücretinin 2 bin liranın üzerine çıktığı belirtildi.

Tüketiciler, kart aidatı iadesi için bankalar tarafından yüksek harcama taahhütleri istendiğini öne sürdü. Bazı kullanıcılar ise uzun süredir kullanmadıkları veya yenisi ellerine ulaşmayan kartlar için aidat borcu çıkarıldığını paylaştı.

Aidatsız kart zorunluluğu hatırlatıldı

Tüketiciler Derneği Genel Başkanı Levent Küçük, bankaların kredi kartı aidatı alabileceğini ancak bunun sınırsız bir hak olmadığını söyledi. Küçük, bankaların tüketiciyi önceden bilgilendirmesi ve onayını alması gerektiğini vurguladı.

Mevzuata göre her bankanın tüketiciye aidatsız kredi kartı sunmak zorunda olduğunu belirten Küçük, vatandaşların bu hakkını talep etmesi gerektiğini ifade etti. Bankaların ücret tahsilatında doğrudan işlem yapmak yerine tüketiciyle açık biçimde müzakere etmesi gerektiğini söyledi.

180 gün kullanılmayan karttan ücret alınamaz

Levent Küçük, 180 gün boyunca hiç kullanılmayan kredi kartlarından yıllık kart aidatı tahsil edilemeyeceğini hatırlattı. Bu kapsamdaki tüketicilerin bankaya başvurarak ücret iadesi talep edebileceğini belirtti.

Tüketiciler, sonuç alamamaları halinde hakem heyetlerine başvuru yapabiliyor. Uzmanlar, kart ekstresi, banka bildirimi ve kullanım hareketlerinin başvuru sürecinde saklanması gerektiğine dikkat çekiyor.

İzmir Çiğli SGK Müdürü Serpil Akçay ile merhum M. Emin Akçay’ın kızları Ceren Akçay ve Türkan-Bekir Çakmak çiftinin oğulları Özkan Çakmak için 3 Temmuz Cuma akşamı Anitta Otel’de düğün töreni düzenlendi.

Genç çiftin nikahının ise 28 Haziran Pazar günü İstanbul Maltepe’de, Kuğu Gölü Amfi’de düzenlenen kokteylle kıyıldığı öğrenildi.

Düğün törenine CHP İl Başkanı Dinçer Solmaz, CHP Çorum Milletvekili Mehmet Tahtasız, CHP Belediye Başkan Adayı H. Levent Çöphüseyinoğlu, CHP İl Başkan Yardımcısı Feza Ünaldı, CHP İl Genel Meclisi Üyesi Ömer Boyraz ve çok sayıda davetli katıldı.

Yakınlarının ve dostlarının yoğun ilgi gösterdiği düğünde davetliler, Ceren ve Özkan Çakmak çiftinin mutluluğuna ortak oldu. Gece boyunca renkli görüntülerin yaşandığı törende genç çifte bir ömür boyu mutluluk dilekleri iletildi.

ÇORUM FK'DAN PENDİKSPOR'A TRANSFER

Geride kalan sezonda Arca Çorum FK'nın Süper Lig'e uzanan tarihi şampiyonluğunda önemli rol oynayan Kerem Kalafat, gösterdiği mücadeleci futbol, istikrarlı performansı ve iki yönlü oyunuyla teknik ekibin en güvendiği isimlerden biri olmuştu. Savunmadaki başarısının yanı sıra hücum bindirmeleriyle de dikkat çeken genç futbolcu, birçok kulübün transfer listesinde yer alıyordu.

Pendikspor, deneyimli sağ beki kadrosuna katarak savunma rotasyonunu güçlendirirken, Kerem Kalafat da kariyerine İstanbul ekibinde devam etme kararı aldı.

YENİ SEZONDA BÜYÜK BEKLENTİ

25 yaşındaki futbolcunun kısa süre içerisinde resmi sözleşmeye imza atması bekleniyor. Pendikspor cephesi, Kerem Kalafat'ın tecrübesi ve oyun kalitesiyle yeni sezonda takıma önemli katkı sağlamasını hedefliyor.Arca Çorum FK'da şampiyonluk sevinci yaşayan Kerem Kalafat, şimdi Pendikspor formasıyla yeni bir sayfa açmaya hazırlanıyor. Tecrübeli sağ bekin transferinin önümüzdeki günlerde resmiyet kazanması bekleniyor.

“Okullar güvenli kamusal alanlar olmak zorundadır”

Eğitim Sen Çorum Şubesi açıklamasında, okulların öğrencilerin kendilerini güvende hissettikleri, fiziksel ve psikolojik açıdan korunabildikleri kamusal alanlar olması gerektiği ifade edildi.

Sendika, her türlü istismar, ihmal, şiddet ve ayrımcılığın karşısında olduklarını belirterek, eğitim kurumlarında çocukların güvenliğinin hiçbir gerekçeyle ikinci plana itilemeyeceğini kaydetti.

“İdari soruşturma tarafsız ve şeffaf yürütülmeli”

Kamuoyuna yansıyan bilgiler doğrultusunda başlatıldığı belirtilen idari soruşturmanın tarafsız, bağımsız, şeffaf ve titizlikle yürütülmesinin büyük önem taşıdığı ifade edildi.

Açıklamada, iddiada bulunan öğrencinin güvenliğinin sağlanması, psikolojik destek hakkının eksiksiz yerine getirilmesi ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi için gerekli tüm idari tedbirlerin zamanında alınmasının kamu otoritelerinin sorumluluğunda olduğu vurgulandı.

Yetkili kurumlara açıklama çağrısı

Eğitim Sen Çorum Şubesi, kamuoyunda geniş yankı uyandıran iddialar karşısında başta Çorum İl Milli Eğitim Müdürlüğü olmak üzere yetkili kurumların kapsamlı açıklama yapması gerektiğini bildirdi.

Sürecin hangi aşamada olduğu, öğrencinin korunmasına yönelik hangi tedbirlerin alındığı ve soruşturmanın nasıl yürütüldüğü konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesinin toplumsal güven açısından önemli olduğu belirtildi.

“Sürecin takipçisi olacağız”

Sendika, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması, soruşturmanın gecikmeksizin tamamlanması, çocuğun üstün yararı gözetilerek gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin uygulanması çağrısında bulundu.

Eğitim Sen Çorum Şubesi açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Çocukların güvenliği hiçbir idari ya da bürokratik gerekçeyle ikinci plana itilemez. Eğitim kurumlarında yaşandığı iddia edilen her türlü istismar ve şiddet vakası, en yüksek hassasiyetle ele alınmalı; benzer olayların yaşanmaması için gerekli yapısal önlemler kararlılıkla hayata geçirilmelidir.”

Eğitim Sen Çorum Şubesi, çocukların güvenliğini önceleyen anlayış doğrultusunda sürecin sonuna kadar takipçisi olacaklarını ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi için sürecin izleyicisi olmaya devam edeceklerini duyurdu.

NATO Zirvesi Ankara’da başladı

36.NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleştiriliyor. Zirvenin ilk programı, savunma sanayii alanındaki iş birliği ve ortak üretim kapasitesinin ele alınacağı Savunma Sanayii Forumu oldu.

Forumda NATO müttefikleri arasında savunma üretimi, yatırım imkanları ve ortak projelerin değerlendirilmesi bekleniyor. NATO’nun resmi programında da zirvenin Ankara’da düzenlendiği ve ilk gün gündeminde Savunma Sanayii Forumu’nun yer aldığı bildirildi.

Trump’ın Ankara’ya gelişi bekleniyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın zirve kapsamında Ankara’ya hareket ettiği belirtildi. Trump’ı taşıyan özel uçağın güvenlik önlemleri altında Türkiye’ye doğru yola çıktığı, uçağa savaş uçaklarının refakat ettiği aktarıldı.

Trump’ın saat 14.00 sıralarında Ankara’ya ulaşması bekleniyor. ABD Başkanı’nın gelişiyle birlikte zirve kapsamındaki en dikkat çeken ikili temaslardan biri de Erdoğan-Trump görüşmesi olacak.

İki lider saat 15.00’te görüşecek

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın saat 15.00’te Ankara’da bir araya gelmesi planlanıyor. TRT Haber de Erdoğan’ın saat 15.00’te Trump’ı resmi törenle karşılayacağını duyurdu.

Görüşmede Türkiye-ABD ilişkileri, savunma sanayii iş birliği, NATO gündemi ve bölgesel gelişmelerin ele alınması bekleniyor. Zirve nedeniyle Ankara’da yoğun diplomasi trafiği yaşanırken, Erdoğan’ın gün içinde farklı liderlerle de temaslarda bulunacağı bildirildi.

Zirvede savunma ve güvenlik başlıkları öne çıkıyor

Ankara’daki NATO Zirvesi’nde savunma harcamaları, ittifak içi yük paylaşımı, Ukrayna’daki savaş ve bölgesel güvenlik başlıklarının öne çıkması bekleniyor. Reuters, zirve öncesinde savunma alanında büyük ölçekli anlaşmaların gündeme gelebileceğini aktardı.

Erdoğan-Trump görüşmesi de bu gündem başlıkları nedeniyle zirvenin kritik temasları arasında gösteriliyor. Özellikle savunma sanayii ve Türkiye’nin ABD ile yürüttüğü askeri iş birliği dosyalarının görüşmede masaya gelmesi bekleniyor.

Erkek sporcular da bireysel kategorilerde elde ettikleri başarılarla 2 Türkiye finalleri vizesi aldı.

Çorum Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, sporcuları ve emeği geçen antrenörleri tebrik ederek Türkiye finallerinde başarılar diledi.

Depozito uygulamasıyla yeni dönem başladı

Çevrenin korunması ve ambalaj atıklarının ekonomiye yeniden kazandırılması amacıyla hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi, Türkiye genelinde uygulanmaya başladı. Sistem kapsamında tüketiciler, DOA logolu ambalajları iade ettiklerinde ürün başına 1 TL ödeme alabiliyor.

Uygulamanın temel amacı, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının çöpe gitmeden geri dönüşüm sistemine kazandırılması olarak açıklanıyor. Ancak sistemin başlamasının hemen ardından şişe su fiyatlarında görülen artışlar, tüketicilerin tepkisine neden oldu.

Etiketlerde 1 TL’nin üzerinde artış iddiası

İddialara göre bazı marketlerde şişe su fiyatlarına yalnızca 1 TL’lik depozito bedeli eklenmedi. Tüketiciler, bazı ürünlerde 3 ila 5 lira arasında değişen fiyat artışlarıyla karşılaştıklarını belirterek durumu sosyal medyada gündeme taşıdı.

Depozito bedelinin tüketiciye iade edilen bir tutar olması nedeniyle, bu artışların kalıcı zam gibi yansıtılması eleştirilere yol açtı. Sosyal medyada yapılan paylaşımlarda, sistemin çevresel amacının fiyat artışına gerekçe yapılmaması gerektiği vurgulandı.

Bakanlık fiyat hareketlerini izliyor

Tepkilerin ardından Ticaret Bakanlığı cephesinden fiyat hareketlerinin takip edildiğine yönelik açıklama geldi. Bakanlığın Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri Bekir Kaplan, vatandaşların müsterih olması gerektiğini belirterek piyasadaki tüm fiyat hareketlerinin titizlikle izlendiğini bildirdi.

Açıklamada özellikle su fiyatlarına dikkat çekilmesi, konunun denetim gündemine alındığı şeklinde yorumlandı. Tüketiciler ise depozito sisteminin açık ve şeffaf biçimde uygulanmasını, fiyat etiketlerinde depozito bedeli ile ürün fiyatının net şekilde ayrıştırılmasını istiyor.

Tüketici Konfederasyonundan fırsatçılık çıkışı

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, su markalarının DOA sistemini zam gerekçesi olarak kullanmasına tepki gösterdi. Ağaoğlu, işletmelerin daha önce de ambalaj atıkları yönetmeliği kapsamında geri kazanım bedeli ödediğini belirterek, sistemin ek maliyet bahanesine dönüştürülmemesi gerektiğini ifade etti.

Ağaoğlu, DOA sisteminin çevre ve ekonomi açısından önemli bir proje olduğunu vurguladı. Ambalajların geri toplanmasıyla ithalat ihtiyacının azalabileceğini, ekonomiye katkı sağlanabileceğini ve çevresel kirliliğin önüne geçilebileceğini söyledi.

Soda ve maden suyunda da artış beklentisi

Şişe su fiyatlarındaki hareketliliğin ardından benzer artışların maden suyu ve soda grubuna da yansıyabileceği belirtiliyor. Sektör kaynaklarına göre bazı üreticiler, DOA logolu cam şişe ve yeni ambalaj maliyetlerini gerekçe göstererek fiyat güncellemesi hazırlığı yapıyor.

Tüketiciler ise daha önce petrol fiyatları, lojistik ve depolama maliyetleri gerekçesiyle yapılan zamların geri alınmadığını hatırlatıyor. Bu nedenle depozito sistemiyle bağlantılı yeni fiyat artışlarının denetlenmesi ve gerçek maliyet artışıyla ilgisi olmayan uygulamaların önlenmesi bekleniyor.

Osmancık Belediyesi, vatandaşların yaşam kalitesini artırmaya yönelik çalışmaların ilçe genelinde devam edeceğini bildirdi.

GİRİŞ

Türk siyasi düşünce geleneğinde egemenliğin kaynağını ve mahiyetini tayin eden "Kut" kavramı, gözlemlenebilir bir siyaset teorisi kadar derin bir metafizik zemine de yaslanır. Bu bağlamda, siyasal iktidarın meşruiyetini tartışmadan önce, bu iktidarın içinde neşet ettiği kozmik düzlemin anlaşılması analitik bir zorunluluk arz eder. Türk tefekküründe evren (kozmos) ve devlet birbirinden kopuk iki ayrı saha değil; aksine, birbirini tamamlayan bir bütünün parçalarıdır.

Kut anlayışını kavramanın temel önkoşulu; kağanın yeryüzündeki otoritesinin, Tanrı’nın gökyüzündeki mutlak otoritesinin bir yansıması veya izdüşümü olduğu gerçeğini kabul etmektir. Dolayısıyla, Türk devlet felsefesinde siyasi nizam, kozmik nizamın yeryüzündeki devamıdır. Bu ontolojik süreklilik nedeniyle, evrenin katmanlarını, ruhlar hiyerarşisini ve denge unsurlarını (iyilik-kötülük, aydınlık-karanlık) incelemeden Kut kavramını tanımlamak, yapıyı temelinden kopuk bir şekilde ele almak olacaktır.

Türk devlet felsefesinin özünü oluşturan "Kut" anlayışını kavramak için öncelikle bu inancın kök saldığı Şamanist (Tengrist) alem tasavvurunu incelemek zaruridir. Sözlü kültür kaynaklarından ve Wilhelm Radloff gibi öncü Türkologların derlemelerinden hareketle Türklerin evren algısı; dikey bir hiyerarşi ve ontolojik bir denge üzerine kurulu olduğu görülmektedir.

Bu bağlamda Kut, salt dünyevi bir idari yetkilendirme olmaktan ziyade, makrokozmos ile yeryüzündeki siyasi gerçeklik arasında köprü vazifesi gören teopolitik bir mekanizma olarak temayüz eder. Türk devlet felsefesinde meşruiyetin kurucu unsuru olan bu anlayış; iktidarı sıradan bir güç mücadelesi düzleminden çıkararak ona kozmolojik bir anlam, töreye dayalı hukuki bir çerçeve ve toplumsal refahı sağlama yükümlülüğü yükler. Dolayısıyla kağanın egemenliği, Tanrı'nın gökyüzündeki mutlak otoritesinin yeryüzündeki bir izdüşümü olarak kabul edildiğinden, devletin (il) kuruluşu, askeri teşkilatlanması ve işleyişi de evrensel dengenin dünyevi sahadaki kurumsallaşmış bir tecellisi olarak anlam kazanmaktadır.

1. ŞAMANİZM’DE ALEM TASAVVURU VE

MİTOLOJİK DÜALİZM

1.1. Şamanizm’de Alem Tasavvuru

Türk devlet felsefesinin özünü oluşturan "Kut" anlayışını kavramak için öncelikle bu

inancın kök saldığı Şamanist (Tengrist) alem tasavvurunu incelemek zaruridir. Sözlü kültür

kaynaklarından ve Wilhelm Radloff gibi öncü Türkologların derlemelerinden hareketle Türklerin evren algısı; dikey bir hiyerarşi ve ontolojik bir denge üzerine kurulu olduğu görülmektedir.

Türk kozmogonisinde evren, keskin sınırlarla ayrılmış üç temel düzlemden oluşur: Üst, Orta ve Alt dünyalar. Bu hiyerarşinin zirvesinde mutlak yaratıcı Kayra Han bulunur. Kayra Han, hayatın ve iyiliğin kaynağı olan 17 katlı "ışık alemini" (Sema) var etmiştir. Buna karşılık, düzenin zıddını ve kaosu temsil eden 7 ya da 9 katlı "karanlıklar alemi" (Yeraltı) yer alır. Sözlü kültür aktarımı ile elde edilen bu bilgilere ek olarak da Orhun Kitabelerinin Bilge Kağan Yazıtında bu derlemelere örnek gösterebileceğimiz ve destekleyebileceğimiz şu kısım aynen yer almaktadır:

D2 Satırı

Eski Türkçe: Üze kök tengri asra yağız yer kılıntukda, ekin ara kişi oğlı kılınmış.

Türkiye Türkçesi: "Üstte mavi gök, altta (da) yağız yer yaratıldığında, ikisinin arasında

insanoğlu yaratılmış." (Tekin, 2006, s. 41).

İnsanoğlunun ikamet ettiği yeryüzü (Orta Dünya), bu iki zıt alemin arasında, her iki kutbun

da etkisi altında bulunan hassas bir denge alanıdır. Teolojik düzlemde "ışık", sadece fiziksel bir aydınlık değil; varlığın korunmasını, bolluğu ve hayatın devamlılığını simgeleyen ilahi bir

unsurdur. Dolayısıyla, nur aleminde ikamet eden iyi ruhlar ve tanrılar, insanlığın hamisi ve

yaşamın mutlak kaynağı olarak kabul edilirler.

Türklerin alem tasavvurunda insan, ontolojik olarak Yer-Su ruhlarına yakın olsa da, yüce semavi güçlerle doğrudan temas kurma yetisine sahip değildir. Bu noktada "kozmik bir aracı" olarak Şaman (Kam) figürü devreye girer. Şamanist öğretide tanrılara başvurmak, sıradan bir bireyin harcı değil; teolojik bir donanım ve "seçilmişlik" gerektiren bir eylemdir.

Şamanın sahip olduğu bu ruhani güç, rastgele bir yetki değil; belirli bir soya bahşedilmiş

ve babadan oğula intikal eden metafiziksel bir mirastır. Bu intikalin en somut dışavurumu ise

ritüellerin vazgeçilmez unsuru olan şaman davuludur. Şaman, bu kutsal miras aracılığıyla

semavi alem ile yeryüzü arasındaki iletişimi tesis eder.

Kut anlayışının temelini oluşturan; Tanrı’dan refah, bereket và liderlik talep etme ritüeli, Radloff’un derlemelerinde en saf haliyle karşımıza çıkar. Şaman’ın ritüel esnasında icra ettiği dualar, siyasi otoritenin ilahi rıza ile nasıl birleştiğini kanıtlar niteliktedir:

"Ey yükseklerde yaşayan / Gökler hanı Kan Abıyaş, Yerden otlar, / Ağaçlardan yapraklar

çıkarttın, Butta etler, / Başta saçlar büyüttün, Ey varlıkları yaratan, / Onlara sen gök oldun,

... Tanrım, sen hayvan ver! / Tanrım, sen ekmek ver! Eve bir başkan ver! ... Babam

aracılığıyla sana yalvarıyorum; Ey baba, beni kutsa! / Ey baba, bana yardım et!"

(Radloff, 2008, s. 25)

Bu yakarışta geçen "Eve bir başkan ver" ve "Beni kutsa" ifadeleri, Kut anlayışının

teopolitik kökenini temsil eder. Burada talep edilen "Kut", sadece soyut bir kutsama değil;

toplumu yönetme becerisi, askeri başarı ve iktisadi bolluğu kapsayan ilahi bir enerjidir.

Dolayısıyla Kut anlayışı, bu mistik alem tasavvurunun siyasi sahneye taşınmış ve

kurumsallaşmış bir izdüşümüdür.

1.2. Erlik Han ve Düalizm

Türk mitolojik sisteminde ışık aleminin zıddı olan karanlıklar dünyası, Bay Ülgen

tarafından yaratılan fakat sonrasında ona başkaldıran Erlik Han’ın egemenliği altındadır. Erlik

Han, Türk kozmogonisinde sadece "kötülüğün" değil, aynı zamanda varoluşun kaçınılmaz bir

parçası olan "yıkımın" ve "ölümün" temsilcisidir. Yeraltı dünyanın beşinci ya da dokuzuncu

katında, etrafı kötü ruhlardan oluşan saray halkıyla çevrili kara bir taht üzerinde oturan Erlik,

Türk insanı için hem korkulan bir düşman hem de kaçınılmaz bir otoritedir. Erlik Han’a duyulan bu karmaşık his, ona hitap edilirken kullanılan "Erlik Baba" ifadesinde somutlaşır. Bu ifade, tüm insanların nihayetinde onun hükmüne (ölüme) boyun eğeceği gerçeğine dayanan teolojik bir teslimiyettir. Radloff tarafından derlenen büyü dualarında Erlik’in tasviri, onun kaotik ve ürkütücü gücünü şu ifadelerle ortaya koyar:

"Ey kara beygir üzerindeki Erlik, / Kara kunduzdan bir yatağın var, Kalçan o kadar geniş ki,

hiçbir kucak kuşatamaz, Kaşların karış genişliğinde, sakalların kapkara, Yüzün kana

bulaşmış... Ölü kişi göğsünü kova, kafatasını bardak yaparsın, Yeşil demirdir kılıcın,

demirdendir kürek kemiğin. Topraktan bir sehpan, demirden bir çadırın vardır, Kocaman

bir öküze binersin... Ey Erlik, babam Erlik, niçin halkı böyle izlersin? Seni gece gündüz

sayarız, sen nesilden nesile çok saygın bir başkansın!" (Radloff, 2008, s. 28/29)

1.2.1. Yayuçi ve Körmös

Erlik Han ile iyilik güçleri arasındaki mücadele, bireyin henüz doğum aşamasında başlar.

Bu durum, Türk inancında doğum sancılarının ve hayattaki zorlukların teolojik açıklamasını

oluşturur. İnsanın dünya hayatı boyunca omuzlarında iki yazıcı ruh bulunur:

Yayuçi (Sağ Omuz): İnsanın iyi amellerini kaydeder ve koruyuculuk yapar.

Körmös (Sol Omuz): İnsanı günaha sevk eder ve kötü işlerini not eder. Bu düalizm, Türklerin ahlak anlayışının ve "sorumluluk" bilincinin metafizik zeminini oluşturur. Ölüm anı geldiğinde ise bu iki güç, ruhu Erlik Han’ın Karar Kürsüsü önüne götürerek bir nevi "yargılamaya" tabi tutar.

1.2.2. Kasırgan (Cehennem)

Türk mitolojisindeki adalet anlayışı, Erlik’in hükmettiği en alt kat olan Kasırgan

(cehennem) (Divânu Lugâti't-Türk'te tamı, Codex Cumanicus’da tamuk olarak karşımıza çıkıyor)

tasviriyle somutlaşır. Burada günahkarlar, kaynayan zift dolu dev kazanlarda yaptıkları kötülük

nispetinde cezalandırılırlar. Ancak bu noktada Erlik’in cezası sonsuz bir lanet değildir. İnsanların yeryüzündeyken gerçekleştirdiği iyilikler, bu karanlık alemde bir "kurtuluş ipi" işlevi görür. Semadaki ataların ruhları ve koruyucu Yayuçiler, günahkarın geçmişteki iyi amellerini bir kuvvet kaynağına dönüştürerek onu zift kazanından yukarı çekmeye çalışırlar. Bu inancın bir yansıması olarak görülen "saç örgüsü" geleneği, Yayuçi’nin günahkarı bu örgüden tutarak kurtarabileceği inancına dayanır (Radloff, 2008, s. 29/30).

Mitolojik düzlemde ilahi bir ihsan ve yaşam enerjisi olarak tarif edilen Kut, toplumsal

hayatın karmaşasını düzene (kozmos) kavuşturma iradesiyle birlikte soyut bir inanç olmaktan

çıkarak somut bir devlet aygıtına evrilir. Bu süreçte egemenlik, yalnızca göksel bir lütuf olarak

kalmaz; "Töre" aracılığıyla kurumsallaşmış bir hukuki ve idari çerçeveye oturur. Kağanın ilahi bir görevle donatılması, aynı zamanda onun bu görevi toplumsal refah ve adaletle (tüz)

taçlandırmasını zorunlu kılan siyasi bir sorumluluğa dönüşür. Böylece kozmik hiyerarşi;

yeryüzünde askeri teşkilatlanma, kurultaylar ve adil bir bölüşüm mekanizması üzerinden

kurumsallaşarak "il" (devlet) dediğimiz canlı ve hukuki organizmayı meydana getirir. Bu geçiş,

Türk devlet geleneğinde siyasetin sadece bir güç mücadelesi değil, aynı zamanda metafizik bir

nizamın yeryüzündeki izdüşümü olduğunun en açık kanıtıdır.

2. TÜRK DEVLET GELENEĞİNDE KUT KAVRAMI

2.1. Kut Kavramının Çok Katmanlı Anlam Dünyası

Türk devlet ve düşünce tarihinin temel taşı olan Kut kavramı, her ne kadar ortak bir kökten

beslense de, Türk topluluklarının tarih boyunca yayıldığı geniş coğrafya bu kavrama çok farklı

renkler katmıştır. Türklerin bozkırlardan Avrupa içlerine, Sibirya’nın kuzeyinden İslam

medeniyetinin kalbine kadar uzanan yolculuğu, Kut’un tek bir tanıma hapsolmasını engellemiş;

ona çok katmanlı ve zengin bir anlam dünyası kazandırmıştır.

Bu noktada Kut; zaman içinde ve farklı bölgelerde değişim gösteren canlı bir yapı sergiler.

Bazı Türk boylarında daha çok mistik ve ruhsal bir koruyucu güç olarak algılanırken, büyük

devlet teşekküllerinde doğrudan askeri başarı ve siyasi meşruiyetin simgesi haline gelmiştir.

İslamiyet ile tanışan Türk topluluklarında ise bu eski inanç, "ilahi inayet" ve "Tanrı’nın yardımı" gibi kavramlarla harmanlanarak yeni bir senteze dönüşmüştür. Dolayısıyla Türk dünyasındaki Kut algısını tam olarak kavrayabilmek için, bu kavramın farklı toplumlarda nasıl yorumlandığını ve hangi yerel dinamiklerle şekillendiğini yakından incelemek gerekir.

Divânu Lugâti't-Türk'te "Kut" kavramı ve türevleri farklı ciltlerde, çeşitli bağlamlarda

geçer. Kaşgarlı Mahmud ‘’kut’’ kavramını "kutluluk ve devlet (siyasi iktidar)" olarak

tanımlamaktadır.

Güney Sibirya Türklerinin Geleneksel Dünya Görüşleri (Lvova vd., 2020, s. 45)

eserinde Altay Türkleri inanışlarında ve Şor Türklerinin inançlarında ‘’Kut’’ kavramı ‘’Hayvan ve İnsan ruhları, Hayati, Fiziksel güç anlamında mutluluk’’ olarak tanımlamaktadır. Bu anlatımdan yola çıkarak Altay mitolojisinde kut inancı İbrahim Dilek’in "Türk Mitoloji Sözlüğü" eserinde şu şekilde anlatılmaktadır:

İnsanlar ve ev hayvanlarının kutları yukarıda göğün 9. katında bulunan Ülgen Han

ve oğullarının dünyasında bulunur. Orada, kutsal kayın ağacı yetişir ve bu ağaçta yaprak

gibi asılı dururlar. Çocuk ve hayvan (at ve koyun) sayısının artışını isteme ayini

yapıldığında şaman Ülgen’in izniyle kutları üfler ve onlar yeryüzüne, çadırlara düşerler.

(Dilek, 2024, s. 638-639).

Dolgan Türkleri (Taymır yarımadası çevresinde yaşayan soyu tükenme tehlikesinde olan

küçük bir Türk halkı) mitolojisi ve inanışlarında ve Yakut Türkleri inanışlarında benzerlik

göstererek her insanın bir kutu olduğuna inanılmaktadır. Bu Türk halklarında kut kavramı ‘’Bir

şeyin varlığı, ruhu, hayat kabiliyeti, yaşama kudreti’’ anlamlarına gelmektedir. Kişiye kutunu

Ürün Ayıı Toyon (Tanrı) ve Ayııhıt (Tanrı) birlikte verir. Kavram daha çok çocuk doğurma ve

çocuklarla ilgilidir. Genellikle çocuğun koruyucusu olarak inanılıp, kuş şeklinde tasavvur

edilmektedir. (Dilek, 2024, s. 639-640).

Kazak Türkleri mitolojisi ve inanışlarında ise kut anlayışı diğer Türk halklarından daha

farklı anlamlarda karşımıza çıkmaktadır. Kazak Türklerine ile ilgili yapılan derlemeler

kapsamında kut kavramının ‘’yaşam gücü’’, ‘’ruh’’, ‘’rızık’’, ‘’sağlık’’, ‘’mutluluk’’, ‘’başarı’’, ‘’bereket’’ anlamlarına geldiği, bir güç ve enerji olarak kabul edildiği görülmektedir. Kazak Türkçesindeki kuttı bolsın (kutlu olsun), kut ekelsin (kut bulsun), kut konsın (kut gelsin) gibi kelime grupları doğrudan kutla ilgilidir. (Dilek, 2024, s. 641-642).

Kırgız Türklerinde yapılan derlemeler üzerinde gördüğümüz kadarıyla Kırgız Türk

topluluğundaki kut kavramı ile Kazak Türklerinde ve Sibirya Türklerinde görülen kut kavramı iç içe geçmiştir. Kırgız Türklerinde kut kavramı ‘’insanın kendi yaşam gücü, ruhu, canı’’ anlamlarını taşımakla birlikte, çadırın üstünde bulunan baca deliğinden düşen ve mutluluk getirdiğine inanılan kırmızı renkte jelatinimsi parçaya da bu isim verilir. Bu yönüyle kut ‘’talih, baht’’ anlamlarına da gelmektedir.

2.2. Orhun Yazıtlarında Kut Kavramı

2.2.1. Kül Tigin Yazıtı

G9 Satırı

Transkripsiyon: Tengri yarlıkadukın üçün, [ö]züm kutum bar üçün, kağan olurtum. Kağan

olurup...

Türkiye Türkçesi: "Tanrı lütufkâr olduğu için, benim de kutum (talihim) olduğu için hakan

(olarak tahta) oturdum. Tahta oturup..." (KT, G9).

D29 Satırı

Transkripsiyon: ...kisre, Tengri yarlıkazu, kutum bar üçün, ülüğüm bar üçün, ölteçi

bodunuğ tirgürü iğittim. Yalang bodunuğ tonluğ, çığany bodunuğ bay kıltım. Az bodunuğ üküş

kıltım; ığar elliğde...

Türkiye Türkçesi: "...sonra, Tanrı esirgesin, kutum (ilâhi lütfum) olduğu için, kısmetim

olduğu için ölecek halkı diriltip doyurdum. Çıplak halkı giyimli, yoksul halkı zengin kıldım. Sayıca az olan halkı çoğalttım; güçlü devleti olandan..." (KT, D29).

D31 Satırı

Transkripsiyon: Umay teğ öğüm katun kutınga, inim Kül Tigin er at bultı. Altı yeğirmi

yaşınga, eçim kağan ilin törüsin ança kazgantı: Altı çub Soğdak tapa süledimiz buzdumız.

Tabgaç Ong Totok, biş tümen sü kelti; süngüşdümiz.

Türkiye Türkçesi: "Umay gibi annem hatunun kutı (kutu/devletli varlığı) sayesinde,

kardeşim Kül Tigin erkeklik adını elde etti..." (KT, D31).

2.2.2. Bilge Kağan Yazıtı

K7 Satırı

Transkripsiyon: Tengri yarlık[adukın üçün, öz]üm kutum bar üçün kağan olurtum. Kağan

olurup yok çığany bodunuğ kop kubrattım. Çığany bodunuğ bay kıltım, az bodunuğ üküş kıltım.

Türkiye Türkçesi: "Tanrı lütufkâr olduğu için, kendimin de kutum (talihim) olduğu için hakan

olarak tahta oturdum..." (BK, K7).

D23 Satırı

Transkripsiyon: ...Anta kisre Tengri yarlıkaduk üçün, kutum ülüğüm bar üçün, ölteçi

bodunuğ tirgürü iğittim. Yalang bodunuğ tonluğ kıltım, çığany bodunuğ bay kıltım.

Türkiye Türkçesi: "...Ondan sonra Tanrı öyle buyurduğu için, kutum (bahtım) ve talihim

olduğu için ölecek halkı diriltip doyurdum..." (BK, D23).

D35 Satırı

Transkripsiyon: ...yangıltı. Üze Tengri, ıduk Yer Sub [eçim k]ağan kutı taplamadı erinç.

Tokuz Oğuz bodun yerin subın ıdıp Tabgaçgaru bardı...

Türkiye Türkçesi: "...Yukarıdaki Tanrı, aşağıdaki kutsal Yer ve Su ruhları ile amcam

hakanın kutı (ruhu/devletli varlığı) bunu tasvip etmedi hiç şüphesiz..." (BK, D35).

SONUÇ

"Kut" kavramı, Türk siyasi düşünce geleneğinde sadece bir yönetim yetkisi değil; inanç,

siyaset ve toplumun kesiştiği çok katmanlı bir yapıdır. Kozmik kökenler göstermektedir ki; Türk devlet felsefesinde meşruiyet, gökyüzündeki düzen ile yeryüzündeki siyasi istikrar arasındaki kopmaz bağ üzerine inşa edilmiştir. Ancak bu bağ, hükümdara kalıcı bir hak olarak verilmez; aksine, sürekli ispat edilmesi gereken dinamik bir "siyasi kredi" gibi çalışır.

Bu noktada Kut, soyut bir "ilahi seçilmişlik" iddiasını, somut ve ölçülebilir "başarı"

kriterlerine dönüştürür. Kelime anlamında barındırdığı "baht", "talih" ve "ekonomik refah" gibi

unsurlar, hükümdarın yetkisini göksel bir onaydan ziyade, bu onayın yeryüzündeki somut

sonuçlarına (askeri zaferler, halkın refahı, toplumsal huzur) bağlar. Orhun Yazıtları’nda da

vurgulandığı üzere, halkın karnının doyması ve düzenin korunması, Kut’un varlığının en büyük

kanıtıdır. Max Weber’in "karizmatik otorite" tanımına uygun şekilde, liderin gücü sergilediği

performansa bağlıdır. Eğer lider yenilgiye uğrar veya ülkede kıtlık baş gösterirse, bu durum

"Kut’un geri alındığına" dair bir işaret olarak kabul edilir.

Sözün Özü, “Kut”; Türklerin evren tasavvurundaki o geniş hiyerarşiyi, yeryüzündeki devlet

yapısına bağlayan en temel birleştirici güçtür. Gökyüzündeki düzenin yeryüzündeki yansıması

olan bu kavram, Türk devletinin sadece bir güç odağı değil, aynı zamanda adaletin ve refahın

merkezi olarak görülmesini sağlamıştır.

KAYNAKÇA

Akyol, Aygün. Kutadgu Bilig’de Ahlak ve Siyaset. Ankara: Araştırma Yayınları, 2017.

Argunşah, M. ve Güner, G. (2015). Codex Cumanicus. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Dilek, İ. (2024). Türk mitoloji sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Kaşgarlı Mahmud. (2005). Divanü Lügati't-Türk. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.

Lvova, E. L., Oktyabrskaya, I. V., Sagalaev, A. M., & Usmanova, M. S. (2020). Güney

Sibirya Türklerinin geleneksel dünya görüşleri (M. Ergun, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu

Yayınları.

Radloff, W. (2008). Türklük ve Şamanlık. İstanbul: Örgün Yayınevi.

Tekin, T. (2006). Orhon Yazıtları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Weber, M. (2012). Ekonomi ve toplum (L. Boyacı, Çev.). İstanbul: Yarın Yayıncılık.

Yusuf Has Hâcib. (1991). Kutadgu Bilig (Çev. R. R. Arat). Ankara: Türk Dil Kurumu

Yayınları.

Uyanık, M. Açık Toplum İçin Bir Nefes Felsefe, Ankara: Post Yayınevi, 2023.

Uyanık, M. Türk Felsefesini Temalaştırmak, Ankara: Elis Yayınevi, 2025

Uyanık, M. Felsefeyi Anadolu’da Yeniden Yurtlandırmak, Eskişehir: Kırmızılar Yayınevi, 2020

Kısırlık vakalarında dikkat çeken artış

Araştırmada, kadınlarda kısırlık vakalarının özellikle 35 yaş sonrasında belirgin biçimde arttığına dikkat çekildi. Çalışmaya göre en hızlı yükselişin 35-39 yaş grubunda görülmesi bekleniyor.

Çinli araştırmacılar tarafından yürütülen çalışma, 1990-2023 yılları arasında 204 ülke ve bölgeyi kapsayan Küresel Hastalık Yükü 2023 verilerine dayandırıldı. Bulgular, 35-49 yaş grubundaki kadınlarda kısırlık yükünün gelecek yıllarda daha görünür hale geleceğini ortaya koydu.

Annelik yaşının ertelenmesi etkili oluyor

Araştırmacılar, artışın başlıca nedenlerinden birinin çocuk sahibi olma yaşının ileri dönemlere taşınması olduğunu belirtiyor. Yaş ilerledikçe yumurtalık rezervinin azalması ve yumurtaların döllenme kapasitesindeki düşüş, gebelik şansını azaltan temel biyolojik etkenler arasında yer alıyor.

Bu durum yalnızca doğal yolla gebelik ihtimalini değil, yardımcı üreme teknolojilerinin başarı oranlarını da etkileyebiliyor. Uzmanlara göre ileri yaşta düşük riski artarken, tedavi süreçleri de daha karmaşık ve maliyetli hale gelebiliyor.

Gelişmiş ülkelerde artış daha belirgin

Çalışmada, kısırlık vakalarındaki en büyük artışın gelişmiş ülkelerde görüldüğü ifade edildi. Eğitim süresinin uzaması, kariyer planlaması, ekonomik belirsizlikler ve yaşam koşullarındaki değişim, birçok ülkede çocuk sahibi olma kararının daha ileri yaşlara ertelenmesine neden oluyor.

Orta gelirli ve hızlı gelişen ülkelerde de benzer bir eğilim dikkat çekiyor. Ancak bu ülkelerin bir bölümünde doğurganlık testleri ve tedavi hizmetlerine erişimin pahalı veya sınırlı olması, sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Uzmanlardan sosyal politika vurgusu

Çalışmaya doğrudan katılmayan doğurganlık uzmanları, sorunun yalnızca tüp bebek ve benzeri yardımcı üreme yöntemleriyle çözülemeyeceğini belirtiyor. Uzmanlara göre iş ve özel yaşam dengesi, ekonomik güvence, çocuk bakım hizmetleri ve erken yaşta anneliği destekleyen politikalar da sürecin önemli parçaları arasında bulunuyor.

Dünya genelinde yaklaşık her altı kişiden birinin hayatının bir döneminde kısırlık sorunu yaşayabileceği tahmin ediliyor. Üreme çağındaki çiftlerin ise yüzde 8 ila 12’sinin bu durumdan etkilendiği belirtilirken, uzmanlar kısırlığın yalnızca kadınlara özgü bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.

Belediye, geçtiğimiz günlerde Küçük Sanayi Sitesi'nde altyapısı tamamlanan arsaların satışa çıkarılacağını duyurmuş, satışa sunulan arsalar üzerinde sanayi esnafının kurduğu S.S. İskilip Karma Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi aracılığıyla modern iş yerlerinin inşa edilmesinin hedeflendiğini açıklamıştı.

Proje kapsamında kooperatif çatısı altında birleşen sanayi esnafının ihtiyaçlarına uygun iş yerlerine kavuşması planlanırken, yatırımcılara 3 yıl geri ödemesiz, 10 yıl vadeli ve yıllık yüzde 3 faiz oranıyla finansman desteği sağlanacağı belirtilmişti.

Belediye ayrıca arsa satışlarından elde edilecek gelirin ilçede hayata geçirilmesi planlanan yeni belediye yatırımlarının finansmanında kullanılacağını kamuoyuyla paylaşmıştı.

Ancak bugün yapılması beklenen ihalede geçerli teklif sunulmaması nedeniyle satış gerçekleştirilemedi. İhale komisyonu tarafından ihale iptal edilirken, sanayi arsalarının yeniden ihaleye çıkarılıp çıkarılmayacağına ilişkin belediyeden henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

ÖSYM’nin düzeltme kararı tartışmayı bitirmedi

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, 2026 YKS sonrası yaptığı incelemenin ardından iki kritik karar almıştı. Kurum, Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 testindeki 20. soruyu iptal ederken, AYT Matematik testinde yer alan 23. türev sorusunun doğru cevabını değiştirmişti.

Bu karar, sınava giren adaylar arasında yeni bir tartışma başlattı. Bazı adaylar yalnızca şık değişikliğinin yeterli olmadığını, sorunun tamamen iptal edilmesi gerektiğini savundu.

Aday yürütmeyi durdurma ve iptal istedi

Türkiye gazetesinde yer alan habere göre Sakarya’da yaşayan üniversite adayı Doruk Kerem Atam, ÖSYM’ye karşı yürütmeyi durdurma ve iptal davası açtı. Atam’ın başvurusunda, cevabı değiştirilen 23. sorunun adaylar açısından adil sonuç doğurmadığı ileri sürüldü.

Dava dilekçesinde, söz konusu sorunun yalnızca cevap anahtarı değişikliğiyle düzeltilmesinin yeterli olmadığı savunuldu. Bu nedenle mahkemeden sorunun tamamen iptal edilmesi talep edildi.

Mahkeme süreci hızlı işleyecek

Soru iptali davalarında yasal sürenin sınırlı olması nedeniyle yargı sürecinin kısa takvimle ilerlemesi bekleniyor. Mahkemenin öncelikle davacı adayın iddialarını incelemesi, ardından ÖSYM’den resmi savunma istemesi öngörülüyor.

Dosyanın teknik yönü nedeniyle akademik bilirkişi incelemesi yapılması da beklenen adımlar arasında yer alıyor. Bilirkişi heyetinin hazırlayacağı rapor, mahkemenin nihai kararında belirleyici unsurlardan biri olacak.

Soru iptal edilirse sonuçlar yeniden hesaplanabilir

Mahkemeden iptal kararı çıkması hâlinde ÖSYM’nin sınav sonuçlarını yeniden değerlendirmesi gündeme gelecek. Bu durumda ilgili testteki puan hesaplamaları, iptal edilen soru dikkate alınmadan tekrar yapılabilecek.

ÖSYM kanadında, olası yargı kararlarına karşı hazırlık yapıldığı belirtiliyor. İptal kararı çıkması durumunda adayların sıralama kaybı yaşamaması için yeniden hesaplama sürecinin hızlı biçimde yürütülmesi bekleniyor.

Adayların gözü mahkeme kararında

23. soru nedeniyle açılan dava, yalnızca başvuruyu yapan aday açısından değil, sınava giren binlerce öğrenci için de önem taşıyor. Kararın sonuç hesaplamalarına etkisi olabileceği için süreç adaylar ve aileleri tarafından yakından takip ediliyor.

Hukukçular ve eğitim uzmanları, benzer sınav uyuşmazlıklarında mahkemelerin teknik bilirkişi raporlarına büyük önem verdiğini belirtiyor. Bu nedenle 23. sorunun iptal edilip edilmeyeceği, yapılacak akademik incelemenin ardından netleşecek.

İlkokul eğitimini Ankara’da tamamlayan Sarısülük, lise eğitimine devam etse de öğrenimini yarıda bıraktı. Genç yaşlardan itibaren çalışma hayatına atılan Sarısülük, kargoculuk, hamallık ve kaynak işçiliği gibi çeşitli işlerde çalıştı. Son olarak Ankara OSTİM’de kaynak işçisi olarak çalıştığı biliniyordu.

Sarısülük, 2013 yılında Gezi Parkı protestoları sırasında Ankara Kızılay’da meydana gelen olaylarda başından vurularak ağır yaralandı. Ankara Numune Hastanesi’nde yoğun bakıma alınan Sarısülük, 14 gün süren yaşam mücadelesinin ardından 14 Haziran 2013’te 26 yaşında hayatını kaybetti.

Cenazesi, otopsi işlemlerinin ardından memleketi Çorum’un Sungurlu ilçesine bağlı Beylice köyüne getirildi. Sarısülük, burada düzenlenen cenaze töreninin ardından köy mezarlığında toprağa verildi.

Ethem Sarısülük’ün ölümü, Türkiye genelinde geniş yankı uyandırırken, olayla ilgili yargı süreci de uzun süre kamuoyunun gündeminde kaldı. Sarısülük, Gezi Parkı protestoları sırasında hayatını kaybeden isimlerden biri olarak anılmaya devam ediyor.

Listenin ilk sırasında yüzde 38,62’lik artışla Yunanistan yer alırken, Karadağ yüzde 22,49 ile ikinci oldu. Türkiye ise yüzde 21,91’lik artış oranıyla dünyada üçüncü sıraya yerleşti. Türkiye’deki artış oranının İtalya’nın yaklaşık 1,5 katı, İspanya’nın ise 2,4 katı seviyesinde olduğu kaydedildi.

Araştırmaya göre aşırı sıcaklarda elektrik talebi en çok artan ülkeler şöyle:

Analizde, Güney Avrupa ve Akdeniz Havzası’nın sıcaklık artışlarına karşı en hassas bölgeler arasında yer aldığı vurgulandı. Türkiye’nin üst sıralarda yer almasının, yaz aylarında klima ve soğutma sistemlerinin yoğun kullanımına bağlı ani tüketim artışlarını ortaya koyduğu değerlendirildi.

Çalışmanın OECD ülkelerini kapsayan bölümünde ise elektrik kesintilerinin ekonomik etkileri incelendi. Buna göre yıllık ortalama kesinti sürelerinde Kolombiya 5,82 saat, Şili 3,29 saat ve Macaristan 2,92 saat ile öne çıktı. Yunanistan’da yıllık ortalama kesinti süresi 1,63 saat olarak hesaplanırken, kesintilerin hane halkı başına tahmini yıllık maliyetinin 14,23 Euro olduğu belirtildi.

Uzmanlar, Türkiye gibi yaz aylarında elektrik tüketiminde ani zirveler yaşayan ülkelerde şebeke esnekliği, arz güvenliği ve altyapı dayanıklılığının kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor. El Niño’nun küresel sıcaklıkları artırabileceği yönündeki tahminler ise enerji sistemleri üzerindeki baskının daha da artabileceğine işaret ediyor.

Araştırmada yer alan değerlendirmede, bu verilerin doğrudan bir elektrik kesintisi öngörüsü olmadığı, ancak iklim değişikliği döneminde enerji altyapıları için önemli bir risk göstergesi olduğu ifade edildi. Ani tüketim artışlarının yönetilmesi ve şebekelerin modernize edilmesinin hem hane halkı bütçeleri hem de sanayi üretimi açısından önem taşıdığı vurgulandı.

Olayın meydana geldiği anlar bir iş yerinin güvenlik kamerası tarafından saniye saniye kaydedildi. Görüntülerde hortumun aniden oluştuğu, çevredeki hafif yapıları ve park halindeki araçları etkilediği dikkat çekti.

Pazartesi Pazarı alanında oluşan hortum paniğe neden oldu

Ulukavak Mahallesi’nde bulunan Pazartesi Pazarı alanında oluşan hortum, özellikle pazar çevresindeki vatandaşları endişelendirdi. Hortumun etkisiyle bölgede park halindeki bir minibüs ile bir hafif ticari aracın şiddetli şekilde sarsıldığı kaydedildi.

Olay anında pazarda bulunan bir kişinin, hortumun yaklaştığını fark ederek hızla olay yerinden uzaklaştığı görüldü. Olayda herhangi bir can kaybı ya da yaralanma yaşanmadı ancak oluşan ani doğa olayı, çevrede kısa süreli panik yarattı.

Hortum anı güvenlik kamerasıyla kaydedildi

Hortumun meydana geldiği anlar, pazaryerine yakın bir iş yerine ait güvenlik kamerasına yansıdı. Kayıtlarda, hortumun aniden oluştuğu, çevredeki tozları savurduğu ve park halindeki araçları şiddetli şekilde sarstığı net şekilde görülüyor.

Kısa sürede etkisini kaybeden hortumun ardından vatandaşlar yaşadıkları şaşkınlığı gizleyemezken, olayla ilgili herhangi bir maddi hasar bildirilmedi.

Pençe-Kilit operasyonu bölgesinde 20 Şubat Perşembe günü bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan çatışmada Piyade Sözleşmeli Er Mustafa Uslu şehit düştü. 24 yaşındaki Şehit Mustafa Uslu’nun cenazesi, dün gece saatlerine askeri uçakla Merzifon Havalimanı’na getirildi. Ailesi ve protokol üyeleri tarafından karşılanan Mustafa Uslu’nun naaşı, daha sonra tören için memleketi Bayat ilçesine bağlı Çukuröz köyüne getirildi. Helallik istenmesinin ardından Şehit Mustafa Uslu için tören düzenlendi. Öğlen namazını müteakiben kılınan cenaze namazının ardından Şehit Mustafa Uslu’nun cenazesi köy mezarlığında toprağa verildi.

Vali, "Vatana helal olsun" diyen babayı alnından öptü

Bekar olduğu öğrenilen Mustafa Uslu’nun kardeşleri, Recep, Ramazan, Döndü ve Fatma Uslu ile annesi Keziban Uslu, babası Sadık Uslu ve aile yakınları tabutun başında gözyaşı döktü. Şehit Mustafa Uslu’nun babası Sadık Uslu ise gözyaşı dökerken, "Asker oğlum vatana helal olsun" diyerek bağırdı. Güçlükle yürüyen baba Sadık Uslu’nun yanına gelen Çorum Valisi Ali Çalgan, kendisini alnından öptü.

Mevzisini son ana kadar terk etmemiş

Öte yandan, İHA muhabirinin ulaştığı bilgilere göre, Piyade Sözleşmeli Er Mustafa Uslu'nun Pençe-Kilit operasyonu alanındaki üs bölgesine sızmaya çalışan teröristler ile sis sebebiyle 5 metreye kadar düşen görüş mesafesine rağmen mevzisini terk etmeyerek son ana kadar çatıştığı öğrenildi. Mehmetçik tarafından, saldırıyı gerçekleştirdiği değerlendirilen 3 teröristin ise olaydan kısa süre sonra kaçmaya çalışırken etkisiz hale getirildiği ve Uslu’nun kanının yerde bırakılmadığı bilgisine ulaşıldı.

Cenaze törenine Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, Çorum Valisi Ali Çalgan, AK Parti Çorum Milletvekilleri Oğuzhan Kaya ve Yusuf Ahlatçı, Çorum Belediye Başkanı Halil ibrahim Aşgın, askeri erkan, protokol üyeleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Çevredeki vatandaşlar 112'yi arayarak yardım istedi.

Bu sırada aynı sokakta esnaflık yapan Eren Ünal, iş yerindeki yangın tüpünü alarak yangını söndürdü.

Ünal, AA muhabirine yaptığı açıklamada, itfaiye gelene dek çöpteki yangının tarihi yapıya sıçrama tehlikesi olduğunu, bu nedenle yangına müdahale ettiğini söyledi.

Ünal, yangının çöp konteynerine dökülen soba külünden çıkmış olabileceğini kaydetti.

Bu arada vatandaşlar 112'yi arayarak, yangının söndürüldüğünü haber verdi.

Sağlık görevlilerinin olay yerinde yaptığı ilk müdahalenin ardından yaralılardan M.K, Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne, zanlı İ.Ö ise kentte bulunan özel bir hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Olayın duyulmasının ardından M.K.'nin yakınları hastaneye akın ederken, polis ekipleri hastanede geniş güvenlik önlemi aldı.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

İznin ardından bina sakinleri evlerine, görevlilerce verilen baretleri takarak girdi ve ihtiyaç duydukları bazı eşyaları aldı.

Çorum Belediyesi ekipleri de bina içindeki hasarı tespit etmek üzere inceleme yaptı.

Patlamadan etkilenen daireler görüntüledi

Akıncı Apartmanı'nın, Hilal Apartmanı'na bakan cephesindeki dairelerin camlarının kırıldığı, cephe duvarlarının bazı bölümlerinin yıkıldığı, eşyaların hasara uğradığı görüldü.

Akıncı Apartmanı sakinlerinden Şahin Alkan, AA muhabirine, patlama nedeniyle evdeki eşyalarının paramparça olduğunu söyledi.

Patlamanın ardından kiraladığı başka bir evde kalmaya başladığını belirten Alkan, "Bugün girmemize izin verilince evden kıyafet ve yiyecek bir şeyler aldık. Canımızın sağ olması bize yeter. Mal elimizin kiridir." dedi.

Apartman sakinlerinden Mustafa Sungurlu da patlamanın ardından kardeşinin evine yerleştiğini dile getirerek, "Evin içi cam kırıkları ve molozla dolu. Her şey çok kötü." diye konuştu.

Apartmanın 5. katında oturan babasının eşyalarını almaya gelen İbrahim Eker ise kendi evlerinin yalnızca pencerelerinin kırıldığını, diğer bazı dairelerdeki bütün eşyaların ise zarar gördüğünü anlattı.

Binadaki bazı çelik kapıların dahi kırıldığını vurgulayan Eker, "Babam diyaliz hastası. Eve girip diyaliz malzemelerini aldık. Büyük bir felaketten kurtulduk. İnşallah devlet elinden geleni yapacak, bize yardım edecek." ifadesini kullandı.

Gürcan Dereli ise 4. kattaki dairesinin camlarının kırıldığına, zararın az olduğuna işaret ederek, "Bizim başka bir sıkıntımız yok ama ikinci ve üçüncü katlarda zayiat çok. Kırılan yerler var. Evden kıyafet ile bazı acil ihtiyaçlarımız için eşyalar çıkardık." dedi.

Çorum'da Osmancık Caddesi'ndeki Hilal Apartmanı'nda 3 Kasım'da doğal gazdan kaynaklandığı değerlendirilen patlamada 1 kişi hayatını kaybetmiş, 33 kişi yaralanmıştı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce hazırlanan raporda 16 daire ile 12 iş yerinin patlama nedeniyle ağır hasar aldığı belirtilmiş, patlamanın meydana geldiği Hilal Apartmanı için ağır hasarlı olması nedeniyle yıkım kararı verilmişti.

Edinilen bilgiye göre, İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Şube ekiplerinin Söğütlüevler Caddesi üzerinde yaptıkları uygulamada, şüphe üzerine durdurulan araçta 30 gram bonzai maddesi ele geçirildi.

Araç sürücüsü İ.B. gözaltına alınırken araç incelenmek üzere çekici ile polis merkezine götürüldü.

Kaza, Çorum-Samsun karayolunda meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, şehir merkezine seyir halinde olan Fatih Pilgir yönetimindeki motosiklet, Bölge Trafik Müdürlüğü yakınlarında sürücüsünün kontrolünden çıkarak bariyerlere çarptı. Kazada yaralanan motosiklet sürücüsü sağlık ekiplerinin olay yerinde yaptığı ilk müdahalenin ardından Çorum Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırılarak tedavi altına alındı.

Kazayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

NASA, Türkiye'den de gözlemlenebilen meteorlar için saatte yaklaşık 100 meteor beklediğini açıklamıştı.  Çorum Çatak Tabiat Parkı'ndaki görüntüler eşsiz manzaralara sahne oldu.

Eşsiz görüntüler ortaya çıkaran "Perseid meteor yağmuru" Çorum Çatak Tabiat Parkı'nda gözlemlendi.

PERSEID METEOR YAĞMURU NEDİR?

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı partiküllerin her yıl ağustos ayında dünya atmosferine girmesiyle oluşan perseid meteor yağmuru bu adı gökyüzünde görünür saçılma noktası Perseus Takımyıldızı'na denk geldiği için alıyor.

Kazayı gören vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine gelen sağlık ekipleri tarafından müdahaleleri yapılan yaralılar hastaneye kaldırıldı.

Kaza ile ilgili inceleme başlatılırken, kaza anı saniye saniye Kent Güvenliği Sistemi kameralarına yansıdı. Görüntülerde, kavşaktan karşıya geçmek isteyen otobüs ile hafif ticari aracın çarpıştığı görülüyor. Çarpmanın etkisi ile hafif ticari araç metrelerce sürüklenerek durabiliyor.