Başkan Arslan, öğrencilerin yetişmesinde büyük emek veren ailelere ve öğretmenlere de teşekkür ederek, başarılı öğrencilere eğitim hayatlarında başarılarının devamını diledi.

Bayat Ziraat Odası Başkanı Mustafa Yıldırım, sıvı ilaçlama ve çuvallama sistemine sahip tesisin tam otomatik olarak hizmet vereceğini belirterek, saatte 10 ton kapasiteyle çalışacağını ifade etti.

Çorum bölgesinin en büyük eleme tesislerinden biri olduğu belirtilen yatırımın, üreticilerin ürünlerini daha hızlı, modern ve verimli şekilde işleyebilmesine imkân sağlayacağı kaydedildi.

İhale kapsamında 500 metrekare EPDM zemin kaplama, 10 bin 500 metrekare puzzle model karo kauçuk zemin kaplama ve 400 metrekare renkli SBR zemin kaplama malzemesi satın alınacak. Alınacak malzemeler, Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından belirlenecek alanlara uygulanacak.

Sözleşmenin imzalanmasının ardından yüklenici firma çalışmalara başlayacak. İhale kapsamında temin edilecek tüm malzemelerin montajı tamamlanmış şekilde 90 takvim günü içinde teslim edilmesi gerekiyor.

İhaleye yalnızca yerli istekliler katılabilecek. Teklifler EKAP üzerinden elektronik ortamda alınacak ve ihale sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif yalnızca fiyat esasına göre belirlenecek.

Açık ihale usulüyle yapılacak ihalenin tarihi 22 Temmuz 2026 saat 10.30 olarak açıklandı. İhale, Çorum İl Emniyet Müdürlüğü’nün Karakeçili Mahallesi Fuar Caddesi’ndeki hizmet binasında gerçekleştirilecek.

İhale kapsamında çalışmalar Çorum merkez ile Laçin, Mecitözü, Ortaköy ve Osmancık ilçelerinde yürütülecek. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 180 gün olarak belirlendi.

İhaleye yalnızca yerli istekliler katılabilecek. Teklifler EKAP üzerinden elektronik ortamda alınacak. İhale sonucunda en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre belirlenecek.

Çalışmayla, emniyet hizmetlerinde kullanılan kamu binalarının deprem güvenliği açısından değerlendirilmesi ve olası güçlendirme ihtiyaçlarının teknik verilerle ortaya konulması hedefleniyor.

Öğrencilerin de aktif olarak katıldığı çalışmayla uygulamalı tarım eğitimi desteklenirken, gençlerin doğa, üretim ve sorumluluk bilincinin geliştirilmesi hedeflendi.

Projede ayrıca okul temelinden gelen fazla suyun mevcut kuyu aracılığıyla değerlendirilerek sulamada kullanılmaya başlandığı belirtildi. Yetişecek ürünlerin ise okul pansiyonunda değerlendirilmesi planlanıyor.

Dikilen her fidan için “Bahçe Kütük Defteri” oluşturularak öğrencilerin ağaçların gelişimini takip etmeleri ve sorumluluk almaları amaçlandı.

Kontrollerde taşınan ürünlerin muhafaza koşulları, araçların hijyen durumu, sıcaklık kayıtları, taşıma ekipmanlarının uygunluğu ve mevzuata uyum durumları incelendi.

Özellikle soğuk zincirin korunmasına yönelik uygulamaların titizlikle değerlendirildiği denetimlerle, gıdaların tüketiciye güvenilir şekilde ulaştırılması hedefleniyor.

Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, gıda güvenilirliğinin korunması, ürünlerin taşıma sürecinde bozulmasının önlenmesi ve halk sağlığının güvence altına alınması amacıyla denetimlerin devam edeceğini bildirdi.

Programda Sungurlu Yörüklü Aile Sağlığı Merkezi’nin yanı sıra Merkez 1 No’lu Toplum Sağlığı Merkezi, Merkez Eskice Sağlık Evi, Alaca Toplum Sağlığı Merkezi, Alaca 2 ve 3 No’lu Aile Sağlığı Merkezleri, Alacahöyük Aile Sağlığı Merkezi, İskilip Yavu Aile Sağlığı Merkezi, Mecitözü Toplum Sağlığı Merkezi ve Ortaköy Karahacip Sağlık Evi de yer alıyor.

Çalışmalarla birinci basamak sağlık tesislerinin daha işlevsel, güvenli ve konforlu hale getirilmesi hedefleniyor.

Programda, uzun yıllar boyunca öğrencilerin yetişmesine katkı sunan okul müdürlerine emeklerinden dolayı teşekkür edildi.

İl Milli Eğitim Müdürü Cemil Çağlar, emeklilik hayatına adım atan Halit Güneş ve Necmettin Ünal’a sağlık, huzur ve mutluluk dileyerek bugüne kadar gösterdikleri gayret için teşekkür etti.

2005 yılından bu yana “Bebek Dostu Hastane” unvanını taşıyan Sungurlu Devlet Hastanesi’nde, Sağlık Bakanlığı tarafından görevlendirilen Bebek Dostu Hastane değerlendirmecileri tarafından kapsamlı bir inceleme yapıldı.

Değerlendirme kapsamında anne ve bebek sağlığına yönelik uygulamalar, emzirme danışmanlığı hizmetleri, doğum sonrası bakım süreçleri ile sağlık personelinin anne adaylarına yönelik bilgilendirme çalışmaları ayrıntılı şekilde incelendi.

Gerçekleştirilen denetimlerde hastanenin “Bebek Dostu Hastane” kriterlerine uygunluğu titizlikle değerlendirilirken, sunulan hizmetlerin ulusal standartlara uygun olduğu tespit edildi. Böylece Sungurlu Devlet Hastanesi, “Bebek Dostu Hastane” unvanını başarıyla korumaya devam etti.

Yetkililer, Bebek Dostu Hastane uygulamalarının temel amacının annelerin emzirme konusunda bilinçlendirilmesi, bebeklerin sağlıklı gelişiminin desteklenmesi ve anne sütünün teşvik edilmesi olduğunu belirterek, bu doğrultudaki çalışmaların kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.

Saha denetimlerinde parsel sınırları ile ürün bilgilerinin güncelliği gözden geçirilirken, elde edilen veriler mevcut kayıtlarla karşılaştırılarak Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısına aktarılıyor. Böylece üretim alanlarına ilişkin bilgilerin doğru ve güncel tutulması hedefleniyor.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, yürütülen arazi kontrolleri ve CBS çalışmalarıyla üretim planlamasına katkı sağlamayı, kayıt süreçlerini daha sağlıklı yürütmeyi ve üreticilere sunulan tarımsal hizmetlerin etkinliğini artırmayı amaçlıyor. Tarım arazilerindeki saha çalışmalarının belirlenen program doğrultusunda devam edeceği bildirildi.

Değerlendirme sürecinde anne ve bebek sağlığına yönelik uygulamalar, emzirme danışmanlığı hizmetleri, doğum sonrası bakım süreçleri ile sağlık personelinin anne adaylarına yönelik bilgilendirme çalışmaları ayrıntılı şekilde incelendi.

Yapılan denetimlerde hastanenin "Bebek Dostu Hastane" kriterlerini başarıyla karşıladığı belirlenirken, sunulan hizmetlerin ulusal standartlara uygun olduğu değerlendirildi.

Hastane yetkilileri, Bebek Dostu Hastane uygulamalarının temel hedefinin annelerin emzirme konusunda bilinçlendirilmesi, bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişiminin desteklenmesi ile anne sütünün teşvik edilmesi olduğunu vurgulayarak, bu alandaki çalışmaların aynı hassasiyetle sürdürüleceğini ifade etti.

Belediye ekipleri ayrıca park ve bahçelerde bulunan aydınlatma arızalarına da müdahale etti. Yapılan onarımlarla vatandaşların ortak kullanım alanlarından daha güvenli ve konforlu şekilde yararlanması hedeflendi.

Osmancık Belediyesi, ilçe genelinde ihtiyaç duyulan noktalarda bakım, onarım ve iyileştirme çalışmalarının devam edeceğini bildirdi.

Arazi kontrollerinde zararlıların yoğunluğu ve gelişim dönemleri takip edilirken, doğadaki faydalı parazitoitlerin etkinliği de değerlendiriliyor. Nimf sürveyleriyle ise zararlı popülasyonunun ekonomik zarar eşiğini aşıp aşmadığı belirlenerek elde edilen verilere göre uygulanacak mücadele yöntemleri planlanıyor.

Teknik ekipler, saha çalışmaları sırasında üreticilere de önemli uyarılarda bulunuyor. Düzenli tarla kontrollerinin yapılması, gereksiz bitki koruma ürünü kullanımından kaçınılması, faydalı böcek popülasyonunun korunması ve yalnızca ekonomik zarar eşiği aşıldığında ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin kullanılması konusunda bilgilendirmeler gerçekleştiriliyor.

Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, sürdürülebilir tarımsal üretimin desteklenmesi, çevrenin korunması ve kaliteli hasadın sağlanması amacıyla süne ve kımıl sürvey çalışmalarının üretim sezonu boyunca devam edeceğini bildirdi.

Robotik ve Kodlama Eğitimleri Verilecek

Yaz Akademisi kapsamında öğrenciler teknoloji temalı eğitimlerin yanı sıra "Robotunu Tasarla ve Kodla" başta olmak üzere çeşitli uygulamalı atölye çalışmalarına katılacak. Program boyunca teknoloji odaklı eğitimler, bilimsel etkinlikler ve üretkenliği destekleyen uygulamalarla öğrencilerin problem çözme, bilimsel düşünme ve tasarım becerilerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Eğitimler İki Dönem Halinde Düzenlenecek

Bilim Çorum Yaz Akademisi, yaz tatili boyunca iki ayrı dönemde gerçekleştirilecek. Öğrenciler ister tek döneme isterlerse her iki döneme de başvurabilecek.

Programda 3, 4 ve 5. sınıf öğrencileri birinci grupta, 6 ve 7. sınıf öğrencileri ise ikinci grupta eğitim görecek. Uygulamalı eğitimlerin verimli şekilde yürütülmesi amacıyla her grup 12 öğrenciyle sınırlandırılacak.

Yaz Akademisi'nin ilk dönemi 13-26 Temmuz 2026, ikinci dönemi ise 10-23 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Başvurular 4 Temmuz'a Kadar

Programa katılmak isteyen öğrenciler, başvurularını 4 Temmuz 2026 tarihine kadar yapabilecek. Kesin kayıt işlemleri ise 6-9 Temmuz 2026 tarihleri arasında tamamlanacak.

Programla ilgili ayrıntılı bilgi ve başvurular, TÜBİTAK Bilim Genç Yaz Akademisi internet sayfası üzerinden gerçekleştirilebilecek.

Ziyaretlerde sağlık tesislerinin fiziki durumu, hizmet sunum süreçleri, personel planlaması, acil sağlık hizmetlerinin işleyişi ve vatandaş odaklı uygulamalar ele alındı. Tesis sorumlularından bilgi alan İl Sağlık Müdürlüğü yöneticileri, hizmet kalitesinin artırılması, koordinasyonun güçlendirilmesi ve vatandaş memnuniyetinin yükseltilmesine yönelik değerlendirmelerde bulundu.

Sağlık çalışanlarıyla da bir araya gelen İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Sinan Zehir, özverili çalışmalarından dolayı personele teşekkür ederek görevlerinde başarılar diledi. Ziyaretlerde çalışanların görüş, talep ve önerileri de dinlendi.

İl Sağlık Müdürlüğü, vatandaşların sağlık hizmetlerine zamanında, kaliteli, etkin ve erişilebilir şekilde ulaşmasının öncelikleri olduğunu belirterek, sahadaki değerlendirme ziyaretlerinin belirli aralıklarla süreceğini bildirdi.

Şeffaf, katılımcı ve gönül belediyeciliği anlayışıyla düzenlenen programda vatandaşların görüş ve önerileri dinlendi.

Bayat Belediyesi’nden yapılan açıklamada, “Bizim için her fikir kıymetli, her görüş yol göstericidir. Bayat için birlikte çalışmaya, birlikte üretmeye devam ediyoruz” denildi.

Ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getiren İlçe Tapu Müdürü Ahsen Dilek Sevincek Hançer ise nazik ziyaretleri dolayısıyla Anahtar Parti heyetine teşekkür etti.

Eğitime ilişkin değerlendirmelerde bulunan Av. Hazal Öztürk, CMK uygulamalarında ortak standart oluşturulmasının önemine dikkat çekerek, “Bu eğitimler, kişilerin adil yargılanma hakkının korunması ve savunma hakkının etkin şekilde kullanılabilmesi açısından büyük önem taşıyor. CMK kapsamında görev yapan avukatların, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde üstlendikleri müdafiilik görevini daha etkin, bilinçli ve sorumluluk bilinciyle yerine getirmeleri gerekiyor. Bu nedenle eğitimlerde aktarılan bilgi ve uygulama örneklerinin mesleki açıdan son derece faydalı olduğunu düşünüyorum. Uygulamada yaşanabilecek hak ihlallerinin önlenmesi, avukatların süreçlere daha donanımlı şekilde katılması ve meslektaşlar arasında uygulama birliğinin güçlenmesi bakımından verimli bir program oldu” dedi.

Çorum Barosu Başkanı Turan Kalıpçı ise Türkiye Barolar Birliği tarafından yürütülen programın savunma hizmetlerinin niteliğini yükseltmeyi hedeflediğini vurgulayarak, "CMK eğitimlerinin standart, güncel ve uygulamaya dönük şekilde verilmesi hem meslektaşlarımızın bilgi birikimini güçlendirecek hem de vatandaşlarımızın adalete erişimine önemli katkı sağlayacaktır. Programı başarıyla tamamlayan meslektaşlarımızı tebrik ediyor, edindikleri bilgi ve deneyimlerin Çorum Barosu'na ve savunma hizmetlerinin kalitesine değer katacağına inanıyorum." ifadelerini kullandı.

Metafizik üzerine konuşmak, ilk bakışta gündelik hayatın uzağında duran soyut kavramlarla uğraşmak gibi görülebilir. Gerçekten de metafizik; varlık, ilke, neden, hakikat ve Tanrı gibi doğrudan duyusal tecrübeyle tüketilemeyen meseleleri konu edinir. Fakat bu durum, metafiziğin hayattan kopuk olduğu anlamına gelmez. Aksine metafizik, insanın dünyayı nasıl anlamlandırdığı, bilgiyi hangi zeminde kavradığı ve kendi varoluşunu hangi bütün içinde düşündüğüyle doğrudan ilgilidir. Bu nedenle metafizik, yalnızca varlığın ilk sebebi hakkında teorik bir araştırma değil, insanın hakikatle kurduğu ilişkinin de temel zeminlerinden biridir.

Türk metafiziği ifadesi de bu noktada önem kazanmaktadır. Bu ifade ilk anda kültürel ya da millî bir başlık gibi algılanabilir. Ancak kavram daha dikkatli ele alındığında, yalnızca bir aidiyet vurgusundan ibaret olmadığı görülür. Türk metafiziği, İslam düşüncesi içinde gelişen metafizik kavramların Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan tarihsel tecrübe içinde yeniden yorumlanması, hikmet merkezli bir düşünce diliyle işlenmesi ve hayatla ilişkilendirilmesi anlamında değerlendirilebilir. Böyle bir yaklaşım, düşünce tarihini dışarıdan alınan fikirlerin basitçe taşındığı bir alan olarak değil, kavramların yeni bağlamlarda işlenerek yeniden üretildiği canlı bir süreç olarak görür.

Bu çalışmada Türk metafiziği kavramı, Mübahat Türker Küyel’in düşünce tarihine yaklaşımı ışığında ele alınmaktadır. Küyel’in önemi, Türk-İslam düşüncesini yalnızca geçmişte kalmış bir miras olarak değil, kavramsal sürekliliği ve felsefî imkânları olan bir düşünce alanı olarak değerlendirmesidir. Bu bakımdan onun çalışmaları, Türk metafiziği gibi kolayca belirsizleşebilecek bir kavramı daha dikkatli ve felsefî bir zeminde tartışmaya imkân verir. Buradaki temel amaç, Türk metafiziğini hazır ve kapalı bir öğreti adı olarak sunmak değil; hikmet, hakikat ve varlığın birliği meseleleri üzerinden düşünülmesi gereken bir yorumlama alanı olarak değerlendirmektir.

1. Düşünce Tarihine Mübahat Türker Küyel Üzerinden Bakış

Mübahat Türker Küyel’in felsefe tarihine yaklaşımında ilk dikkat çeken nokta, düşünce tarihini yalnızca isimler ve görüşler dizisi olarak ele almamasıdır. Onun çizgisinde felsefe tarihi, kavramların nasıl doğduğunu, farklı gelenekler içinde nasıl dolaştığını ve yeni bağlamlarda hangi anlamları kazandığını anlamaya çalışan bir araştırma alanıdır. Bu yaklaşım, özellikle Türk-İslam düşüncesi söz konusu olduğunda önem kazanır. Çünkü burada mesele, geçmiş filozofların söylediklerini tekrar etmekten çok, bu düşüncelerin hangi problemler etrafında şekillendiğini ve bugün nasıl okunabileceğini sorgulamaktır.

Küyel’in Fârâbî, hikmet ve Kutadgu Bilig etrafındaki ilgisi, onun düşünce tarihini kavramsal süreklilik açısından okuduğunu gösterir. Bu süreklilik, farklı dönemler arasında doğrudan ve basit bir etkilenme ilişkisi kurmak anlamına gelmez. Daha çok, farklı diller ve farklı tarihsel şartlar içinde ifade edilen meselelerin ortak bir hakikat arayışı içinde yeniden düşünülmesidir. Bu nedenle Küyel’in yaklaşımı, Türk düşüncesini pasif bir alımlama tarihi olarak değil, kendine özgü kavramsal katkıları olan bir alan olarak görmeye yardımcı olur.

Burada Türk metafiziği kavramı açısından önemli bir uyarı yapmak gerekir. Bu ifade, yalnızca kültürel aidiyeti belirtmek için kullanılırsa düşünsel derinliğini büyük ölçüde kaybeder. Çünkü metafizik, herhangi bir topluluğa ait olduğu için değil; varlık, bilgi, hakikat ve değer hakkında açıklayıcı bir güç taşıdığı için anlamlıdır. Bu nedenle Türk metafiziği, etnik bir sınır çizmek için değil, Türk-İslam düşünce tecrübesi içinde hikmetin ve hakikat arayışının nasıl kurulduğunu anlamak için kullanılmalıdır.

1.1. Mübahat Türker Küyel’de Bilge Kağan ve Filozof-Arhont Meselesi

Küyel’in “Bilge Kagan Bir Filozof-Arhont mudur?” başlıklı makalesi, Türk metafiziği açısından özellikle dikkate değerdir. Çünkü bu metinde Bilge Kağan, yalnızca tarihsel bir hükümdar ya da siyasi bir figür olarak değil, bilgelik ile yönetme sorumluluğunu aynı kişilikte birleştiren düşünsel bir örnek olarak ele alınır. “Filozof-arhont” ifadesi de tam bu noktada anlam kazanır: Bilgi, yalnızca soyut bir kavrayış değil; düzen kurma, adaleti koruma ve töreyi kişisel keyfiliğin üstünde tutma sorumluluğudur.

Bu tartışma, Türk metafiziği kavramını daha canlı bir zemine taşır. Çünkü burada metafizik, sadece varlığın ilk ilkelerini araştıran teorik bir alan olarak kalmaz; insanın, toplumun ve devlet düzeninin hangi hakikat anlayışı üzerine kurulacağı sorusuyla birleşir. Bilge Kağan örneği, hikmetin yalnızca bilmekle sınırlı olmadığını, doğruyu yönetim ve ahlak alanında görünür kılma yükümlülüğü taşıdığını gösterir. Bu nedenle Küyel’in filozof-arhont yorumu, Türk düşüncesinde bilgelik, töre ve adalet arasındaki ilişkiyi felsefî açıdan okumak için önemli bir dayanak sunar.

2. Metafizik, Hikmet ve Hakikat Arayışı

İslam düşüncesinde metafizik, yalnızca var olanların en genel ilkelerini araştıran teorik bir disiplin değildir. Aynı zamanda insan bilgisinin sınırlarını, hakikate ulaşma yollarını ve varlık düzeninin hangi ilkelerle kavranabileceğini de gündeme getirir. Fârâbî’den İbn Sînâ’ya, İbn Rüşd’den tasavvufî düşünceye kadar uzanan geniş hatta metafizik, Tanrı hakkında konuşmanın yanında evreni, insanı ve anlamı birlikte düşünmenin imkânını da sağlar.

Hikmet kavramı bu noktada özel bir yere sahiptir. Hikmet, yalnızca bilgi birikimi ya da teorik kavrayış anlamına gelmez. Daha geniş anlamıyla varlığı yerli yerince anlama, hakikati kavrama ve insanın bu hakikat karşısında doğru bir konum alış geliştirmesi demektir. Bu anlamıyla hikmet, bilgi ile hayat arasında bağ kurar. Felsefe de yalnızca kavramlarla uğraşan kapalı bir alan olmaktan çıkar; insanın kendisiyle, toplumla ve Tanrı fikriyle kurduğu ilişkiyi düzenleyen bir düşünme biçimine dönüşür.

Türk metafiziği açısından hikmetin önemi de buradan gelir. Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan düşünce hattında hikmet, yalnızca teorik felsefenin karşılığı değildir; aynı zamanda ahlaki, toplumsal ve manevi bir yönelişi de içerir. Fârâbî’nin sistemli felsefe dili, Yesevî geleneğinin hikmet merkezli söyleyişi ve Anadolu’da gelişen düşünce mirası birlikte düşünüldüğünde, metafiziğin sadece soyut bir varlık öğretisi olarak kalmadığı görülür. Bu çizgide metafizik, insanın kendisini evren içinde anlamlandırması, ahlakını kurması ve toplumsal düzeni hakikat fikriyle ilişkilendirmesi bakımından canlı bir içerik kazanır.

3. Hakikatin Birliği ile Varlığın Birliği Arasında

İslam düşüncesinde birlik fikri oldukça merkezi bir yere sahiptir. Fakat burada iki ayrı düzeyi birbirinden ayırmak gerekir: hakikatin birliği ve varlığın birliği. Hakikatin birliği, farklı bilgi yollarının nihai olarak aynı hakikat arayışına yöneldiği düşüncesini ifade eder. Bu yaklaşım, felsefe, din ve hikmet arasında keskin bir kopuş kurmak yerine, bu alanların farklı yöntemlerle aynı hakikate yaklaşabileceğini savunur. İbn Rüşd’ün hikmet ile şeriat arasında kurduğu ilişki bu bağlamda değerlendirilebilir. Ona göre hakikat hakikate aykırı olamaz; ancak insanların hakikati kavrama biçimleri ve kullandıkları yöntemler farklı olabilir.

Varlığın birliği ise daha ontolojik bir ağırlık taşır. Burada mesele, yalnızca bilgi yollarının aynı hakikate yönelmesi değil, var olanların nihai ilkesi ve varlık düzeninin birliği problemidir. Tasavvufî gelenekte bu konu çoğu zaman manevi tecrübe diliyle ifade edilmiştir. Bununla birlikte varlığın birliği yalnızca mistik bir anlatım olarak ele alındığında, onun felsefî boyutu geri planda kalabilir. Oysa birlik düşüncesi, çokluk karşısında anlamı koruma ve varlık düzenini bir ilke etrafında kavrama çabası olarak düşünüldüğünde güçlü bir metafizik değer taşır.

Bu noktada dikkatli bir ayrım yapmak gerekir. Hakikatin birliği ile varlığın birliği birbirine yakın görünse de aynı şey değildir. İlki daha çok epistemolojik ve yöntemsel bir düzleme işaret ederken, ikincisi ontolojik bir meseledir. Bu ayrım korunmadığında birlik fikri fazla geniş, kuşatıcı fakat belirsiz bir söyleme dönüşebilir. Türk metafiziği arayışının güçlü olabilmesi için bu iki alanı birbirine bağlaması, fakat aralarındaki farkı da açık biçimde göstermesi gerekir. Çünkü kavramların çokluğu tek başına düşünceyi derinleştirmez; asıl derinlik, kavramların hangi düzlemde kullanıldığını gösterebilmekle ortaya çıkar.

3.1. Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd Çizgisinde Metafizik Süreklilik

Fârâbî, İslam felsefesinde metafiziğin sistemli bir düşünme alanı hâline gelmesinde kurucu bir konuma sahiptir. Onun mantık, dil, bilgi ve varlık arasında kurduğu ilişki, metafiziğin gelişigüzel büyük cümlelerle değil, yöntemli bir kavramsal düzenle kurulabileceğini gösterir. Fârâbî’de felsefî düşünce önce kendi dilini ve yöntemini kurar; ardından varlık hakkında konuşabilecek bir açıklık kazanır. Bu nedenle onun metafizik açısından önemi yalnızca Tanrı, akıl veya sudûr öğretisiyle sınırlı değildir. Fârâbî aynı zamanda düşüncenin nasıl düzenleneceğini ve hakikate hangi kavramsal disiplinle yaklaşılacağını da gösterir.

İbn Sînâ’da metafizik daha sistematik bir varlık öğretisine dönüşür. Zorunlu varlık ve mümkün varlık ayrımı, mümkün olan her şeyin kendisini aşan bir ilkeye ihtiyaç duyduğunu felsefî bir açıklığa kavuşturur. Bu ayrım yalnızca Tanrı’nın varlığını temellendirme amacı taşımaz; aynı zamanda evrenin düzenini, nedensellik ilişkisini ve varlık derecelerini anlamak açısından da belirleyicidir. Böylece metafizik, fizik dünyanın karşısına konan ayrı bir alan değil, fizik dünyanın niçin var olduğunu ve hangi ilkeye dayandığını araştıran daha derin bir düşünme düzeyi hâline gelir.

İbn Rüşd ise metafizik tartışmaya din-felsefe ilişkisi açısından ayrı bir boyut kazandırır. Onun yaklaşımında akıl ile vahiy birbirinin rakibi değildir. Hakikat tek olduğu için felsefî araştırma ile dinî metnin doğru anlaşılması arasında nihai bir çelişki bulunmamalıdır. Bu tavır, Türk metafiziği açısından da önemlidir. Çünkü burada hakikat, birbirinden kopuk alanlara ayrılmış bir yapı olarak değil, farklı ifade biçimleri altında anlaşılabilecek bütünlüklü bir alan olarak görülür. Bununla birlikte İbn Rüşd çizgisini de dikkatli okumak gerekir. Her farklılığı yalnızca yöntem farkı olarak görmek, bazı gerçek tartışmaları gölgede bırakabilir. Bu nedenle hakikatin birliği fikri, ancak farkları ciddiye aldığı ölçüde güçlü kalır.

4. Türk Metafiziği: Aidiyetten Yönteme

Türk metafiziği kavramının en önemli imkânı, düşünce tarihini edilgen bir aktarım süreci olarak görmemesidir. Bu kavram, Türk düşüncesinin İslam felsefesinden, tasavvuftan ve kadim hikmet geleneğinden aldığı unsurları yalnızca korumadığını; onları dil, tarih, kültür ve toplumsal tecrübe içinde yeniden işlediğini düşündürür. Bu bakımdan Türk metafiziği, belirli bir coğrafyanın düşünceye yaptığı katkıyı görünür kılmaya çalışan bir kavram olarak değerlendirilebilir.

Fakat kavramın dikkatli kullanılmaması hâlinde bazı riskler de vardır. Türk metafiziği, kapalı ve özcü bir kimlik söylemine dönüştürüldüğünde felsefî gücünü kaybeder. Metafizik, yalnızca bir topluluğa ait olduğu için değil, varlık, bilgi ve hakikat hakkında açıklayıcı bir imkân sunduğu için değerlidir. Bu nedenle Türk metafiziği ifadesi, etnik bir sınır çizmek amacıyla değil, belirli bir düşünsel duyarlılığı ve hikmet merkezli yorumlama biçimini göstermek için kullanılmalıdır.

Bu açıdan Türk metafiziği, hikmeti dil, kültür ve tarih içinde yeniden üretme çabası olarak anlaşılabilir. Burada metafizik hazır alınmış bir miras değildir; Türk düşünce tecrübesi içinde yeniden yorumlanan, yaşama taşınan ve ahlaki-toplumsal anlamlar kazanan bir hakikat arayışıdır. Bu arayış Fârâbî’nin yöntemli felsefe diliyle, İbn Sînâ’nın varlık öğretisiyle, İbn Rüşd’ün akıl-vahiy dengesiyle ve tasavvufî geleneğin birlik fikriyle ilişki kurabilir. Ancak bunların hiçbirini tek başına yeterli görmez; asıl mesele, bu çizgiler arasında kavramsal bir bağ kurabilmektir.

4.1. Eleştirel Değerlendirme

Türk metafiziği arayışının güçlü tarafı, felsefe, kelâm ve tasavvuf gibi farklı düşünce alanlarını birbirine indirgemeden birlikte düşünebilme imkânı sunmasıdır. Bu yaklaşım, İslam düşüncesini birbirinden kopuk başlıklar hâlinde değil, karşılıklı olarak birbirini etkileyen ve besleyen bir bütün olarak okumaya yardımcı olur. Böylece metafizik, yalnızca filozofların teknik tartışmalarına ait bir alan olmaktan çıkar; tasavvufî tecrübe, ahlaki yöneliş ve toplumsal düzen fikriyle de ilişkilendirilebilir.

Buna rağmen kavramsal yoğunluk bazen açıklığın önüne geçebilir. Hakikat, hikmet, metafizik, şeriat, varlığın birliği ve Türk metafiziği gibi kavramlar aynı metin içinde kullanıldığında geniş bir anlam alanı açılır. Fakat bu genişlik, dikkat edilmediğinde metnin merkezini dağıtabilir. Bu nedenle akademik bir çalışma açısından en önemli mesele, bu kavramları açıkça tanımlamak ve aralarındaki ilişkiyi sistemli biçimde göstermektir. Özellikle hakikatin birliği ile varlığın birliği arasındaki ayrım korunmadığında, birlik fikri açıklayıcı olmaktan çok etkileyici ama belirsiz bir söylem hâline gelebilir.

Bu eleştirel kayıt, Türk metafiziği arayışını zayıflatmaz. Tam tersine, onu daha sağlam bir zemine taşır. Çünkü güçlü bir metafizik söylem, büyük kavramları yan yana getirmekle değil, onların hangi soruya cevap verdiğini göstermekle kurulabilir. Mübahat Türker Küyel’in düşünce tarihine yaklaşımı da bu yönde bir dikkat gerektirir. Küyel’in asıl önemi, düşünce geleneğini romantik bir yüceltme içinde değil, kavramsal süreklilik ve yöntemsel dikkat içinde ele almaya imkân vermesidir.

Sonuç

Türk metafiziği, akademik olarak kullanılacaksa yalnızca kültürel aidiyeti bildiren bir başlık olmaktan çıkarılmalı ve belirli bir düşünme tarzı olarak temellendirilmelidir. Bu makalede savunulan yaklaşım, Türk metafiziğini hikmet, hakikat ve varlığın birliği ekseninde yeniden düşünme çabasıdır. Böyle bir çaba, İslam felsefesinin temel metafizik problemlerini Türk düşünce tecrübesi içinde yeniden yorumlamaya imkân verir.

Mübahat Türker Küyel’in felsefe tarihine yaklaşımı bu noktada önemli bir yol açar. Küyel, düşünce tarihini geçmiş fikirlerin durağan bir toplamı olarak değil, kavramların yeni bağlamlarda kazandığı anlamları izleyen canlı bir alan olarak görmeye imkân verir. Bu bakış, Türk metafiziği kavramının özcü bir kimlik söylemine indirgenmeden, kavramsal ve yöntemsel bir çerçeve içinde kullanılmasını sağlar.

Sonuç olarak Türk metafiziği, varlığın ilk sebebini araştıran soyut bir disiplin adı olmaktan daha fazlasını ifade eder. O, insanın hakikat karşısındaki yerini, bilginin ahlaki yönünü, hikmetin hayatla bağını ve düşünce geleneğinin sürekliliğini birlikte ele alan bir arayıştır. Bu arayışın değeri, farklı gelenekleri tek bir potada eritmesinde değil, aralarındaki ilişkiyi açıklıkla kurabilmesindedir. Bu nedenle Türk metafiziği, geçmişin büyük cümlelerini tekrar etmekten çok; varlık, bilgi, hikmet ve hakikat arasındaki bağı bugün yeniden düşünme cesaretidir.

Kaynakça

Ateş, Süleyman. İşârî Tefsir Okulu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1974.

Demirli, Ekrem. İbnü’l-Arabî Metafiziği. İstanbul: Sufi Kitap, 2016.

İbn Rüşd. Faslu’l-Makâl. Çeşitli baskılar.

Kaya, Mahmut, ed. İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri. İstanbul: Klasik Yayınları, 2003.

Küyel, Mübahat Türker. “Değer ve Fârâbî.” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20/1 (1972): 71-84.

Küyel, Mübahat Türker. “Felsefenin Tarifinde ve Tarihinde Bir Kaynak Olarak Fârâbî.” Erdem 6/18 (1990): 725-735.

Küyel, Mübahat Türker. “Fârâbî, Hikmet ve Kutadgu Bilig.” Erdem 7/20 (1991): 375-469.

Küyel, Mübahat Türker. “İbn Sina ve al-‘Akl al-Fa‘âl.” İbn Sînâ Doğumunun Bininci Yılı Armağanı. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2014.

Küyel, Mübahat Türker. “Bilge Kagan Bir ‘Filozof-Arhont’ mudur?” XI. Türk Tarih Kongresi: Ankara 5-9 Eylül 1990 Kongreye Sunulan Bildiriler, Cilt II, 455-464. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1994.

Nasr, Seyyid Hüseyin. İslam’da Bilim ve Medeniyet. Çev.: Nabi Avcı, Ahmet Ünal ve Doç. Dr. Kasım Turhan, Istanbul: İnsan Yayınları, 2015.

Uyanık, Mevlüt ve Akyol, Aygün. İslam Felsefesine Giriş. Ankara: Elis Yayınları, 2020

Olayın meydana geldiği anlar bir iş yerinin güvenlik kamerası tarafından saniye saniye kaydedildi. Görüntülerde hortumun aniden oluştuğu, çevredeki hafif yapıları ve park halindeki araçları etkilediği dikkat çekti.

Pazartesi Pazarı alanında oluşan hortum paniğe neden oldu

Ulukavak Mahallesi’nde bulunan Pazartesi Pazarı alanında oluşan hortum, özellikle pazar çevresindeki vatandaşları endişelendirdi. Hortumun etkisiyle bölgede park halindeki bir minibüs ile bir hafif ticari aracın şiddetli şekilde sarsıldığı kaydedildi.

Olay anında pazarda bulunan bir kişinin, hortumun yaklaştığını fark ederek hızla olay yerinden uzaklaştığı görüldü. Olayda herhangi bir can kaybı ya da yaralanma yaşanmadı ancak oluşan ani doğa olayı, çevrede kısa süreli panik yarattı.

Hortum anı güvenlik kamerasıyla kaydedildi

Hortumun meydana geldiği anlar, pazaryerine yakın bir iş yerine ait güvenlik kamerasına yansıdı. Kayıtlarda, hortumun aniden oluştuğu, çevredeki tozları savurduğu ve park halindeki araçları şiddetli şekilde sarstığı net şekilde görülüyor.

Kısa sürede etkisini kaybeden hortumun ardından vatandaşlar yaşadıkları şaşkınlığı gizleyemezken, olayla ilgili herhangi bir maddi hasar bildirilmedi.

Pençe-Kilit operasyonu bölgesinde 20 Şubat Perşembe günü bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan çatışmada Piyade Sözleşmeli Er Mustafa Uslu şehit düştü. 24 yaşındaki Şehit Mustafa Uslu’nun cenazesi, dün gece saatlerine askeri uçakla Merzifon Havalimanı’na getirildi. Ailesi ve protokol üyeleri tarafından karşılanan Mustafa Uslu’nun naaşı, daha sonra tören için memleketi Bayat ilçesine bağlı Çukuröz köyüne getirildi. Helallik istenmesinin ardından Şehit Mustafa Uslu için tören düzenlendi. Öğlen namazını müteakiben kılınan cenaze namazının ardından Şehit Mustafa Uslu’nun cenazesi köy mezarlığında toprağa verildi.

Vali, "Vatana helal olsun" diyen babayı alnından öptü

Bekar olduğu öğrenilen Mustafa Uslu’nun kardeşleri, Recep, Ramazan, Döndü ve Fatma Uslu ile annesi Keziban Uslu, babası Sadık Uslu ve aile yakınları tabutun başında gözyaşı döktü. Şehit Mustafa Uslu’nun babası Sadık Uslu ise gözyaşı dökerken, "Asker oğlum vatana helal olsun" diyerek bağırdı. Güçlükle yürüyen baba Sadık Uslu’nun yanına gelen Çorum Valisi Ali Çalgan, kendisini alnından öptü.

Mevzisini son ana kadar terk etmemiş

Öte yandan, İHA muhabirinin ulaştığı bilgilere göre, Piyade Sözleşmeli Er Mustafa Uslu'nun Pençe-Kilit operasyonu alanındaki üs bölgesine sızmaya çalışan teröristler ile sis sebebiyle 5 metreye kadar düşen görüş mesafesine rağmen mevzisini terk etmeyerek son ana kadar çatıştığı öğrenildi. Mehmetçik tarafından, saldırıyı gerçekleştirdiği değerlendirilen 3 teröristin ise olaydan kısa süre sonra kaçmaya çalışırken etkisiz hale getirildiği ve Uslu’nun kanının yerde bırakılmadığı bilgisine ulaşıldı.

Cenaze törenine Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Zekeriya Çoştu, Çorum Valisi Ali Çalgan, AK Parti Çorum Milletvekilleri Oğuzhan Kaya ve Yusuf Ahlatçı, Çorum Belediye Başkanı Halil ibrahim Aşgın, askeri erkan, protokol üyeleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Çevredeki vatandaşlar 112'yi arayarak yardım istedi.

Bu sırada aynı sokakta esnaflık yapan Eren Ünal, iş yerindeki yangın tüpünü alarak yangını söndürdü.

Ünal, AA muhabirine yaptığı açıklamada, itfaiye gelene dek çöpteki yangının tarihi yapıya sıçrama tehlikesi olduğunu, bu nedenle yangına müdahale ettiğini söyledi.

Ünal, yangının çöp konteynerine dökülen soba külünden çıkmış olabileceğini kaydetti.

Bu arada vatandaşlar 112'yi arayarak, yangının söndürüldüğünü haber verdi.

Sağlık görevlilerinin olay yerinde yaptığı ilk müdahalenin ardından yaralılardan M.K, Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne, zanlı İ.Ö ise kentte bulunan özel bir hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Olayın duyulmasının ardından M.K.'nin yakınları hastaneye akın ederken, polis ekipleri hastanede geniş güvenlik önlemi aldı.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

İznin ardından bina sakinleri evlerine, görevlilerce verilen baretleri takarak girdi ve ihtiyaç duydukları bazı eşyaları aldı.

Çorum Belediyesi ekipleri de bina içindeki hasarı tespit etmek üzere inceleme yaptı.

Patlamadan etkilenen daireler görüntüledi

Akıncı Apartmanı'nın, Hilal Apartmanı'na bakan cephesindeki dairelerin camlarının kırıldığı, cephe duvarlarının bazı bölümlerinin yıkıldığı, eşyaların hasara uğradığı görüldü.

Akıncı Apartmanı sakinlerinden Şahin Alkan, AA muhabirine, patlama nedeniyle evdeki eşyalarının paramparça olduğunu söyledi.

Patlamanın ardından kiraladığı başka bir evde kalmaya başladığını belirten Alkan, "Bugün girmemize izin verilince evden kıyafet ve yiyecek bir şeyler aldık. Canımızın sağ olması bize yeter. Mal elimizin kiridir." dedi.

Apartman sakinlerinden Mustafa Sungurlu da patlamanın ardından kardeşinin evine yerleştiğini dile getirerek, "Evin içi cam kırıkları ve molozla dolu. Her şey çok kötü." diye konuştu.

Apartmanın 5. katında oturan babasının eşyalarını almaya gelen İbrahim Eker ise kendi evlerinin yalnızca pencerelerinin kırıldığını, diğer bazı dairelerdeki bütün eşyaların ise zarar gördüğünü anlattı.

Binadaki bazı çelik kapıların dahi kırıldığını vurgulayan Eker, "Babam diyaliz hastası. Eve girip diyaliz malzemelerini aldık. Büyük bir felaketten kurtulduk. İnşallah devlet elinden geleni yapacak, bize yardım edecek." ifadesini kullandı.

Gürcan Dereli ise 4. kattaki dairesinin camlarının kırıldığına, zararın az olduğuna işaret ederek, "Bizim başka bir sıkıntımız yok ama ikinci ve üçüncü katlarda zayiat çok. Kırılan yerler var. Evden kıyafet ile bazı acil ihtiyaçlarımız için eşyalar çıkardık." dedi.

Çorum'da Osmancık Caddesi'ndeki Hilal Apartmanı'nda 3 Kasım'da doğal gazdan kaynaklandığı değerlendirilen patlamada 1 kişi hayatını kaybetmiş, 33 kişi yaralanmıştı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce hazırlanan raporda 16 daire ile 12 iş yerinin patlama nedeniyle ağır hasar aldığı belirtilmiş, patlamanın meydana geldiği Hilal Apartmanı için ağır hasarlı olması nedeniyle yıkım kararı verilmişti.

Edinilen bilgiye göre, İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Şube ekiplerinin Söğütlüevler Caddesi üzerinde yaptıkları uygulamada, şüphe üzerine durdurulan araçta 30 gram bonzai maddesi ele geçirildi.

Araç sürücüsü İ.B. gözaltına alınırken araç incelenmek üzere çekici ile polis merkezine götürüldü.

Kaza, Çorum-Samsun karayolunda meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, şehir merkezine seyir halinde olan Fatih Pilgir yönetimindeki motosiklet, Bölge Trafik Müdürlüğü yakınlarında sürücüsünün kontrolünden çıkarak bariyerlere çarptı. Kazada yaralanan motosiklet sürücüsü sağlık ekiplerinin olay yerinde yaptığı ilk müdahalenin ardından Çorum Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırılarak tedavi altına alındı.

Kazayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

NASA, Türkiye'den de gözlemlenebilen meteorlar için saatte yaklaşık 100 meteor beklediğini açıklamıştı.  Çorum Çatak Tabiat Parkı'ndaki görüntüler eşsiz manzaralara sahne oldu.

Eşsiz görüntüler ortaya çıkaran "Perseid meteor yağmuru" Çorum Çatak Tabiat Parkı'nda gözlemlendi.

PERSEID METEOR YAĞMURU NEDİR?

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı partiküllerin her yıl ağustos ayında dünya atmosferine girmesiyle oluşan perseid meteor yağmuru bu adı gökyüzünde görünür saçılma noktası Perseus Takımyıldızı'na denk geldiği için alıyor.

Milli Savunma Bakanlığı, sosyal medya hesabından hava hücum harekatında tahliye halatı ile zorlu araziye inen Türk komandolarını paylaştı. Nefes kesen anın paylaşımı sosyal medyada çok sayıda beğeni aldı.

Kazayı gören vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine gelen sağlık ekipleri tarafından müdahaleleri yapılan yaralılar hastaneye kaldırıldı.

Kaza ile ilgili inceleme başlatılırken, kaza anı saniye saniye Kent Güvenliği Sistemi kameralarına yansıdı. Görüntülerde, kavşaktan karşıya geçmek isteyen otobüs ile hafif ticari aracın çarpıştığı görülüyor. Çarpmanın etkisi ile hafif ticari araç metrelerce sürüklenerek durabiliyor.