Türkiye’de tütün ürünlerinin satışı ve kullanımına ilişkin kapsamlı bir düzenleme hazırlığı sürüyor. Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı belirtilen kanun teklifinin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması öngörülüyor.

Hazırlık çalışmalarında yer alan Prof. Dr. Toker Ergüder’in paylaştığı bilgilere göre taslakta gençlerin tütün ürünlerine erişiminin önlenmesinden sigara kullanılan alanlara ve ürünlerin satış biçimine kadar çeşitli düzenlemeler bulunuyor.

2015’ten sonra doğanlara ömür boyu yasak planı

Taslakta öne çıkan maddelerden biri, doğum tarihine göre tütün ürünü satışını ve kullanımını sınırlayacak yeni model oldu. Buna göre 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara hayatları boyunca tütün ürünü satılmaması ve bu ürünleri kullanmalarının yasaklanması öngörülüyor.

Düzenlemeyle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerinden uzak tutulması hedefleniyor. Söz konusu hüküm, kanun teklifinin henüz taslak aşamasında bulunması nedeniyle yürürlükteki bir uygulama değil.

Lokantaların açık alanlarında da yasak gündemde

Taslakta sigara yasağının kapsamının genişletilmesi de planlanıyor. Buna göre lokantaların kapalı alanlarının yanı sıra açık alanlarında da sigara kullanımının tamamen yasaklanması gündemde.

Park, bahçe ve kamu binalarının açık alanlarında ise sigara içmek için özel bölümler oluşturulması düşünülüyor. Bu alanların dışarıdan görünmeyecek şekilde düzenlenmesi planlanıyor.

Slim sigaralar piyasadan kaldırılabilir

Düzenleme taslağında sigara paketleri ve ürün biçimleriyle ilgili değişiklikler de bulunuyor. Standart paket uygulamasına geçilmesi halinde sigaraların belirlenen ortak standartlara göre satılması öngörülüyor. “Slim” olarak bilinen ince sigaraların da piyasadan kaldırılması planlanıyor.

Satışlarda kimlik kontrolü gündemde

Çocukların tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla satış sisteminde de yeni önlemler üzerinde çalışılıyor. Taslakta yer alan kimlik doğrulama ve kredi kartı üzerinden kontrol sistemiyle 18 yaşından küçüklerin tütün ürünü satın almasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Sigara satışındaki artışa dikkat çekildi

Prof. Dr. Toker Ergüder’in paylaştığı verilere göre Türkiye’de 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan sigara satışı, 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete yükseldi.

Teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulması bekleniyor. Taslağın yasalaşması halinde tütün ürünlerinin satışına ve kullanım alanlarına ilişkin önemli değişikliklerin gündeme gelmesi öngörülüyor.

Eczacılara teşekkür edildi

Çorum TSO tarafından yapılan açıklamada, “Sağlığımızın korunması, yaşam kalitemizin artırılması ve güvenilir sağlık hizmetlerine erişimimizde önemli bir rol üstlenen tüm eczacılarımızın 25 Eylül Dünya Eczacılar Günü’nü kutluyor, toplum sağlığına sundukları değerli katkılar için teşekkür ediyoruz” ifadelerine yer verildi.

Çorum TSO, tüm eczacıların Dünya Eczacılar Günü’nü kutladı.

Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemeyi ve günlük yaşamda karşılaşabilecekleri güvenlik risklerini azaltmayı hedefleyen ReminiScent, kişisel anılarla ilişkilendirilen kokuları giyilebilir teknolojiyle bir araya getiriyor.

Tanıdık kokuları mikro dozlarda kullanıcıya ulaştırıyor

Emir Alapala ve Dilara Türkeş tarafından geliştirilen ReminiScent, “akıllı koku terapisi kolyesi” olarak tasarlandı. Projenin temelinde, kullanıcı açısından anlam taşıyan ve geçmişteki anılarla ilişkilendirilen tanıdık kokuların ultrasonik atomizasyon teknolojisi kullanılarak mikro dozlarda verilmesi yer alıyor. Böylece koku ve hafıza arasındaki ilişkiden yararlanılması hedefleniyor. Giyilebilir yapıda tasarlanan cihazın, kullanıcının günlük yaşamına kolaylıkla dahil edilebilmesi amaçlanıyor.

Sadece koku değil, güvenlik özelliği de düşünülüyor

ReminiScent’in dikkat çeken yönlerinden biri de güvenlik odaklı özellikleri oldu. Kolye üzerinde kullanıcının kan grubu ile acil durumlarda ulaşılabilecek kişilere ait iletişim bilgilerinin bulunması planlanıyor. Bu özellikle Alzheimer hastasının kaybolması veya acil bir durum yaşaması halinde yakınlarına daha hızlı ulaşılmasına katkı sağlanması hedefleniyor. Proje bu yönüyle yalnızca bilişsel destek fikrine değil, hastaların günlük hayatta karşılaşabileceği risklere de çözüm üretmeyi amaçlıyor.

James Dyson Ödülü’nde Türkiye Ulusal Kazananı seçildi

Çorumlu iki genç girişimcinin geliştirdiği proje, 2026 James Dyson Ödülü’nde Türkiye Ulusal Kazananı olarak seçilerek önemli bir başarı elde etti.
Bu sonuçla ReminiScent uluslararası aşamaya yükselirken, dünyanın farklı ülkelerinden seçilen projelerle birlikte değerlendirmeye alınacak.
Türkiye Ulusal Kazananı olan ekip, 5 bin sterlinlik ödülün de sahibi oldu.

Sırada 30 bin sterlinlik uluslararası ödül var

Emir Alapala ve Dilara Türkeş’in projesi şimdi 30 bin sterlinlik uluslararası ödül için yarışacak. Ulusal aşamayı geçerek uluslararası değerlendirmeye kalan ReminiScent, böylece Çorumlu genç girişimcileri dünya çapındaki tasarım ve inovasyon yarışmasının yeni aşamasına taşıdı.

“Sadece bir tasarım ödülü değil”

Alapala ve Türkeş, elde ettikleri başarının kendileri için yalnızca bir tasarım ödülünden ibaret olmadığını belirtti. Genç girişimciler, Alzheimer hastalarının ve yakınlarının yaşam kalitesine katkı sağlayabilecek bir fikir geliştirmelerinin ve bu çalışmanın uluslararası ölçekte karşılık bulmasının kendileri açısından ayrı bir anlam taşıdığını ifade etti.

Çorumlu gençlerin geliştirdiği ReminiScent’in ulusal aşamadaki başarısı, projenin Türkiye adına uluslararası platformda yarışmasının da önünü açtı.

Kadınlarda tütün kullanımı 5,4 puan yükseldi

Türkiye'de 15 yaş ve üzerindeki nüfusta 2025 itibarıyla tütün ürünü kullanım oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda yüzde 20,6 olarak hesaplandı. Toplam tütün kullanım oranı ise 2008'deki yüzde 31,2 seviyesinden 2025 yılında yüzde 33,2'ye çıktı.

Cinsiyetlere göre 17 yıllık değişim farklı bir tablo ortaya koydu. Erkeklerde oran yüzde 47,9'dan yüzde 46'ya gerilerken, kadınlarda yüzde 15,2'den yüzde 20,6'ya yükselerek yaklaşık yüzde 35'lik artış gösterdi. Böylece kadınlarda tütün kullanım oranındaki artış 5,4 yüzde puanına ulaştı.

Tütün kaynaklı sağlık yükü devam ediyor

Tütün kullanımı, dünyada önlenebilir hastalık ve ölüm nedenlerinin başında gelen risk faktörleri arasında bulunuyor. Paylaşılan verilere göre tütün kullanımı kronik hastalıkların yaklaşık dörtte biriyle ilişkilendirilirken, akciğer kanserlerinin büyük bölümünde de önemli bir risk faktörü olarak öne çıkıyor.

Dünyada her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği, bu ölümlerin yaklaşık 1,6 milyonunun pasif etkilenimle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Türkiye'de ise yaklaşık 25 bini pasif etkilenim kaynaklı olmak üzere yılda yaklaşık 125 bin ölümün tütünle ilişkilendirildiği bildiriliyor.

Pasif etkilenim de önemli sağlık riski oluşturuyor

Türkiye'de 2024 yılı ölüm nedenleri incelendiğinde dolaşım sistemi hastalıkları, iyi ve kötü huylu tümörler ile solunum sistemi hastalıklarının toplam ölümler içindeki payının yüzde 67,3'e ulaştığı belirtiliyor. Tütün kullanımı bu hastalık gruplarının önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.

Tütün dumanına maruz kalmak yalnızca tütün ürünü kullanan kişileri değil, aynı ortamda bulunan çocukları, gençleri, aile bireylerini ve çalışanları da etkiliyor. Pasif maruziyetin kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi rahatsızlıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere çok sayıda sağlık sorunuyla ilişkili olduğu biliniyor.

Tütünle Mücadele Timleri 1 milyondan fazla kişiye ulaştı

Sağlık Bakanlığı, tütün kullanımının azaltılması ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşların desteklenmesi amacıyla tüm il ve ilçelerde Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerinin çalışmalarını sürdürüyor. 1 Eylül 2025'ten itibaren oluşturulan timlerin bugüne kadar 1 milyondan fazla vatandaşa ulaştığı bildirildi.

Saha çalışmalarında vatandaşlara tütün kullanımının zararları ve pasif etkilenim konusunda bilgi verilirken, sigarayı bırakmak isteyenler sağlık hizmetlerine yönlendiriliyor. Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri aracılığıyla da vatandaşların hekimlere ulaşması ve danışmanlık hizmetinden yararlanması sağlanıyor.

Dumansız hava sahasında çapraz denetim dönemi

Tütün ürünü kullanmayanlar başta olmak üzere toplumun tamamını tütün dumanından korumayı amaçlayan Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında denetim ve bilgilendirme çalışmaları da devam ediyor. Denetimlerde uygulama birliğini güçlendirmek amacıyla iller arasındaki iş birliği artırılarak çapraz denetim uygulamasına geçildi.

Sahada görev yapan ekipler, vatandaşları pasif etkilenimin zararları ve dumansız ortamların önemi konusunda bilgilendiriyor. Vatandaşlardan gelen bildirimler de değerlendirilerek tütün denetim ekipleri tarafından gerekli kontroller gerçekleştiriliyor.

Çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişimi hedefte

2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ile bu ürünlere erişimlerinin engellenmesi ayrı bir başlık altında ele alınıyor. Bu doğrultuda öğrencilere, öğretmenlere ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitim çalışmaları yürütülüyor.

Çalışmalar; Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ile Gençlik ve Spor Bakanlığının iş birliğinde sürdürülüyor. Programlarla özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine başlamasının önüne geçilmesi ve tütünün zararları konusunda erken yaşta farkındalık oluşturulması hedefleniyor.

Üniversiteler için Dumansız Kampüs modeli

Üniversitelerde tütün kullanımının ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması amacıyla “Dumansız Kampüs” uygulaması da hayata geçiriliyor. Uygulamaya yönelik kriterler, esaslar ve rehber hazırlanarak yükseköğretim kurumlarında ortak bir model oluşturulması amaçlandı.

Dumansız Kampüs modeliyle üniversitelerde sigara bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılması, kapalı ve açık alanlarda tütün kullanımının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması hedefleniyor. Çalışmaların özellikle tütün endüstrisinin hedef kitlesi içerisinde bulunan gençlerin korunmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.

Merkez, ayaktan rehabilitasyon süreçleriyle hastaların sosyal hayata ve sağlığına yeniden adapte olmalarına katkı sağlamayı hedefliyor.

İhale 13 Ekim’de yapılacak
İhale, 13 Ekim 2026 Salı günü saat 14.00’te Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimlik Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilecek.
İhale kapsamında hastanenin ihtiyacına yönelik toplam 18 kalem cerrahi sütur satın alınacak. Alınacak malzemeler Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Eczanesine teslim edilecek.

İşin süresi 180 gün olacak
Sözleşmenin imzalanmasının ardından yükleniciye işe başlama talimatı verilecek. İşin toplam süresi 180 takvim günü olarak belirlendi.
Malzemeler, hastanenin ihtiyacı doğrultusunda yapılacak yazılı taleplere göre peyderpey teslim edilecek. Sipariş verilen ürünlerin en geç 10 gün içerisinde hastaneye ulaştırılması gerekecek.
Hastanenin ihtiyacına göre teslim miktarlarında ve teslim zamanlarında değişiklik yapılabilecek.

Numune ve ÜTS kaydı istenecek
İhaleye katılacak isteklilerden numune sunmaları istenecek. Ayrıca teklif kapsamında barkod listesi, TİTUBB veya Ürün Takip Sistemi (ÜTS) kaydı ile ÜTS belgesinin de sunulması gerekecek.
İhalede ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin ayrıca bir kriter belirlenmedi.

Yerli ürüne yüzde 15 fiyat avantajı
İhaleye yalnızca yerli istekliler katılabilecek. Yerli malı teklif eden isteklilere ise ihalenin tamamında yüzde 15 oranında fiyat avantajı uygulanacak.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif yalnızca fiyat esasına göre belirlenecek.
İhalede kısmi teklif verilebilecek ancak konsorsiyum olarak teklif sunulamayacak. Elektronik eksiltme ise yapılmayacak.

Teklifler EKAP üzerinden gönderilecek
İhaleye katılmak isteyen firmaların EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunlu olacak.
Teklifler, teklif mektubu, ihaleye katılım belgesi ve gerekli diğer belgelerle birlikte hazırlanarak e-imza ile imzalanacak ve 13 Ekim 2026 saat 14.00’e kadar EKAP üzerinden gönderilecek.
İstekliler, teklif ettikleri bedelin yüzde 3’ünden az olmamak üzere geçici teminat verecek. Tekliflerin geçerlilik süresi ise ihale tarihinden itibaren 90 takvim günü olacak.
İhale sonucunda yüklenici firma ile birim fiyat sözleşme imzalanacak.

2015 sonrası doğanlar için ömür boyu yasak planı

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerine ilişkin yeni düzenleme hazırlıklarının yaklaşık bir yıldır sürdüğünü söyledi. Ergüder’in verdiği bilgiye göre taslakta çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin önlenmesine yönelik önemli değişiklikler bulunuyor.

Bunların başında 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara yönelik düzenleme geliyor. Ergüder, taslağın mevcut şekliyle yasalaşması halinde bu tarihten sonra doğanlara yaşamları boyunca tütün ürünü satılmamasının öngörüldüğünü ifade etti.

2040 sonrası için kapsamlı tütün hedefi

Taslakta daha uzun vadeli bir düzenlemenin de bulunduğunu açıklayan Ergüder, 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen yasaklanmasının hedeflendiğini söyledi. Düzenlemenin bu haliyle yasalaşıp yasalaşmayacağı ise teklifin TBMM’ye sunulması ve yasama sürecinin ardından netlik kazanacak.

Ergüder ayrıca sigara paketleri üzerinden alınması planlanan yeni bir “sağlık vergisinin” de hazırlıklar arasında bulunduğunu belirtti. Bu vergiden elde edilecek kaynağın koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinde kullanılmasının planlandığını aktardı.

Lokantaların açık alanlarında da sigara yasağı gündemde

Yeni düzenleme hazırlıklarının dikkat çeken başlıklarından biri de sigara içilebilen alanların yeniden belirlenmesi. Ergüder’in açıklamasına göre lokantaların yalnızca kapalı bölümlerinde değil, açık alanlarında da sigara kullanımının yasaklanması üzerinde çalışılıyor.

Park, bahçe ve kamu binalarının bahçelerinde ise sigara kullanımının tamamen serbest bırakılması yerine özel alanların oluşturulması planlanıyor. Bu alanların dışarıdan görünmeyecek şekilde düzenlenmesi ve sigara kullanmak isteyenlerin yalnızca belirlenen bölümlerde sigara içmesine izin verilmesi öngörülüyor.

Slim sigaralar için de yeni düzenleme

Taslakta sigara paketleri ve ürünlerin fiziksel özelliklerine ilişkin değişiklikler de bulunuyor. Ergüder, standart paket uygulamasının genişletilmesinin planlandığını ve düzenleme hayata geçirilirse “slim” olarak bilinen ince sigaraların piyasadan kaldırılacağını belirtti.

Çocukların tütün ürünlerine erişimini önlemek için satış aşamasında kimlik doğrulamaya yönelik yeni uygulamalar da değerlendiriliyor. Ergüder, özellikle kredi kartı üzerinden 18 yaşından küçüklerin tütün ürünü satın almasını engelleyecek bir sistem üzerinde durulduğunu ifade etti.

Yeni düzenlemeler henüz kesinleşmedi

Ergüder, hazırlanan düzenlemelerin toplumdaki karşılığını belirlemek amacıyla saha araştırmaları da yürütüldüğünü söyledi. Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirildiğini belirttiği araştırmada düzenlemelere desteğin yüzde 90’ın üzerinde, sigara kullanan kişiler arasındaki desteğin ise yaklaşık yüzde 60 seviyesinde çıktığını aktardı.

Açıklanan maddeler mevcut durumda yürürlüğe girmiş hükümler değil, hazırlığı devam eden kanun teklifinde yer alması planlanan düzenlemelerden oluşuyor. Teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulmasının ardından maddelerin kapsamı, yürürlük tarihleri ve uygulanma esaslarının yasama sürecinde şekillenmesi bekleniyor.

Çorum İl Özel İdaresi tarafından 31 Mart 2026 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen hizmet binası, yapım çalışmalarının tamamlanmasının ardından Çorum İl Sağlık Müdürlüğüne tahsis edildi.

Çepni Mahallesi’nde hizmet vermeye başladı

Yeni Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu, modern fiziki yapısı ve teknik altyapısıyla Çepni Mahallesi’nde hizmet vermeye başladı.

İstasyonun konumu sayesinde Çepni Mahallesi’nin yanı sıra Akkent TOKİ, stadyum, sanayi bölgesi ve çevre yolu güzergâhında meydana gelebilecek acil vakalara daha kısa sürede ulaşılması amaçlanıyor.

Doktorlu olarak hizmet verecek

Yeni istasyonun doktorlu ekip sistemiyle hizmet vereceği bildirildi. Böylece olay yerine ulaşan sağlık ekiplerinin müdahale kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

İstasyonun faaliyete geçmesiyle birlikte bölgede acil sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğinin ve müdahale gücünün artırılması bekleniyor.

Yoğun bölgelerde müdahale süresi kısalacak

Özellikle nüfus hareketliliğinin yoğun olduğu yerleşim alanları, sanayi bölgesi ve spor tesislerinin bulunduğu çevrede yaşanabilecek acil durumlarda ekiplerin daha hızlı şekilde olay yerine ulaşabilmesi planlanıyor.

Yeni istasyonun, mevcut acil sağlık hizmetleri ağı üzerindeki yükün paylaşılmasına ve ambulans ekiplerinin bölgeye daha etkin dağıtılmasına da katkı sağlaması hedefleniyor.

Acil sağlık altyapısı güçlendiriliyor

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü, vatandaşların ihtiyaç duydukları anda nitelikli acil sağlık hizmetine en kısa sürede ulaşabilmesi amacıyla yatırımların sürdürüldüğünü bildirdi.

Yeni istasyonun hizmete alınmasıyla Çorum’un acil sağlık altyapısının güçlendirilmesi, müdahale sürelerinin azaltılması ve sağlık hizmetlerinin daha hızlı, güvenli ve etkin şekilde yürütülmesi amaçlanıyor.

Yıllık ölüm sayısı saatlik ortalamaya çevrildiğinde Türkiye’de yaklaşık her 4 dakikada bir kişinin tütüne bağlı nedenlerle yaşamını kaybettiği görülüyor. Dünya genelinde ise tütün kullanımı her yıl 7 milyondan fazla ölüme yol açarken bunların 1,6 milyondan fazlası pasif içicilikle ilişkilendiriliyor.

Tütün vücuttaki hemen her organı etkiliyor

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tütün kullanımı kanser, kalp ve damar hastalıkları, inme ve kronik akciğer hastalıkları başta olmak üzere çok sayıda ciddi sağlık sorununa yol açabiliyor. Tütünün bağışıklık sistemi ve üreme sağlığı üzerinde de olumsuz etkileri bulunuyor.

Sigara dumanındaki karbonmonoksit kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltırken, dumandaki çok sayıdaki toksik madde akciğerler ve dolaşım sistemi üzerinde doğrudan zarar oluşturuyor. Tütün kullanımı 20’den fazla kanser türü veya alt türü açısından da önemli risk faktörleri arasında gösteriliyor.

Pasif içicilik de ölümcül sonuçlar doğurabiliyor

Tütün kullanımının zararı yalnızca sigara içenlerle sınırlı kalmıyor. Dünya Sağlık Örgütü, pasif içicilik açısından güvenli bir maruziyet düzeyinin bulunmadığını bildiriyor.

Çevreye yayılan sigara dumanında yaklaşık 4 bin kimyasal madde ve toksinin bulunduğu, bunlardan yaklaşık 50’sinin kanser yapıcı özellik taşıdığı belirtiliyor. Özellikle çocuklarda sigara dumanına maruz kalmanın astım, bronşit, orta kulak sorunları ve akciğer fonksiyonlarında azalma riskini artırabildiği ifade ediliyor.

Ölümlerin yaklaşık 25 bini pasif içicilikten

Türkiye’de tütüne bağlı yıllık yaklaşık 125 bin ölümün 25 bininin sigara kullanmayan ancak dumana maruz kalan kişilerden oluştuğu bildiriliyor. Bu rakam, tütün kullanımının aileler ve ortak yaşam alanları üzerindeki etkisinin de ne kadar büyük olduğunu ortaya koyuyor.

Yanan bir sigaranın dumanının önemli bölümü doğrudan çevreye yayılıyor. Bu nedenle ev, araç ve kapalı alanlarda sigara içilmesi, sigara kullanmayan kişilerin de aynı zararlı maddelere maruz kalmasına neden oluyor.

Üreme sağlığı üzerinde de etkili

Tütün kullanımının kadın ve erkeklerde üreme sağlığını olumsuz etkileyebildiği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, sigara kullanımının kadınlarda kısırlık riskindeki artışla, erkeklerde ise sperm kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerle ilişkili olduğuna dikkat çekiyor.

Tütün kullanan kadınlarda kısırlık riskinin kullanmayanlara göre daha yüksek olabildiği belirtilirken, sigara kullanımının tüp bebek gibi yardımcı üreme yöntemlerinin başarı ihtimalini de düşürebildiği ifade ediliyor. Pasif içiciliğin de gebe kalma olasılığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği bildiriliyor.

Nikotin güçlü bağımlılık oluşturuyor

Sigara ve diğer tütün ürünlerinin bağımlılık yapıcı temel maddesi olan nikotin, özellikle çocuklar ve gençler açısından ayrı bir risk taşıyor. Beyin gelişiminin devam ettiği dönemlerde nikotine maruz kalmanın dikkat, öğrenme ve davranış süreçlerini etkileyebildiği belirtiliyor.

Nikotin alımının kesilmesinden sonraki birkaç saat içinde yoksunluk belirtileri başlayabiliyor. Yoğun sigara içme isteği, huzursuzluk, öfke, uykusuzluk, iştah artışı ve duygu durumunda değişiklikler en sık görülen belirtiler arasında bulunuyor.

Sigara beyin sağlığını da etkiliyor

Araştırmalar sigara kullanımının beyin damarlarında değişikliklerle ve beyin korteksinde incelmeyle ilişkili olabileceğine işaret ediyor. Beyin korteksi; hafıza, düşünme, konuşma, karar verme ve dikkat gibi birçok bilişsel işlev açısından önemli rol oynuyor.

Bu bölgelerdeki değişikliklerin unutkanlık, dikkat sorunları ve öğrenme güçlüğü gibi sonuçlarla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Uzun süreli tütün kullanımının yalnızca akciğerleri değil, sinir sistemini de etkileyebildiği vurgulanıyor.

Elektronik sigaralar da risksiz değil

Elektronik sigaralar, sıvıyı ısıtarak solunabilir aerosol oluşturan ürünler olarak kullanılıyor. Bu aerosollerde nikotinin yanı sıra kalp ve akciğer sağlığını olumsuz etkileyebilecek çeşitli kimyasal maddeler bulunabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü, elektronik sigaraların uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak bilinmediğini ancak bu ürünlerin zararsız kabul edilemeyeceğini belirtiyor. Özellikle daha önce sigara kullanmayan gençlerde elektronik sigara kullanımının geleneksel sigaraya başlama olasılığıyla ilişkili olduğu bildiriliyor.

Tütünün ekonomik ve çevresel faturası da ağır

Tütün kullanımı yalnızca sağlık harcamalarını artırmıyor; hastalıklar ve erken ölümler nedeniyle iş gücü ve üretkenlik kayıplarına da neden oluyor. Özellikle düşük ve orta gelirli hanelerde tütün harcamaları, gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçlara ayrılabilecek kaynakları azaltabiliyor.

Tütün endüstrisinin çevresel etkileri de dikkat çekiyor. Dünya genelinde üretim nedeniyle her yıl yüz milyonlarca ağacın kaybedildiği, büyük miktarda su ve tarım arazisinin kullanıldığı, trilyonlarca sigara izmaritinin ise çevre kirliliğine yol açtığı belirtiliyor.

Sigarayı bıraktıktan sonra iyileşme kısa sürede başlıyor

Sigarayı bırakmanın olumlu etkileri son sigaradan kısa süre sonra görülmeye başlayabiliyor. Yaklaşık 20 dakika içerisinde kalp atış hızı ve kan basıncında düşüş yaşanırken, 12 saat içinde kandaki karbonmonoksit seviyesi normale yaklaşabiliyor.

İlerleyen haftalarda dolaşım ve akciğer fonksiyonlarında iyileşme görülürken bir yılın ardından koroner kalp hastalığı riskinde önemli azalma meydana gelebiliyor. Bırakmanın üzerinden yıllar geçtikçe inme, akciğer kanseri ve diğer tütünle ilişkili hastalıkların riskinin de kademeli biçimde düştüğü belirtiliyor.

Sigarayı bırakmak isteyenlere ücretsiz destek

Türkiye’de sigarayı bırakmak isteyenler Sağlık Bakanlığı tarafından sunulan desteklerden yararlanabiliyor. ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı, bu konuda eğitim alan personel aracılığıyla 7 gün 24 saat danışmanlık hizmeti veriyor.

Sigarayı bırakmak isteyenler ayrıca MHRS üzerinden randevu alarak sigara bırakma polikliniklerine başvurabiliyor. Danışmanlık, takip ve uygun görülen tedavi seçeneklerinin birlikte uygulanması, tütünü bırakma başarısını artırabilecek yöntemler arasında gösteriliyor.

Araştırmacılar, etkilerin birçok göstergede günlük 60-100 gram kuru ağırlıkta tam tahıl tüketimi civarında belirginleştiğini bildirdi. Bunun hazırlanmış gıda karşılığı yaklaşık 115-190 gram veya 4-6 porsiyona denk geldiği belirtildi.

87 klinik araştırmanın sonuçları incelendi

Araştırmada yetişkinler üzerinde yapılmış 87 randomize klinik çalışma ve toplam 101 bilimsel yayın değerlendirildi. Çalışmalar; tam tahıl tüketiminin vücut ağırlığı, bel çevresi, kolesterol, kan şekeri, kan basıncı ve inflamasyon göstergeleri üzerindeki etkilerini karşılaştırdı.

Meta-analizde günlük her 48 gramlık kuru tam tahıl artışının yaklaşık 90 gram hazırlanmış tahıla veya üç porsiyona karşılık geldiği hesaplandı. Bu miktardaki artışın LDL kolesterol, toplam kolesterol, trigliserit, açlık kan şekeri, sistolik kan basıncı, vücut ağırlığı ve bel çevresinde küçük ancak ölçülebilir düşüşlerle ilişkili olduğu görüldü.

Kolesterol ve tansiyonda düşüş görüldü

Her 48 gramlık günlük tam tahıl artışı toplam kolesterolde ortalama 0,10 mmol/L, LDL kolesterolde ise 0,07 mmol/L azalmayla ilişkilendirildi. Sistolik kan basıncında ortalama 0,82 mmHg düşüş saptanırken trigliserit ve açlık kan şekeri değerlerinde de iyileşme görüldü.

Vücut ağırlığında ortalama 200 gram, bel çevresinde ise yaklaşık 0,22 santimetrelik azalma belirlendi. Araştırmacılar, tek tek bakıldığında değişimlerin sınırlı olduğunu ancak kalp-damar riskini etkileyen birden fazla göstergenin aynı yönde değişmesinin önemli olabileceğini değerlendirdi.

En belirgin etkiler 60-100 gram aralığında

Doz-cevap analizinde faydaların yaklaşık 30-40 gram günlük tüketimden itibaren görülmeye başladığı, birçok gösterge açısından en belirgin sonuçların ise 60-100 gram kuru tam tahıl tüketimi civarında ortaya çıktığı belirlendi. Kan yağları açısından en büyük düşüşlerin yaklaşık 80 gramlık günlük tüketim seviyesinde görüldüğü bildirildi.

Araştırmanın sonuç bölümünde günlük yaklaşık 60-100 gram kuru ağırlıkta, yani yaklaşık 4-6 porsiyon tam tahıl tüketiminin hedeflenebileceği ifade edildi. Bununla birlikte araştırmacılar daha yüksek tüketim miktarlarına ilişkin verilerin sınırlı olması nedeniyle kesin bir üst sınır belirlenemeyeceğine dikkat çekti.

Tam tahıl ne anlama geliyor

Çalışmada “tam tahıl”, tahıl tanesinin kepek, ruşeym ve endosperm olmak üzere üç temel bölümünü de içeren ürünler olarak tanımlandı. Yulaf, tam buğday, esmer pirinç, çavdar, arpa ve kinoa gibi ürünler bu grupta değerlendirilebiliyor.

Uzmanlar, rafine edilmiş tahılların bir bölümünün tam tahıllı alternatiflerle değiştirilmesinin günlük beslenmede uygulanabilecek yöntemlerden biri olduğunu belirtiyor. Yulaf ezmesi, tam buğday ekmeği ve esmer pirinç gibi seçenekler günlük tüketimi artırabilecek ürünler arasında gösteriliyor.

Etiketlerde tam tahıl ayrıntısına dikkat

Bir ürünün ambalajında “çok tahıllı” veya “tam tahılla yapılmıştır” ifadesinin bulunması, ürünün tamamının tam tahıldan üretildiği anlamına gelmeyebiliyor. Bu nedenle ürünün içindekiler bölümünün kontrol edilmesi ve ilk sıralarda tam tahıl, tam buğday veya benzeri ifadelerin bulunmasına dikkat edilmesi öneriliyor.

Tam tahılların faydası yalnızca lif içeriğinden kaynaklanmıyor. Bu gıdalar vitaminler, mineraller ve çeşitli biyolojik aktif bileşikler de içerirken rafine işlemi sırasında tahılın bazı besleyici bölümleri kaybolabiliyor.

Araştırma kalp krizi riskini doğrudan ölçmedi

Çalışmanın önemli bir sınırlaması da araştırmaların doğrudan kalp krizi, felç veya kardiyovasküler ölüm oranlarını değerlendirmemesi oldu. İncelenen çalışmalar esas olarak bu hastalıklarla bağlantılı kolesterol, tansiyon, kan şekeri ve vücut ağırlığı gibi risk göstergelerine odaklandı.

Araştırmacılar ayrıca çalışmaların sürelerinin ve kullanılan tam tahıl türlerinin farklı olduğuna, bazı sonuçlarda kanıt düzeyinin orta veya düşük seviyede kaldığına dikkat çekti. Bu nedenle tam tahıl tüketiminin tek başına kalp hastalıklarını önlediği şeklinde yorumlanmaması, dengeli beslenme ve genel yaşam biçiminin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Türkiye’de sigara ve diğer tütün ürünlerine yönelik yeni düzenleme hazırlıkları sürerken, tütün kullanımının sağlık sistemine getirdiği maliyetin bir bölümünün sektöre yüklenmesini öngören “sağlık vergisi” modeli gündeme geldi. Üzerinde çalışıldığı bildirilen düzenlemede Filipinler’in 2012’de uygulamaya koyduğu tütün ve alkolden sağlanan ek vergi gelirlerinin sağlık hizmetlerine aktarılması modeli örnek alınıyor.

Düzenlemenin, sigara kullanan kişilerin hastane faturalarının tek tek üretici şirketlere gönderilmesi şeklinde uygulanması beklenmiyor. Gündemdeki model, tütün ürünlerinden alınacak ilave vergi veya oluşturulacak sağlık fonuyla sektörün yol açtığı sağlık harcamalarına finansman sağlamasını öngörüyor.

Sağlık vergisi gündeme alındı

Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder’in aktardığına göre hazırlık aşamasındaki düzenlemede sigara, diğer tütün mamulleri, elektronik sigaralar ve ısıtılmış tütün ürünlerine ilişkin yeni hükümler üzerinde çalışılıyor. Bunlar arasında tütün kullanımından kaynaklanan hastalıkların kamu sağlık bütçesine getirdiği yükün bir bölümünün “sağlık vergisi” yoluyla tütün endüstrisine yansıtılması da bulunuyor.

Henüz kamuoyuna sunulmuş nihai bir kanun teklifi veya Resmî Gazete’de yayımlanmış yeni bir düzenleme bulunmuyor. Sağlık Bakanlığı’nın mevcut 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda ise tütün ürünlerinde vergilerin artırılması ve “yeni vergi sistemi”nin hayata geçirilmesine yönelik hedefler yer alıyor.

Sigara paketlerine ek ücret gündemde

Ergüder, sağlık fonunun hayata geçirilmesi halinde sigara paketlerinin üzerine ek bir mali yük getirilebileceğini belirtti. Buradan sağlanacak kaynağın sağlık bütçesine aktarılması; tedavinin yanı sıra koruyucu sağlık hizmetleri, sigarayı bırakma desteği ve aile hekimliği uygulamalarında kullanılması planlanan seçenekler arasında gösteriliyor.

Ergüder’in hesabına göre böyle bir fonun oluşturulması halinde sağlık harcamalarına yıllık 40 ila 80 milyar lira arasında kaynak sağlanabilir. Ancak verginin miktarı, hangi ürünleri kapsayacağı ve gelirlerin hangi oranlarda sağlık hizmetlerine aktarılacağı henüz kesinleşmiş değil.

Filipinler modeli nasıl çalışıyor

Türkiye’de tartışılan modelin örneklerinden biri Filipinler’de 2012’de kabul edilen “Sin Tax Reform Law” olarak gösteriliyor. Düzenlemeyle tütün ve alkollü içeceklerde özel tüketim vergileri önemli ölçüde artırılırken elde edilen ek gelirin büyük bölümü sağlık harcamalarına yönlendirildi.

Dünya Bankası verilerine göre reformla elde edilen ilave gelirlerin yaklaşık yüzde 85’i sağlık alanına tahsis edildi. Dünya Sağlık Örgütü de uygulamanın ülkenin ulusal sağlık sigortasının genişletilmesine ve sağlık hizmetlerinin finansmanına önemli katkı sağladığını bildiriyor.

Amaç yalnızca tedavi giderlerini karşılamak değil

Yeni modelde amaçlardan biri, tütün kullanımının oluşturduğu ekonomik yük için yeni bir finansman kaynağı yaratmak. Bunun yanında fiyat ve vergi politikası yoluyla özellikle çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin azaltılması da tütün kontrolü politikalarının temel hedefleri arasında bulunuyor.

Sağlık Bakanlığı’nın yürürlükteki eylem planında da sigara fiyatlarının özellikle çocuklar ve gençler açısından erişilebilirliğini azaltacak vergi politikaları öngörülüyor. Elektronik sigara ve benzeri ruhsatlandırılmamış ürünlerin ticaretinin ve kullanımının önlenmesine ilişkin çalışmalar da aynı strateji kapsamında yer alıyor.

Yeni düzenlemenin ayrıntıları henüz kesinleşmedi

Gündeme gelen sağlık vergisi, şu aşamada hazırlık ve değerlendirme sürecindeki bir model niteliğinde. Düzenlemenin yasalaşabilmesi için nihai metnin hazırlanması ve gerekli yasama süreçlerinden geçmesi gerekecek; dolayısıyla uygulanacak vergi tutarı ve başlangıç tarihi konusunda kesinleşmiş bir rakam bulunmuyor.

Bakanlığın mevcut tütün kontrol stratejisinde ise vergilendirmeden satış ve denetime, elektronik sigaralardan gençlerin korunmasına kadar geniş bir alanda 2028’e kadar uygulanması planlanan adımlar bulunuyor. Sağlık fonu modelinin bu politikalara hangi biçimde dahil edileceği, hazırlanacak düzenlemenin ayrıntılarının açıklanmasıyla netleşecek.

Kanadalı araştırmacılar, kalsiyumun tek başına, D vitamininin tek başına ve iki takviyenin birlikte kullanılmasının kırık ve düşme riskine etkisini plasebo veya herhangi bir takviye uygulanmayan gruplarla karşılaştırdı. İncelenen çalışmaların yüzde 87’sindeki katılımcıların toplum içinde yaşayan kişilerden oluştuğu, yüzde 73’ünün ise kırık veya düşme açısından yüksek risk grubunda bulunmadığı belirtildi.

Kırık riskinde klinik açıdan anlamlı fayda görülmedi

Kalsiyum takviyesini değerlendiren 11 çalışmada toplam 9 bin 67 kişinin verileri incelendi. Araştırmacılar, kalsiyum kullanımının herhangi bir kırığı önlemede klinik açıdan anlamlı bir yarar sağladığını gösteren yeterli kanıta ulaşamadı.

D vitamini için ise 36 araştırmadaki 92 bin 45 katılımcının sonuçları değerlendirildi. Yüksek kesinlik düzeyindeki bulgular, D vitamini kullanımının genel kırık riskinde anlamlı bir azalma sağlamadığını gösterdi.

Kalsiyum ve D vitamini birlikte kullanıldığında da tablo değişmedi

Kalsiyum ile D vitamininin birlikte kullanılmasını inceleyen 15 araştırmada 51 bin 126 katılımcının verileri değerlendirildi. İstatistiksel olarak küçük bir risk azalması görülmesine rağmen araştırmacılar, bu farkın önceden belirlenen klinik anlamlılık sınırlarının altında kaldığını bildirdi.

Kalça kırığı, omurga dışı kırıklar, omurga kırıkları ve düşmeler gibi diğer sonuçlarda da genel tablo büyük ölçüde değişmedi. Araştırmacılar, mevcut kanıtların kalsiyum, D vitamini veya ikisinin birlikte rutin şekilde kullanılmasının kırık ve düşmeleri önlemede belirgin bir yarar sağladığını desteklemediğini belirtti.

Sonuçlar herkes için aynı şekilde yorumlanmamalı

Araştırmanın sonuçları, kalsiyum veya D vitamininin insan vücudu için gereksiz olduğu anlamına gelmiyor. Kalsiyum kemik yapısında temel rol oynarken D vitamini, kalsiyum emilimi ve normal kemik metabolizmasının sürdürülmesinde önemli görev üstleniyor.

Çalışmada özellikle yüksek kırık riski taşıyan kişiler ve bakım kuruluşlarında yaşayanlar için eldeki kanıtların daha sınırlı olduğu vurgulandı. Ayrıca incelenen randomize çalışmaların hiçbirinde osteoporoz ilacı kullanan kişilerin bulunmadığına dikkat çekildi. Bu nedenle osteoporoz tedavisi gören, belirgin vitamin eksikliği bulunan veya özel tıbbi gereksinimleri olan kişilere ilişkin sonuçların ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Egzersiz ve düşmeyi önleyici uygulamalar öne çıkıyor

Araştırmanın ardından yapılan değerlendirmelerde, kırık ve düşmelerin önlenmesinde yalnızca takviyelere odaklanmak yerine etkisi kanıtlanmış diğer yöntemlerin önemine dikkat çekildi. Özellikle denge, kas gücü ve fiziksel fonksiyonu geliştirmeye yönelik egzersizlerin düşmelerin önlenmesindeki rolü vurgulandı.

Bulgular, doktor tarafından eksiklik veya belirli bir hastalık nedeniyle önerilen kalsiyum ve D vitamini tedavilerinin bırakılması gerektiği anlamına gelmiyor. Araştırmanın temel olarak sorguladığı nokta, bu takviyelerin kırık ve düşmeleri önlemek amacıyla genel yetişkin nüfusta rutin biçimde kullanılmasının beklenen korumayı sağlayıp sağlamadığı.

Kardiyolojik tanı ve takip süreçlerine katkı sağlayacak

Hastaneye kazandırılan Eforlu EKG cihazı sayesinde hastaların efor sırasında kalp ve dolaşım sistemi yanıtları değerlendirilebilecek.

Cihazın özellikle kardiyolojik tanı ve takip süreçlerinin desteklenmesi, hastaların efor sırasında kalp ritmi ve dolaşım sistemi tepkilerinin izlenmesi açısından önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Sağlık hizmetlerinde teknolojik altyapı güçleniyor

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü, sağlık hizmetlerinin ileri teknolojiyle güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Yeni cihazın devreye alınmasıyla birlikte Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin kardiyoloji alanındaki tanı ve takip kapasitesinin desteklenmesi amaçlanıyor.

Sağlıklı ortamın teminatı temizlik personeli

Dünya Temizlik Günü dolayısıyla hastanede görev yapan temizlik personeline yönelik özel bir program düzenlendi. Hastanenin farklı birimlerinde görev yapan çalışanlar, etkinlik kapsamında bir araya gelerek günlerini kutladı.

Hastane genelinde hijyen standartlarının korunması, hastaların güvenli ve sağlıklı bir ortamda hizmet alması açısından önemli görev üstlenen temizlik personelinin emeğine programda özellikle dikkat çekildi.

Gömeç: Hastanemizin gizli kahramanlarısınız

Programa katılan Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Muhammed Gömeç, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğinde temizlik çalışanlarının kritik bir görev üstlendiğini vurguladı.

Gömeç, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Hastanemizin gizli kahramanları olan siz değerli temizlik çalışanlarımız, hastalarımızın güvenli ve hijyenik bir ortamda sağlık hizmeti almasının teminatısınız. Gece gündüz demeden gösterdiğiniz özverili çalışmalar ve gayretler için her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyor, Dünya Temizlik Günü’nüzü kutluyorum” dedi.

Personelle bir araya geldiler

Samimi bir atmosferde gerçekleştirilen programda hastane yönetimi ile temizlik personeli sohbet etme fırsatı buldu. Çalışanların emeklerine yönelik teşekkürlerin dile getirildiği etkinlikte çeşitli ikramlarda bulunuldu.

Program, Dünya Temizlik Günü dolayısıyla çalışanların gününün kutlanması ve hatıra fotoğraflarının çekilmesinin ardından sona erdi.

5 dakikalık okuma stresi azaltabiliyor

The Queen’s Reading Room tarafından desteklenen nörobilim araştırmasında, katılımcıların kurgu metni okumasından önce ve sonra beyin aktivitesi ile stresle ilişkili bazı fizyolojik göstergeler ölçüldü. Bulgular, yalnızca 5 dakika kurgu okumanın stres göstergelerinde yaklaşık yüzde 20’lik düşüşle ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Araştırmada kısa süreli okumanın odaklanma üzerinde de olumlu etkiler gösterebildiği belirtildi. Bulgular, özellikle kişinin ilgisini çeken bir hikâyeye yoğunlaşmasının günlük stres kaynaklarından zihinsel olarak uzaklaşmasına yardımcı olabileceğine işaret ediyor.

Çocuklukta okuma dikkat ve hafızayla ilişkili

Cambridge Üniversitesi, Warwick Üniversitesi ve Fudan Üniversitesi araştırmacılarının 10 binden fazla genç üzerinde gerçekleştirdiği çalışma, erken yaşta keyif için okumaya başlayan çocuklarda daha iyi bilişsel performans ve ruhsal iyi oluş arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu gösterdi. Araştırmada özellikle sözel öğrenme, hafıza, dikkat ve akademik başarı alanlarında olumlu sonuçlar tespit edildi.

Erken yaşta düzenli okuyan çocukların ekran karşısında daha az zaman geçirdiği ve daha uzun uyuduğu da görüldü. Beyin görüntülemelerinde ise bilişsel işlevlerle bağlantılı bazı bölgelerde yapısal farklılıklar belirlendi; araştırmacılar haftada yaklaşık 12 saat keyif amaçlı okumanın çalışmadaki en olumlu bilişsel sonuçlarla ilişkili olduğunu bildirdi.

İleri yaşlarda bilişsel gerilemeyle bağlantısı incelendi

Cambridge University Press tarafından 15 Eylül 2026’da yayımlanan değerlendirmede, ileri yaştaki bireylere ilişkin uzun süreli araştırmalar da ele alındı. Bunlardan birinde, 55 yaş ve üzerindeki 5 bin 437 kişinin beş yıllık takibinde okuma gibi zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlerle sık ilgilenen kişilerde bilişsel bozulma gelişme olasılığının daha düşük olduğu bildirildi.

Ayrı bir araştırmada ise 65 yaş ve üzerindeki 801 kişi yaklaşık 4,5 yıl boyunca takip edildi. Gazete, dergi ve kitap okuma dahil zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlere daha fazla katılımın Alzheimer hastalığı riskinin yüzde 33 daha düşük olmasıyla ilişkili olduğu saptandı. Bu sonuçlar bir ilişki gösteriyor; düzenli okumanın tek başına Alzheimer hastalığını önlediği anlamına gelmiyor.

Beyin sağlığı üzerindeki etkileri araştırılıyor

Beyin görüntüleme çalışmalarından elde edilen bulgular, okuma alışkanlığının dil, öğrenme, yürütücü işlevler ve duygu düzenlemeyle ilişkili beyin bölgelerindeki yapısal ve işlevsel farklılıklarla bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Cambridge araştırmacıları, mevcut çalışmaların büyük bölümünün ilişki gösterdiğine, doğrudan neden-sonuç ilişkisini ortaya koyan kanıtların ise daha sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.

Araştırmalar ayrıca kitap kulüpleri ve ortak okuma etkinliklerinin sosyal etkileşim yoluyla yalnızlık hissinin azalması ve iyi oluşun desteklenmesi gibi ek faydalar sağlayabileceğine işaret ediyor. Bulgular, çocukluktan ileri yaşlara kadar düzenli okumanın düşük maliyetli ve erişilebilir bir zihinsel aktivite olarak

Son 2 haftadır boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve ciddi solunum problemi, kan tükürmek gibi şikayetler yaşamaya başlayan Açıkgöz, Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine başvurdu.

Yapılan detaylı incelemelerde akciğerlerinde herhangi bir olumsuzluğa rastlanmayan hasta, Kulak Burun Boğaz (KBB) Polikliniği'ne sevk edildi. KBB Uzmanı Dr. Ömer Gönen tarafından yapılan rijit endoskopik muayenede, hastanın ses tellerinin arka kısmında, alt yutak arka duvarına yapışmış vaziyette kanamaya neden olan canlı sülük tespit edildi. Sülüğün soluk borusuna kaçma ve ciddi kanamaya yol açma riski göz önünde bulundurularak, hasta ameliyata alındı. Gerçekleştirilen hassas operasyonla sülük tutunduğu dokudan dikkatlice çıkarıldı ve bölgedeki kanama kontrol altına alındı. Başarılı operasyonun ertesi günü şikayetleri tamamen gerileyen ve yeniden normal beslenmeye başlayan hasta taburcu edildi. Hastanın tedavi süreciyle ilgili bilgi veren Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Muhammed Gömeç, özellikle kırsal alanlarda ve arazi yürüyüşlerinde kaynağı bilinmeyen, durgun veya filtresiz doğal su kaynaklarından doğrudan su içilmemesi gerektiği konusunda vatandaşlara uyarılarda bulundu.

Doç. Dr. Gömeç, operasyonu gerçekleştiren Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Ömer Gönen ve ekibine teşekkür etti.

"Güvenli su kaynaklarından su içilmesi bizim için çok önemli"

Başhekim Doç. Dr. Muhammed Gömeç, "Ekstrem bir vaka olması nedeniyle hem toplum toplum bilinç bilinçlendirilmesi açısından hem de dikkat çekici bir vaka olması nedeniyle şu anda sizlerle bu bilgiyi paylaşmış bulunmaktayız. Sağlık Bakanlığımız, İl Sağlık Müdürlüğümüz, Valiliğimiz, muhtarlarımız su konusunda bütün denetimleri yapıyorlar. Ancak birikinti şeklinde oluşan sulardan bulaşan bir durum olduğu kanaatindeyiz. Bu anlamda da güvenli su kaynaklarından su içilmesi bizim için çok önemli. Arkadaşlarımıza da böyle bir mesajımız olsun" diye konuştu.

"Herhangi bir canlının o bölgeye tutunduğunu ilk defa gördüm"

Operasyonu gerçekleştiren KBB Uzmanı Dr. Ömer Gönen ise, "Kan tükürme, boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, solunum sıkıntısı ve boğulma hissiyle hastanemiz acil servise başvurdu. Solunum sıkıntısı ve boğulma hissi şikayetlerinin akciğerden kaynaklanabileceği nedeniyle öncelikli olarak akciğer değerlendirilmesi yapıldı ve akciğerde herhangi bir patolojiye rastlanmadı. Daha sonra hasta tarafımızca konsülte edildi. Poliklinikte yapılan rijit endoskopik muayenede hastanın ses tellerinin arka kısmında, alt yutak arka duvarına yapışık vaziyette bir adet canlı sülük tespit ettik. Sülük arka duvara yapışmış vaziyetteydi.

Sülük yapı itibarıyla salgıladığı enzimlerle kanamaya neden olabilen bir canlı. Bunun için kan tüpü müvekkili mevcut oluyordu hastada. Nefes tellerinin hemen üzerinde olması, nefes borusunun hemen girişinde olması sebebiyle sülüğün nefes borusuna kaçması riskiyle hastamızı güvenli bir şekilde genel anestezi altında ameliyata aldık. Ameliyatta sülüğün tutunduğu yerden çıkardık. Kanama kontrolü sağladık, kanamayı durdurduk. Hastamızın ertesi gün kan tükürme, boğazı ağrısı, solunum tıkanıklığı şikayetleri tamamen geriledi ve hastamızı şifayla taburcu ettik. Daha önce hiç karşılaştığım bir vaka değildi. Nefes borusunun hemen üstünde ağızda takma dişi olan hastalarda bazen onların takma dişlerinin o bölgeye kaçtığını görebiliyoruz. Balık kılçığının o bölgelere yapıştığını test ediyoruz ama herhangi bir canlının o bölgeye tutunduğunu ilk defa gördüm. O da benim için ilginç bir deneyim oldu. Sülük şöyle bir canlı; tutunduğu yerden kanı emiyor. Belli bir hacme, belli bir boyuta ulaştıktan sonra kendiliğinden düşebiliyor. Kendiliğinden tutulduğu bölgeden ayrılabiliyor. Bu hastanın şanslı olduğu kısım, sülük tutunduğu yerden henüz kopmamıştı. Çünkü kopsaydı doğrudan nefes borusuna da düşme ihtimali vardı" dedi.

"Rastgele yerden, kaynağını bilmediği sulardan su içmesinler"

Yaşadığı durumu anlatan Nurettin Açıkgöz, "Talihsiz bir olay yaşadım. Herkes köy çeşmesinden, yol kenarındaki çeşmelerden evine su götürüyor, içiyor. Ben de içmiştim. Tükürüğümden kan geliyordu. Çok fark edilmiyor. Tozdan, topraktan kaynaklandığını düşündüm. Birkaç gün geçince yoğunlaştı. Sungurlu Devlet Hastanesine gittim, bir şey çıkmadı.

Tozdan, dumandan olabileceğini söylediler, serum verdiler. 2-3 gün sonra ağrım çok arttı, nefes alamamaya başladım. Tükürünce, kan çıkınca biraz rahatlıyordum, konuşuyordum ama daha sonra tekrar nefesim tıkanıyordu. Bir şey yiyip içemiyordum. Sağ olsun doktorumuz Ömer Bey çok ilgilendi. Hemen sülük olduğunu tespit etti. Ben biraz paniklemiştim. Sülüğü ameliyatla aldılar, beni bu hastalıktan kurtardılar. Vatandaşlarımıza rastgele yol kenarındaki sulardan içmemelerini tavsiye ederim" şeklinde konuştu. Öte yandan Başhekim Gömeç ve Doktor Ömer Gönen, telefonla aradıkları hastaya "geçmiş olsun" dileklerini iletti.

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen değerlendirme ve denetim faaliyetleri, 7-11 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Bu kapsamda Alaca Devlet Hastanesi, Ortaköy İlçe Devlet Hastanesi, Osmancık Devlet Hastanesi, Kargı Ahmet Hamdi Akpınar Devlet Hastanesi ve Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yerinde incelemeler yapıldı.

Poliklinikten yoğun bakıma kadar birçok alan incelendi

Değerlendirmelerde poliklinik, acil servis, yoğun bakım, ameliyathane, laboratuvar ve görüntüleme hizmetleri başta olmak üzere sağlık tesislerinde yürütülen birçok hizmet süreci ele alındı.

Hizmet kalitesi, hasta ve çalışan güvenliği, kurumsal işleyiş ve belirlenen standartlara uyum başlıkları ayrıntılı şekilde değerlendirildi.

Eksiklikler ve iyileştirme alanları ele alındı

Denetimler sırasında mevcut uygulamalar yerinde incelenirken, tespit edilen hususlar sağlık tesisi yöneticileri ve ilgili çalışanlarla birlikte değerlendirildi. İhtiyaç duyulan alanlarda hizmet süreçlerinin geliştirilmesine yönelik öneriler ve iyileştirme başlıkları belirlendi.

Kalite ve güvenliğin güçlendirilmesi hedefleniyor

2026 yılı 3. dönem SDS değerlendirmeleriyle sağlık tesislerinin güçlü yönlerinin korunması ve geliştirilmesi gereken alanların tespit edilmesi amaçlandı.

Değerlendirme sonuçları doğrultusunda gerekli iyileştirmelerin planlanması ve uygulamaların takip edilmesiyle sağlık hizmetlerinde kalite ve güvenlik standartlarının daha da güçlendirilmesi hedefleniyor.

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü, sağlık tesislerinde hizmet kalitesinin sürekli geliştirilmesi, hasta ve çalışan güvenliğinin üst düzeyde tutulması ve belirlenen standartlara uyumun sürdürülebilir hale getirilmesine yönelik çalışmaların devam edeceğini bildirdi.

Bakanlık tarafından gerçekleştirilen 130. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kurası sonucunda Çorum’a atanan Durak, hastanenin gastroenteroloji kadrosuna katıldı.

Gastroenteroloji kadrosuna yeni uzman

Uzm. Dr. İbrahim Durak’ın göreve başlamasıyla birlikte, gastroenteroloji alanında sunulan sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, atamanın kamuoyuna duyurulduğu belirtildi.

Bakanlık tarafından gerçekleştirilen 130. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kurası sonucunda Çorum’a atanan Çakır, 15 Eylül 2026 tarihi itibarıyla Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hasta kabulüne başladı.

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kadrosuna katıldı

Uzm. Dr. Taha Furkan Çakır’ın göreve başlamasıyla birlikte hastanenin Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon alanındaki uzman hekim kadrosu güçlendi.

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, atamanın kamuoyuna duyurulduğu belirtildi.

Araştırmacılar, farklı yaş gruplarından 40 nörotipik insanın ölüm sonrası hipokampus dokularını inceleyerek hücrelerdeki gen ifadesi, DNA metilasyonu, kromatin erişilebilirliği ve üç boyutlu genom organizasyonunu analiz etti. Bulgular, beyin yaşlanmasının yalnızca sinir hücrelerindeki kademeli gerilemeden ibaret olmadığını, bağışıklık sistemi ve beyin damarlarını destekleyen hücrelerde de kapsamlı değişiklikler yaşandığını gösterdi.

Beynin bağışıklık hücrelerinde 50 yaş sonrası dikkat çeken değişim

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, beynin temel bağışıklık hücreleri olan mikroglialarda görüldü. Yaklaşık 50 ile 75 yaş arasında, erken gelişim döneminden gelen ve normal beyin işlevlerinin korunmasına katkı sağlayan mikrogliaların oranı azalırken, moleküler özellikleri kandaki bağışıklık hücrelerine benzeyen farklı mikroglia benzeri hücrelerin belirginleştiği tespit edildi.

Bu sonuç, embriyonik gelişim sırasında oluşan mikrogliaların insan yaşamı boyunca büyük ölçüde aynı hücre topluluğu olarak kaldığı yönündeki yerleşik görüşü sorgulayan bir bulgu olarak değerlendirildi. Araştırmacılar, yaşla birlikte ortaya çıkan hücre grubunda iltihaplanmayla bağlantılı moleküler özelliklerin daha güçlü olduğunu da belirledi.

Yaşlanan beyinde iltihaplanma eğilimi güçleniyor

Mikrogliaların yaşla birlikte daha yüksek düzeyde inflamatuvar özellik göstermesi, yaşlanan beyinde görülen kronik nöroinflamasyonun mekanizmalarından birine ışık tutabilir. Çalışmada mikrogliaların sağlıklı ve dengeli durumdan, bağışıklık tepkisine daha hazır bir inflamatuvar duruma doğru geçiş yaptığına ilişkin genetik ve epigenetik işaretler belirlendi.

Araştırmanın sorumlu yazarlarından Bing Ren, mikrogliaların beynin iç dengesinin korunmasında kritik görev üstlendiğine dikkat çekti. Ren'e göre bu hücrelerin normal temizlik işlevlerinin bozulması, beyinde toksik maddelerin birikmesine ve inflamatuvar süreçlerin tetiklenmesine katkıda bulunarak nörodejeneratif hastalıklarla bağlantılı mekanizmaları etkileyebilir.

Kan-beyin bariyerini destekleyen hücreler de azalıyor

Araştırmada yaşlanmayla birlikte yalnızca mikrogliaların özelliklerinin değişmediği, bazı diğer beyin hücresi gruplarında da belirgin kayıplar yaşandığı görüldü. Astroglia, oligodendrosit öncü hücreleri ve endotel hücrelerinin yaşla birlikte azaldığı, bunlar arasında sinaptik bağlantıların düzenlenmesine yardımcı olan astroglia gruplarının da bulunduğu bildirildi.

Özellikle endotel hücrelerindeki azalma, beyni kan dolaşımındaki potansiyel olarak zararlı maddelerden koruyan kan-beyin bariyeri açısından önem taşıyor. Bilim insanları, beyin damar sistemini destekleyen hücrelerdeki bu değişikliklerin yaşlanmayla ortaya çıkan nörolojik süreçlerin anlaşılması açısından yeni araştırma alanları oluşturabileceğini belirtiyor.

Hücrelerin üç boyutlu DNA düzeni yaşla birlikte bozuluyor

Bilim insanları, yaşlanmanın hücre sayısı ve bağışıklık sistemiyle sınırlı kalmadığını, hücre çekirdeğindeki DNA'nın üç boyutlu organizasyonunu da etkilediğini ortaya koydu. Yaşlı hücrelerde kromatinin normal mimarisinde aşınma görülürken, DNA'nın farklı bölgeleri arasındaki etkileşimlerin ve genlerin düzenlenme biçiminin de değiştiği tespit edildi.

Üç boyutlu genom mimarisi, hangi genlerin ne zaman ve ne ölçüde aktif olacağını belirleyen sistemin önemli parçalarından biri olarak biliniyor. Çalışmada yaşla bağlantılı kromatin değişikliklerinin, birçok hücre grubundaki gen ifadesi ve epigenetik değişimlerle yakından ilişkili olduğu görüldü.

Beyin yaşlanmasının ayrıntılı haritası çıkarıldı

Bulgular, insan beynindeki yaşlanma sürecinin tek bir biyolojik mekanizmayla açıklanamayacağını gösteriyor. Araştırmacılara göre bağışıklık hücrelerinin yeniden yapılanması, beyni destekleyen hücrelerin azalması ve genom organizasyonunun değişmesi aynı yaşlanma sürecinin farklı katmanlarını oluşturuyor.

Araştırma, ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin 4D Nucleome programı kapsamında gerçekleştirildi ve Science'ın 23 Temmuz 2026 tarihli özel çalışma grubunda yayımlandı. Bilim insanları, elde edilen verilerin yaşa bağlı bilişsel gerileme ile Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıklarda görülen hücresel değişimlerin daha ayrıntılı araştırılmasına temel oluşturabileceğini belirtiyor.