El Niño yıl sonuna kadar güçlenecek

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresine bağlı İklim Tahmin Merkezi, El Niño koşullarının devam ettiğini ve yıl sonuna doğru güçleneceğini açıkladı. Kurumun Temmuz 2026 değerlendirmesinde El Niño’nun 2027’nin ilkbahar başlangıcına kadar sürme ihtimali yüzde 97 olarak hesaplandı.

Avustralya Meteoroloji Bürosunun ölçümlerinde de tropikal Pasifik’teki sıcaklıkların El Niño eşiğinin belirgin biçimde üzerine çıktığı görüldü. 12 Temmuz’da sona eren haftada Niño 3.4 bölgesindeki sıcaklık farkı artı 1,47 dereceye ulaşırken, okyanustaki ısınmanın sürdüğü bildirildi.

Zirve için Aralık ayı işaret ediliyor

El Niño olayları çoğunlukla kasım ile ocak ayları arasında en güçlü seviyesine ulaşıyor. Mevcut okyanus ve atmosfer göstergelerinin de bu klasik gelişim düzeniyle uyumlu ilerlemesi nedeniyle zirvenin Aralık 2026 civarında görülmesi bekleniyor.

Ancak zirvenin tam tarihi ve olayın ne kadar güçlü olacağı henüz kesinleşmiş değil. Tahminler, Pasifik’teki deniz yüzeyi sıcaklıkları, alize rüzgârları ve okyanusun alt katmanlarında biriken sıcak suyun hareketine göre önümüzdeki aylarda güncellenebilecek.

2027 ilkbaharında zayıflayabilir

İklim modelleri, El Niño’nun Kuzey Yarımküre kışı boyunca etkisini koruyacağını gösteriyor. Olayın şubat ayından itibaren güç kaybetmeye başlaması ve 2027’nin ilkbahar döneminde daha zayıf bir evreye geçmesi öngörülüyor.

El Niño’nun okyanustaki zirvesi ile dünya genelindeki sıcaklık etkileri aynı anda ortaya çıkmayabiliyor. Küresel ortalama sıcaklıklardaki en belirgin yükselişin, Pasifik’teki zirveden birkaç ay sonra 2027 içerisinde hissedilme ihtimali bulunuyor.

El Niño nasıl oluşuyor

El Niño, orta ve doğu ekvatoral Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun süre normalin üzerinde kalmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim olayı olarak tanımlanıyor. Okyanus ile atmosfer arasındaki etkileşimin değişmesi, dünyanın farklı bölgelerindeki rüzgâr ve yağış düzenlerini etkiliyor.

El Niño sırasında bazı ülkelerde kuraklık ve sıcak hava dalgaları daha sık görülürken, bazı bölgelerde aşırı yağış ve sel riski artabiliyor. Etkiler her ülkede aynı şekilde yaşanmıyor; olayın gücü, oluştuğu bölge ve diğer atmosfer sistemleri sonuçların yönünü değiştirebiliyor.

Aşırı hava olayları yakından izlenecek

El Niño’nun güçlenmesiyle sıcaklık rekorları, yağış düzenindeki değişiklikler, tarımsal kuraklık ve su kaynakları üzerindeki baskının artabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte tek bir sel, kuraklık veya sıcak hava dalgasını doğrudan yalnızca El Niño’ya bağlamak bilimsel açıdan doğru kabul edilmiyor.

İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin yükselttiği küresel sıcaklıkların üzerine güçlü bir El Niño etkisinin eklenmesi, aşırı sıcaklık riskini daha da artırabiliyor. Bilim insanları bu nedenle özellikle 2026’nın son ayları ile 2027’nin ilk yarısını küresel iklim sistemi açısından kritik bir dönem olarak değerlendiriyor.

Türkiye’ye etkisi doğrudan hesaplanamıyor

El Niño, Türkiye’nin hava durumunu Pasifik kıyısındaki ülkelerde olduğu kadar doğrudan ve tek başına belirlemiyor. Türkiye’deki sıcaklık ve yağışlar; Kuzey Atlantik Salınımı, Akdeniz’deki deniz sıcaklıkları, kutupsal hava hareketleri ve bölgesel basınç sistemleriyle birlikte şekilleniyor.

Bu nedenle El Niño’nun Türkiye’de kesin olarak kuraklık, aşırı yağış veya sıcak bir kış oluşturacağını şimdiden söylemek mümkün değil. Mevsimlik tahminlerin sonbahar ve kış aylarına yaklaşıldıkça daha güvenilir hale gelmesi bekleniyor.

Küresel uzay ekosistemi Antalya’da buluşacak

Dünyanın en önemli uzay organizasyonlarından biri kabul edilen Uluslararası Uzay Kongresi, Antalya Nest Kongre Merkezi’nde düzenlenecek. Etkinlikte uzay ajanslarının yöneticileri, astronotlar, bilim insanları, mühendisler, girişimciler, öğrenciler ve sektör temsilcileri bir araya gelecek.

Kongre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde gerçekleştirilecek. Beş gün sürecek organizasyona 10 bini aşkın kayıtlı ziyaretçinin katılması hedefleniyor.

Erken kayıtta dünya rekoru kırıldı

IAC 2026 için erken dönemde alınan kesin kayıtların sayısı 3 bini aşarak kongre tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. Başvuruların 83 farklı ülkeden gelmesi, organizasyona yönelik uluslararası ilginin büyüklüğünü ortaya koydu.

Ev sahibi Türkiye, 438 kayıtla ülke sıralamasında ilk sırada yer aldı. Türkiye’yi İtalya, ABD, Almanya, Japonya, Çin ve Birleşik Krallık’tan yapılan başvurular izledi.

Bildiri başvurularında da tarihi seviyeye ulaşıldı

Kongre kapsamında daha önce açılan bilimsel bildiri çağrısı da rekorla sonuçlandı. Uzay araştırmaları ve teknolojilerine ilişkin bildiri özeti başvurularının sayısı 108 ülkeden toplam 8 bin 330’a ulaştı.

Türkiye, kabul edilen 674 bildiriyle ülkeler arasında ilk sıraya yerleşti. Böylece ev sahibi ülke, hem kesin kayıt hem de bilimsel katılım bakımından kongrede öne çıktı.

Bilimsel çalışmalar ve yeni teknolojiler tanıtılacak

Kongrede uzay araştırmaları, uydu teknolojileri, insanlı uzay görevleri, fırlatma sistemleri, uzay hukuku ve uzayın sürdürülebilir kullanımı gibi birçok başlık ele alınacak. Katılımcılar bilimsel araştırmalarını sunarken uluslararası şirketler de geliştirdikleri ürün ve teknolojileri tanıtma fırsatı bulacak.

Organizasyon süresince akademik oturumların yanı sıra sektör buluşmaları, ticari görüşmeler ve uluslararası iş birliği toplantıları düzenlenecek. Kongrenin, Türkiye’deki üniversiteler, teknoloji şirketleri ve uzay alanında çalışan gençler açısından yeni ortaklıkların kurulmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Türkiye uzay alanındaki kapasitesini dünyaya gösterecek

Türkiye Uzay Ajansı, IAC 2026’nın ülkenin uzay ekosistemindeki görünürlüğünü güçlendirecek önemli bir platform olacağını belirtiyor. Organizasyonla Türkiye’nin uydu, roket, haberleşme, yazılım ve uzay teknolojileri alanındaki çalışmaları küresel sektör temsilcilerine tanıtılacak.

Kongrenin Türkiye’de düzenlenmesi, Milli Uzay Programı kapsamında belirlenen uzay ekosisteminin geliştirilmesi ve uluslararası iş birliklerinin artırılması hedefleri açısından da önem taşıyor.

Kongre 5-9 Ekim’de yapılacak

“The World Needs More Space” temasıyla düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi, 5 Ekim 2026 tarihinde başlayacak ve 9 Ekim’de sona erecek. Organizasyonda uzay sektörünün geleceğine yön verecek projeler, bilimsel araştırmalar ve yeni iş birliği fırsatları gündeme gelecek.

Türkiye’nin ilk IAC ev sahipliğinin, katılımcı ve bilimsel çalışma sayısı bakımından kongre tarihinin en kapsamlı organizasyonlarından biri olması bekleniyor.

Söz konusu fişek kovanı, darbe girişiminin sadece sivillere ve kamu kurumlarına yönelik bir kalkışma olmadığını, devletin en kritik güvenlik kurumlarının da doğrudan hedef alındığını ortaya koyan somut deliller arasında yer alıyor.

15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü dolayısıyla sergilenen bu tür materyaller, darbe girişiminin unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla kamuoyuyla buluşturuluyor. Uzmanlar, o geceye ait delillerin, Türkiye'nin yakın tarihindeki en önemli olaylardan birinin belgeleri niteliğinde olduğunu vurguluyor.

Türkçe odaklı büyük dil modeli geliştirildi

TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen BİLGE, Türkçenin kendine özgü yapısını ve kültürel birikimini temel alan büyük dil modeli ailesi olarak hayata geçirildi. Model, Türkçe düşünen, dijital egemenliği destekleyen ve global standartlarda yüksek performans sunan milli bir yapay zeka ekosisteminin yapı taşlarından biri olarak konumlandırılıyor.

BİLGE ile veri egemenliğinin korunması, yerli modellerin yaygınlaştırılması ve yüksek parametreli milli modellerin yerel kaynaklarla geliştirilmesi hedefleniyor. Modelin, Türkiye’nin yapay zeka ekosisteminin gelişimine katkı sunması amaçlanıyor.

Metin üretimi, çeviri ve özetleme yapabilecek

BİLGE, doğal ve akıcı Türkçe ile raporlar, yazışmalar, içerik taslakları ve özgün metinler oluşturabilecek. Uzun metinleri ve belgeleri ana fikirlerini koruyarak özetleyebilen model, içeriklere ilişkin sorulara bağlama uygun yanıtlar da üretebilecek.

Türkçe ve İngilizce arasında çeviri yapabilen BİLGE, özel adları, deyimleri ve kültürel referansları doğru biçimde aktarmayı hedefliyor. Modelin hukuki metinlerin analizinde, mevzuat sorgulamalarında ve kurumsal bilgi bankalarıyla entegre çalışan uygulamalarda da kullanılabileceği belirtiliyor.

Kurumsal uygulamalara dil altyapısı sağlayacak

BİLGE, sektöre özel çağrı asistanları, danışmanlık sistemleri ve çeşitli uygulamalar için güçlü bir dil altyapısı sunacak. Türkçenin dilsel inceliklerini, tarihsel arka planını ve kültürel referanslarını dikkate alan modelin daha isabetli çıktılar üretmesi hedefleniyor.

Modelin müşteri hizmetleri, içerik üretimi, doküman analizi ve iş süreçlerinin otomasyonunda değer sağlaması bekleniyor. Ayrıca Türkçe doğal dil işleme araştırmaları, benchmark çalışmaları ve akademik projeler için de araştırma altyapısı sunacak.

Kamu, finans, sağlık ve eğitimde kullanılabilecek

BİLGE’nin vatandaşlık ve kamu hizmetlerinden bankacılık ve finansa, sağlıktan eğitime, bulut sistemlerinden bilgi teknolojileri operasyonlarına kadar geniş bir kullanım alanı bulunuyor. Model, kurumların yerel bağlama uygun, hızlı ve güvenli yapay zeka altyapısı ihtiyaçlarına yanıt verecek şekilde geliştirildi.

Sağlık alanında tıbbi kayıtların işlenmesi, klinik dokümanların analiz edilmesi, karar destek uygulamaları ve hasta iletişimi süreçlerinde destekleyici çözümler geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Finans alanında ise müşteri hizmetleri otomasyonu, finansal doküman analizi, raporlama ve bilgiye dayalı karar destek mekanizmalarında kullanılabilecek.

Türkiye’yi merkeze alan yapay zeka yaklaşımı

BİLGE, Türkçenin dil yapısını, anlam katmanlarını ve kültürel bağlamını anlamaya odaklanıyor. Model, “varsayılan kültür” yerine Türkiye’yi merkeze alan bir yapay zeka yaklaşımıyla geliştirildi.

Türkçeyi birincil düşünce dili olarak kullanan BİLGE’nin, başka bir dilden çeviri yapıyormuş gibi değil, doğal ve akıcı ifadelerle yanıt üretmesi hedefleniyor. Sistemin Türkçeyi daha hızlı, daha verimli ve daha düşük enerji tüketimiyle işleyebildiği belirtiliyor.

Ulusal verilerin ülkede kalması hedefleniyor

BİLGE, kritik yapay zeka kabiliyetlerinin yerli kaynaklarla geliştirilmesine katkı sağlayacak. Model, ulusal verilerin ülke içinde işlenmesi ve depolanmasına imkan tanıyarak dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Bu yönüyle BİLGE’nin özellikle kamu kurumları ve stratejik sektörler açısından veri güvenliği bakımından önemli bir altyapı sunması bekleniyor. Yerli model yaklaşımı, kurumların hassas verilerle çalışırken daha güvenli çözümler kullanmasına olanak sağlayacak.

1 trilyon kelimelik veriyle geliştirildi

TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca geliştirilen BİLGE’nin tüm bileşenlerinin yerli olarak üretildiği belirtildi. Modelin 1 trilyon kelimelik ham veri kullanılarak geliştirildiği açıklandı.

BİLGE’nin kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak duyuruldu. Genel çeviri kategorisinde öncü modeller arasında ilk sırada yer aldığı, kültürel çeviri kategorisinde ise diğer büyük dil modellerine kıyasla yüzde 41’e kadar daha yüksek performans gösterdiği ifade edildi.

122 milyar parametreli model yolda

BİLGE ailesi, 1 milyardan 122 milyara uzanan parametre skalasıyla farklı ihtiyaçlara yönelik model seçenekleri sunuyor. Hafif uç cihaz kullanımından yüksek kapasiteli Türkçe düşünme ihtiyaçlarına kadar geniş bir model yelpazesi oluşturuldu.

BİLGE’nin 1,9 ve 27 milyar parametreli modelleri bulunurken, 122 milyar parametreli modelin geliştirme süreci devam ediyor. Bu modelin karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren görevlerde yüksek performans sunması hedefleniyor.

Son hazırlıkların ardından erişime açılacak

BİLGE henüz genel kullanıma açılmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nın tanıtım töreninde duyurulan model için son hazırlıklar sürüyor.

Erdoğan, BİLGE’ye ilişkin yaptığı değerlendirmede, geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK’ın yerli dil modelinin bu alanda kat edilen mesafenin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etmişti. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da BİLGE’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kişisel yapay zeka asistanı olarak devlet hizmetinde kullanılacağını açıklamıştı.

Duyurular resmi kanallardan yapılacak

BİLGE’nin son rötuşların ardından genel kullanıma açılması bekleniyor. Modele ilişkin erişim süreçleri, kullanım koşulları ve diğer teknik detayların ilerleyen dönemde netleşeceği bildirildi.

BİLGE’ye ilişkin duyuruların yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın resmi iletişim kanalları üzerinden paylaşılacağı belirtildi. Böylece kullanıcıların erişim ve kullanım şartlarıyla ilgili resmi açıklamaları takip etmesi gerekecek.

İlk ayda 12 milyondan fazla işlem yapıldı

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda HAYAT 112 Acil mobil uygulamasına vatandaşların yoğun ilgi gösterdiğini belirtti. Uygulamanın, vatandaşların huzuru ve güvenliği için hayata geçirildiğini ifade eden Çiftçi, ilk ayda 600 bini aşkın indirme sayısına ulaşıldığını duyurdu.

Bakan Çiftçi’nin verdiği bilgilere göre uygulama, bir ayda 12 milyonu aşkın işlemi kesintisiz şekilde karşıladı. Günlük ortalama 370 binin üzerinde işlem yapılan uygulamada acil ihbar, konum tespiti, harita ve adres sorgulama gibi hizmetler sunuldu.

7 bin 157 acil vakaya müdahale edildi

HAYAT 112 Acil mobil uygulaması üzerinden bildirilen acil vakalara ekipler tarafından hızlı müdahale edildi. Trafik kazası, ilk yardım, yangın ve asayiş olayları başta olmak üzere toplam 7 bin 157 acil vaka uygulama aracılığıyla ilgili birimlere ulaştırıldı.

AA muhabirinin edindiği bilgilere göre, uygulama üzerinden en fazla bildirim kavga olaylarına ilişkin yapıldı. Bir aylık dönemde 3 bin 486 kavga bildirimi alınırken, bu başlığı 561 bildirimle Uyuşturucu ile Mücadele kapsamındaki UYUMA, 504 bildirimle ambulans talebi, 495 bildirimle hırsızlık ve 487 bildirimle trafik kazası takip etti.

Yangın, şiddet ve acil yardım bildirimleri de yapıldı

Uygulama üzerinden farklı acil durumlara ilişkin çok sayıda ihbar da ekiplerle paylaşıldı. Bir aylık dönemde 248 yangın, 170 kadına karşı şiddet, 123 darp ve 112 intihar bildirimi yapıldı.

Ayrıca 67 enkaz altında kalma ve 47 orman yangını bildirimi de uygulama üzerinden ilgili birimlere ulaştırıldı. Bu veriler, mobil uygulamanın farklı acil durumlarda vatandaşlar tarafından aktif şekilde kullanılmaya başlandığını ortaya koydu.

Radar ve hız koridoru sorguları yoğun ilgi gördü

HAYAT 112 Acil mobil uygulamasında yer alan Radar+ özelliği de ilk ayda yoğun şekilde kullanıldı. Bakan Çiftçi, güvenli sürüş için 800 binin üzerinde radar ve hız koridoru sorgusu yapıldığını açıkladı.

Sahipsiz sokak hayvanlarına ilişkin yeni dijital süreç kapsamında ise 2 bin 254 başvuruya müdahale edildi. Çiftçi, uygulamanın vatandaşların ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmeye devam edildiğini belirtti.

Yeni sürümle uygulamaya ek özellikler geldi

Bakan Çiftçi, HAYAT 112 Acil mobil uygulamasının yeni sürümünde bazı yeniliklerin de kullanıma sunulduğunu bildirdi. Yeni sürümle birlikte uygulamaya eklenen özelliklerin artık uygulama içerisinden görüntülenebileceği ifade edildi.

Trafik ihlallerine “makas atma” olay türü eklenirken, Radar+ özelliğine ücretli ve ücretsiz yol tercihleri dahil edildi. Ayrıca Sabit Elektronik Denetleme Sistemi kameralarının harita üzerinden görüntülenebilmesi sağlandı ve yazı boyutları erişilebilir kullanım için cihaz ayarlarıyla uyumlu hale getirildi.

680 günlük bekleyiş sona erdi

Roblox, Türkiye’de yaklaşık iki yıl süren erişim engelinin ardından yeniden erişilebilir hale geldi. Özellikle çocuklar ve gençler arasında geniş kullanıcı kitlesine sahip olan platforma, kullanıcılar artık ek bir yöntem kullanmadan doğrudan erişebiliyor.

Erişim engelinin kaldırılması, uzun süredir platformun yeniden açılmasını bekleyen oyuncular arasında memnuniyetle karşılandı. Roblox’un Türkiye’de yeniden kullanıma sunulmasıyla birlikte oyun topluluğunda hareketliliğin artması bekleniyor.

Güvenlik güncellemeleri öne çıktı

Roblox’a yönelik erişim engeli, geçmiş dönemde çocuk güvenliği ve içerik denetimiyle ilgili endişeler nedeniyle gündeme gelmişti. Süreç boyunca platformun, kullanıcı güvenliğini artırmaya yönelik çeşitli düzenlemeler yaptığı bildirildi.

Platformun daha gelişmiş ebeveyn kontrol araçları, yaş doğrulama sistemleri ve içerik denetim mekanizmaları üzerinde çalıştığı belirtildi. Bu güncellemelerin, Roblox’un Türkiye’de yeniden erişime açılmasında önemli rol oynadığı ifade edildi.

Çocuklar ve gençler için denetim vurgusu

Roblox, kullanıcıların kendi oyunlarını ve dijital deneyimlerini oluşturmasına imkan tanıyan yapısıyla dünyada milyonlarca kişiye ulaşıyor. Bu yönüyle platform, yalnızca oyun oynanan bir alan değil, aynı zamanda kullanıcı üretimli içeriklerin paylaşıldığı geniş bir dijital topluluk olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de erişimin yeniden başlamasıyla birlikte gözler, platformun çocuk güvenliği ve içerik denetimi konusundaki uygulamalarına çevrildi. Yeni dönemde ebeveyn kontrollerinin ve yaş doğrulama sistemlerinin nasıl işleyeceği yakından takip edilecek.

Oyuncu topluluğu yeniden hareketlenecek

Roblox’un yeniden erişime açılması, Türkiye’deki oyuncu topluluğu açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Platformun uzun aranın ardından kullanıma sunulmasıyla birlikte hem oyuncuların hem de içerik üreticilerinin yeniden aktif hale gelmesi bekleniyor.

Roblox’un Türkiye’deki yeni döneminde, güvenlik kurallarına uyum ve içerik denetimi temel başlıklar arasında yer alacak. Platformun erişime açılmasının ardından kullanıcı deneyimi ve denetim uygulamalarına ilişkin gelişmelerin gündemde kalması bekleniyor.

Yaşanan aksaklık kısa sürede sosyal medya platformlarında da gündem oldu. Kullanıcılar Facebookta sorun yaşanıp yaşanmadığını öğrenmek için paylaşım yaparken çok sayıda şikayet kısa sürede yayıldı.

Şu ana kadar sorunun kaynağına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak ilk değerlendirmeler yaşanan problemin teknik bir aksaklıktan kaynaklanmış olabileceğini gösteriyor.

Facebookta yaşanan erişim sorununun ne zaman tamamen giderileceğine ilişkin ise henüz herhangi bir bilgi paylaşılmış değil.

Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Hakan Akçam yaptığı açıklamada e Kira Sözleşmesi uygulamasının 4 Kasım 2024 tarihinden itibaren vatandaşların kullanımına açıldığını hatırlattı. Akçam emlak danışmanları ve yetkili kişilerin ise 9 Mayıs 2025 tarihinden itibaren sistemi kullanmaya başladığını belirtti.

Uygulamanın hem vatandaşların hem de emlak danışmanlarının resmi kurumlarla olan işlemlerini daha güvenli daha hızlı ve daha şeffaf şekilde yürütmesine katkı sağladığını ifade eden Akçam sistemde üçüncü fazın devreye alındığını açıkladı.

Yeni düzenlemeyle vatandaşlardan gelen yoğun talepler doğrultusunda sisteme Hata Düzelt ve Güncelle fonksiyonları eklendi. Buna göre hizmet üzerinden oluşturulan kira sözleşmelerinde tarafların onay vermesinin ardından geçen ilk 15 gün içerisinde yazım hataları rakam yanlışlıkları veya bilgi girişlerindeki maddi hatalar düzeltilebilecek.

Akçam Güncelle fonksiyonu sayesinde sözleşmede yer alan tarafların iletişim bilgileri kira tutarı ve kira ödemelerine ilişkin bilgilerin sözleşme süresi boyunca güncel tutulabileceğini söyledi.

Güncelleme işlemlerinin barkodlu belgenin oluşturulmasını takip eden 15 günlük sürenin tamamlanmasının ardından sözleşme süresi boyunca yapılabileceğini belirten Akçam güncelleme sonucunda oluşturulan yeni belgenin ana sözleşmeye bağlı ek protokol olarak düzenlenebileceğini ifade etti.

Karşı taraf tarafından onaylanmayan güncelleme taleplerinde mevcut sözleşmenin yasal geçerliliğini korumaya devam edeceğini vurgulayan Akçam sistemle ilgili geliştirme çalışmalarının sürdüğünü kaydetti.

Emlak danışmanlarının uygulamaya geçiş sürecinde herhangi bir sorun yaşamadığını belirten Akçam hem vatandaşların hem de sektör temsilcilerinin e Kira Sözleşmesi sistemini aktif olarak kullandığını dile getirdi.

Uygulamanın daha sorunsuz ilerlemesi amacıyla sektör temsilcilerine Hazine ve Maliye Bakanlığı uzmanları tarafından eğitim verileceğini açıklayan Akçam yakın zamanda tüm sektör için zorunlu hale gelmesi planlanan uygulamanın detaylarının uzmanlar tarafından anlatılacağını söyledi.

Yeni düzenleme ile birlikte kira sözleşmelerinde yaşanan bilgi eksikliği ve hata kaynaklı sorunların azaltılması amaçlanırken tarafların sözleşme bilgilerini dijital ortamda güvenli şekilde güncelleyebilmesinin önü açılmış oldu.

Bakan Uraloğlu, katıldığı televizyon programında Discord'un içerik kaldırma ve yargı kararlarına uyum konusunda Türkiye'nin beklentilerine yaklaşmış durumda olduğunu ifade etti.

Discord için yeni değerlendirme süreci yürütülüyor

Uraloğlu, Türkiye'de erişime kapatılan Discord ve Roblox platformlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erişim engelinin mahkeme kararları doğrultusunda uygulandığını hatırlatan Uraloğlu, özellikle Discord'un son dönemde içerik kaldırma konusunda önemli adımlar attığını söyledi.

Bakan Uraloğlu, ilgili bakanlıklar ve kurumlarla görüşmelerin sürdüğünü belirterek platformun yeniden erişime açılmasının kısa süre içinde gündeme gelebileceğini ifade etti. Açıklamaları, milyonlarca kullanıcı tarafından yakından takip edilen platformun geleceğine ilişkin önemli bir işaret olarak değerlendirildi.

Erişim engeli 2024 yılında uygulanmıştı

Discord hakkında erişim engeli kararı, 5651 sayılı Kanun'un 8'inci maddesi kapsamında alınmıştı. Karar doğrultusunda platforma erişim, 9 Ekim 2024 tarihinde verilen mahkeme kararıyla engellenmişti.

Yetkililer, erişim engelinin gerekçesi olarak platform üzerindeki bazı içeriklere ilişkin hukuki süreçleri göstermişti. Daha sonraki dönemde platform ile Türkiye'deki kurumlar arasında teknik ve hukuki uyum çalışmaları yürütüldü.

Kararın ardından gözler resmi duyuruya çevrildi

Bakan Uraloğlu'nun açıklamaları sonrasında gözler erişim engelinin kaldırılmasına yönelik olası resmi kararlara çevrildi. Sürecin tamamlanması halinde Discord'un Türkiye'de yeniden erişime açılması bekleniyor.

Ancak erişimin ne zaman sağlanacağına ilişkin kesin bir tarih paylaşılmış değil. Nihai kararın, ilgili kurumların değerlendirmeleri ve hukuki süreçlerin tamamlanmasının ardından netleşmesi bekleniyor.

Mobil uygulama üzerinden tek tuşla yardım çağrısı yapılabilmesi, konum paylaşımı ve fotoğraf-video destekli ihbar gönderilebilmesi gibi özellikler, Hayat 112 Acil'i vatandaşlar için önemli bir acil durum platformu haline getiriyor.

Bakan Çiftçi kullanıcı sayısını açıkladı

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hayat 112 Acil uygulamasına ilişkin güncel verileri kamuoyuyla paylaştı.

Uygulamanın bugüne kadar 522 bin vatandaş tarafından indirildiğini belirten Çiftçi, "Uygulamamıza gösterdikleri ilgi ve verdikleri destek için aziz milletimize çok teşekkür ederim." ifadelerini kullandı.

Bakanlık, uygulamanın daha geniş kitlelere ulaşması için tanıtım çalışmalarını sürdürüyor.

Tek tuşla yardım çağrısı yapılabiliyor

Hayat 112 Acil uygulaması, acil durumlarda vatandaşların hızlı şekilde yardım talebinde bulunabilmesine imkan sağlıyor.

Kullanıcılar uygulama üzerinden tek tuşla konum bilgilerini paylaşarak yardım çağrısında bulunabiliyor. Böylece özellikle zamanla yarışılan durumlarda ekiplerin olay yerine daha hızlı ulaşması hedefleniyor.

Konum bilgisinin doğrudan sistem üzerinden iletilmesi, adres tarifinden kaynaklanabilecek gecikmeleri de azaltıyor.

Fotoğraf ve video ile ihbar gönderilebiliyor

Uygulamanın dikkat çeken özelliklerinden biri de fotoğraf ve video destekli ihbar sistemi.

Vatandaşlar karşılaştıkları olayları görüntüleyerek ilgili birimlere doğrudan iletebiliyor. Bu özellik sayesinde olayın niteliği daha hızlı değerlendirilebiliyor ve gerekli müdahale planlaması daha etkin yapılabiliyor.

Yangın, trafik kazası ve diğer acil durum bildirimleri de uygulama üzerinden gerçekleştirilebiliyor.

Nöbetçi eczane ve sağlık kuruluşlarına erişim sağlıyor

Hayat 112 Acil uygulaması yalnızca acil yardım çağrılarıyla sınırlı değil.

Kullanıcılar uygulama üzerinden kendilerine en yakın nöbetçi eczane, hastane ve sağlık kuruluşlarının bilgilerine kolaylıkla ulaşabiliyor.

Bu özellik özellikle gece saatlerinde veya acil sağlık ihtiyaçlarında vatandaşlara önemli kolaylık sağlıyor.

Deprem anında yakınlara bilgi gönderilebiliyor

Uygulamada yer alan "Güvendeyim" özelliği sayesinde deprem gibi afet durumlarında kullanıcılar tek dokunuşla yakınlarına durumlarını bildirebiliyor.

Bu sistemin, afet sonrasında yaşanabilecek iletişim yoğunluğunu azaltması ve vatandaşların yakınlarından hızlı şekilde haber alabilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

KADES ve UYUMA ile entegre çalışıyor

Hayat 112 Acil uygulaması, İçişleri Bakanlığı'nın farklı güvenlik uygulamalarıyla da entegre şekilde hizmet veriyor.

Kadın Destek Uygulaması (KADES) ve UYUMA sistemleriyle bağlantılı çalışan uygulama, vatandaşların farklı güvenlik ihtiyaçlarına tek platform üzerinden erişebilmesine imkan tanıyor.

Bu entegrasyon sayesinde ihbar ve yardım süreçlerinin daha hızlı yürütülmesi hedefleniyor.

Trafik ve hayvan ihbarları da yapılabiliyor

Uygulama üzerinden yaralı veya sahipsiz hayvan bildirimleri de gerçekleştirilebiliyor.

Bunun yanı sıra sürücüler güzergahları üzerindeki Elektronik Denetleme Sistemi (EDS) noktalarını, sabit radarları ve hız koridorlarını görüntüleyebiliyor.

Yetkililer, uygulamanın sunduğu çok yönlü hizmetlerle vatandaşların günlük yaşamda da önemli kolaylıklar elde ettiğini belirtiyor.

Dijital acil yardım altyapısı güçleniyor

Hayat 112 Acil uygulamasıyla birlikte acil durum yönetiminde dijital teknolojilerin daha etkin kullanılması hedefleniyor.

Vatandaşların olayları daha hızlı bildirebilmesi, ekiplerin olay yerine daha kısa sürede ulaşabilmesi ve kamu hizmetlerinin daha etkin yürütülmesi amacıyla geliştirilen uygulamanın kullanıcı sayısının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.

Yılmaz, Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde yaptığı konuşmada, yapay zekanın yalnızca bir teknoloji değil, ekonomiden eğitime, sanayiden kamu hizmetlerine kadar birçok alanı dönüştüren stratejik bir güç haline geldiğini söyledi.

Yeni vizyon 13 Haziran'da duyurulacak

Türkiye'nin 2021-2025 Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin uygulama dönemini tamamladığını belirten Yılmaz, yeni döneme ilişkin yol haritasının hazırlandığını açıkladı.

Yılmaz, "Gelecek döneme dair Yapay Zeka Vizyonumuz ve Eylem Planımız, 13 Haziran'da Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından kamuoyuyla paylaşılacaktır." ifadelerini kullandı.

Yeni planın, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki rekabet gücünü artırmayı ve yerli teknoloji kapasitesini güçlendirmeyi hedeflediği belirtildi.

Beş temel alana odaklanılacak

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, yeni dönemde odak noktalarının güçlü insan kaynağı, yüksek başarımlı hesaplama altyapıları, veri ekosistemi, sektörel uygulamalar ve yönetişim mekanizmaları olacağını açıkladı.

Ayrıca son dönemde dünyada öne çıkan ajan bazlı yapay zeka uygulamaları, veri egemenliği, egemen yapay zeka yaklaşımları ve yeni nesil model mimarilerinin de çalışma başlıkları arasında yer alacağını söyledi.

Yılmaz, yapay zekanın artık yalnızca teknolojik bir yenilik değil, ülkelerin ekonomik gücünü ve bağımsızlığını doğrudan etkileyen stratejik bir unsur haline geldiğini vurguladı.

Türkiye yapay zeka sıralamasında yükseldi

Türkiye'nin son yıllarda yapay zeka alanında önemli ilerleme kaydettiğini belirten Yılmaz, uluslararası endekslerdeki yükselişe dikkat çekti.

2021 yılında yapay zeka endekslerinde 44'üncü sırada bulunan Türkiye'nin 2024 yılı sonunda 34'üncü sıraya yükseldiğini ifade eden Yılmaz, bu gelişmenin önemli bir ivmeye işaret ettiğini söyledi.

Ancak mevcut seviyenin yeterli olmadığını belirten Yılmaz, daha üst sıralara çıkmak için çalışmaların hızlandırılacağını kaydetti.

Türkçe büyük dil modeli çalışmaları sürüyor

Yılmaz, Türkçe'nin yapay zeka modellerinde güçlü şekilde temsil edilmesini stratejik bir konu olarak değerlendirdiklerini açıkladı.

Bu kapsamda Türkçe büyük dil modeli geliştirilmesine büyük önem verdiklerini belirten Yılmaz, Türkiye'nin kendi verileriyle eğitilen ve yerli ihtiyaçlara göre geliştirilen yapay zeka çözümlerini desteklediğini ifade etti.

Sağlık, eğitim, finans, telekomünikasyon ve kamu hizmetleri gibi alanlarda yerli yapay zeka uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Yeni kurumlar oluşturuldu

Yapay zeka alanındaki kurumsal kapasiteyi artırmak amacıyla çeşitli yapısal adımlar da atıldı.

Yılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü'nün kurulduğunu, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesinde ise Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü'nün oluşturulduğunu hatırlattı.

Bu kurumların kamu ve özel sektör arasındaki koordinasyonu güçlendirmesi amaçlanıyor.

Yapay zeka bağımsızlık meselesi olarak görülüyor

Yapay zekayı yalnızca ekonomik bir fırsat olarak değerlendirmediklerini belirten Yılmaz, teknolojik yetkinliğin aynı zamanda bir bağımsızlık meselesi olduğunu söyledi.

Teknolojiyi sadece tüketen ülkelerin sürdürülebilir kalkınma ve rekabet gücü açısından dezavantaj yaşayacağını ifade eden Yılmaz, Türkiye'nin teknoloji üreten ve yön veren ülkeler arasında yer alması gerektiğini vurguladı.

Bu nedenle yapay zeka alanındaki yatırımların uzun vadeli kalkınma hedeflerinin önemli bir parçası olduğunu kaydetti.

Sosyal adalet ve etik vurgusu yaptı

Yapay zekanın toplum üzerindeki etkilerine de değinen Yılmaz, teknolojinin belirli kesimlerin elinde yoğunlaşmasının sosyal adalet açısından risk oluşturabileceğini belirtti.

Yapay zeka yetkinliklerinin tüm toplumsal kesimlere yayılması gerektiğini ifade eden Yılmaz, eğitim sisteminin bu dönüşümde kritik rol oynayacağını söyledi.

Ayrıca yapay zekanın demokrasi, temel haklar, veri güvenliği ve etik ilkeler çerçevesinde geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekerek, aşırı düzenlemelerden kaçınılırken kuralsızlığa da izin verilmemesi gerektiğini vurguladı.

Uluslararası iş birlikleri güçlendirilecek

Türkiye'nin yapay zeka alanında Avrupa Birliği başta olmak üzere uluslararası platformlarla iş birliğini sürdürdüğünü belirten Yılmaz, üniversiteler, araştırma merkezleri ve özel sektörün ortak projeler üretmesini teşvik edeceklerini söyledi.

TÜBİTAK destekleri ve yapay zeka ekosistemi çağrılarıyla araştırma-geliştirme faaliyetlerinin artırılacağını ifade eden Yılmaz, akademik bilginin ekonomik değere dönüşmesini hızlandırmayı hedeflediklerini kaydetti.

13 Haziran'da açıklanacak Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı'nın, Türkiye'nin teknoloji politikalarında yeni dönemin yol haritasını ortaya koyması bekleniyor.

Türk mühendisler tarafından geliştirilen uygulamanın, özellikle bayram dönemindeki yoğunlukta acil müdahale süreçlerini hızlandırması hedefleniyor.

Bayram yoğunluğunda hızlı müdahale hedefleniyor

Kurban Bayramı boyunca şehirler arası yolculuklar, kurban kesimleri ve kalabalık alanlarda yaşanabilecek acil durumlar nedeniyle 112 Acil Çağrı Merkezleri’nde yoğunluk oluşması bekleniyor.

Yeni uygulamayla birlikte vatandaşlar; trafik kazası, yangın, sağlık sorunu, kaybolma, güvenlik olayı veya kurban kesim alanlarında yaşanabilecek olumsuzlukları doğrudan sistem üzerinden bildirebilecek.

Kullanıcılar, olay anına ilişkin 10 saniyelik görüntü ve ses kaydı göndererek ekiplerin olay yerine daha hazırlıklı ulaşmasını sağlayabilecek.

Yangın ve trafik ihbarlarında görüntülü sistem devreye girecek

Bayram döneminde özellikle kırsal bölgelerde artan mangal, kurban kesimi ve sıcak hava nedeniyle yangın riskinin yükseldiğine dikkat çekiliyor.

“HAYAT 112 Acil” uygulaması sayesinde vatandaşlar, yangın başlangıçlarını veya tehlikeli durumları anında görüntülü olarak merkeze iletebilecek.

Aynı şekilde yoğun bayram trafiğinde yaşanabilecek kazalar da sistem üzerinden hızlı biçimde bildirilebilecek. Böylece olayın boyutu ekipler tarafından daha kısa sürede analiz edilebilecek.

Yapay zeka destekli sistem geliyor

İçişleri Bakanlığı, uygulamaya yakın süreçte yapay zeka entegrasyonu yapılacağını açıkladı.

Yeni sistemle birlikte gelen ihbarların otomatik analiz edilmesi, öncelik sırasına göre değerlendirilmesi ve ekip yönlendirmelerinin hızlandırılması planlanıyor.

Ayrıca vatandaşlar, yaptıkları ihbarların durumunu uygulama üzerinden anlık olarak takip edebilecek.

Bayram tatilinde turistler de kullanabilecek

Kurban Bayramı döneminde artan turizm hareketliliği nedeniyle uygulamada İngilizce dil desteği de aktif hale getirildi.

Yetkililer, ilerleyen dönemde farklı yabancı dillerin de sisteme ekleneceğini belirtti. Böylece Türkiye’ye gelen yabancı turistlerin de acil durumlarda hızlı şekilde yardım çağrısında bulunabilmesi amaçlanıyor.

Afet ve güvenlik uyarıları cep telefonlarına gelecek

“HAYAT 112 Acil” uygulaması yalnızca ihbar sistemi olarak değil, aynı zamanda kamu bilgilendirme platformu olarak da kullanılacak.

Bayram süresince yoğun trafik, hava durumu uyarıları, yangın riski, güvenlik duyuruları ve afet bildirimleri uygulama üzerinden vatandaşların telefonlarına anlık bildirim olarak gönderilebilecek.

Yetkililer, özellikle Kurban Bayramı gibi yoğun dönemlerde uygulamanın hem vatandaş güvenliği hem de kamu koordinasyonu açısından önemli kolaylık sağlayacağını belirtiyor.

Bayram dönemlerinde dolandırıcılık girişimlerinin arttığını ifade eden Topuzoğlu, rezervasyon yapılan internet sitelerinin mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.

Sahte rezervasyon sitelerine dikkat

Kurban Bayramı’yla birlikte milyonlarca kişinin tatil planı yaptığını belirten Hakan Topuzoğlu, dolandırıcıların özellikle bu dönemleri fırsata çevirdiğini söyledi.

Rezervasyon yapılacak otel ve seyahat sitelerinin gerçekliğinin mutlaka araştırılması gerektiğini ifade eden Topuzoğlu, vatandaşların TÜRSAB kaydı ve iletişim bilgilerini kontrol etmelerinin önemli olduğunu belirtti.

Benzer alan adları kullanılarak oluşturulan sahte siteler üzerinden ödeme alındığını kaydeden Topuzoğlu, birçok kişinin tatil yerine ulaştığında rezervasyonunun bulunmadığını öğrendiğini dile getirdi.

Ortak WiFi ağlarında bankacılık işlemi yapmayın

Tatilde kullanılan ortak internet ağlarının da önemli riskler taşıdığına dikkat çeken Topuzoğlu, özellikle otel, restoran ve kafelerde kullanılan açık WiFi bağlantılarında dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

Bu ağlar üzerinden bankacılık işlemleri, e-Devlet girişleri veya kişisel veri içeren uygulamaların kullanılmaması gerektiğini belirten Topuzoğlu, siber saldırganların ortak ağlar üzerinden kullanıcı bilgilerine ulaşabileceğini ifade etti.

Uzmanlar, mümkün olduğunca mobil internet kullanımının tercih edilmesini öneriyor.

Sosyal medya paylaşımları risk oluşturabiliyor

Topuzoğlu, sosyal medyada yapılan tatil paylaşımlarının yalnızca dijital güvenlik değil fiziksel güvenlik açısından da risk oluşturduğunu vurguladı.

Tatilde olduğunu açık şekilde paylaşan kişilerin evlerinin boş olduğunun anlaşılabildiğini belirten Topuzoğlu, bu durumun hırsızlar için fırsata dönüşebileceğini söyledi.

Özellikle konum bilgisi içeren paylaşımların dikkatle yapılması gerektiğini ifade eden Topuzoğlu, vatandaşların tatil anlarını anlık paylaşmak yerine dönüş sonrasında paylaşmasının daha güvenli olabileceğini kaydetti.

Uzmanlardan dijital sakinlik tavsiyesi

Bayram tatilinin daha güvenli ve huzurlu geçirilmesi için dijital dünyadan bir miktar uzaklaşmanın da faydalı olabileceğini belirten Topuzoğlu, vatandaşlara daha kontrollü sosyal medya kullanımı önerdi.

Tatil boyunca sürekli paylaşım yapmanın hem güvenlik hem de kişisel mahremiyet açısından risk oluşturabileceğini söyleyen Topuzoğlu, vatandaşların dikkatli davranmasının maddi ve manevi kayıpların önüne geçebileceğini ifade etti.

Kurban Bayramı öncesinde Türkiye’deki bazı havalimanları ve alışveriş merkezlerinde iç mekan navigasyon sistemi kullanıma açıldı. Yandex Maps tarafından sunulan özellikle birlikte kullanıcılar, büyük ve karmaşık yapılarda kapı, mağaza, otopark ve check-in alanı gibi noktalara uygulama üzerinden kolayca rota oluşturabilecek.

Yeni sistemin özellikle Kurban Bayramı döneminde artan yolcu ve ziyaretçi yoğunluğunda kullanıcıların yön bulmasını kolaylaştırması hedefleniyor.

İstanbul Havalimanı’nın ardından yeni noktalar sisteme dahil edildi

Şirketten yapılan açıklamaya göre daha önce yalnızca İstanbul Havalimanı’nda aktif olan iç mekan yönlendirme özelliği, artık İzmir Adnan Menderes Havalimanı, Ankara Esenboğa Havalimanı ve Antalya Havalimanı’nda da kullanılabilecek.

Sistem ayrıca alışveriş merkezlerini de kapsayacak şekilde genişletildi. Ankara’daki Optimum Outlet ve Cepa Alışveriş Merkezi ile İstanbul’daki Olivium Outlet Center, Maltepe Park ve ÖzdilekPark da uygulamaya dahil edildi.

Kullanıcılar uygulama üzerinden check-in alanı, pasaport kontrol noktası, çıkış kapısı, bagaj teslim alanı, restoran, mağaza, tuvalet, asansör, yürüyen merdiven ve otopark çıkışına kadar detaylı rota oluşturabiliyor.

Bayram dönemlerinde kullanım oranları yükseliyor

Yandex Maps verilerine göre Kurban Bayramı gibi yoğun seyahat dönemlerinde uygulamanın kullanım oranlarında dikkat çekici artış yaşanıyor.

Geçen yıl Kurban Bayramı sürecinde araç navigasyonu, mekan arama ve otopark odaklı kullanım senaryolarında aylık ortalamaya göre yaklaşık yüzde 30 artış kaydedildi. Toplu taşıma etkileşimlerinde ise yüzde 18 yükseliş görüldü.

Şirket, özellikle havalimanları ve büyük alışveriş merkezlerinde yaşanan yoğunluk nedeniyle kullanıcıların yön bulma ihtiyacının belirgin şekilde arttığını belirtti.

Kapıya kadar rota oluşturulabiliyor

Uygulamada kullanıcılar, standart şehir içi navigasyonda olduğu gibi birden fazla rota seçeneği görebiliyor.

Rota oluşturmak için bulunulan katın seçilmesi, harita üzerinde mevcut konumun belirlenmesi ve gidilmek istenen noktanın işaretlenmesi yeterli oluyor.

Havalimanlarında belirli bir çıkış kapısına ulaşmak isteyen kullanıcılar ise ilgili kapıya harita üzerinde uzun basarak “Rota” seçeneğini kullanabiliyor.

Özellik, Android ve iOS işletim sistemlerinde Yandex Maps ve Yandex Navi uygulamalarının güncel sürümleri üzerinden kullanılabiliyor.

Yeni dönemde stadyumlar ve çarşılar da sisteme dahil edilecek

Şirket, Türkiye’de iç mekan navigasyonu kapsamını ilerleyen süreçte daha da genişletmeyi planlıyor.

Bu kapsamda yoğun ziyaretçi trafiğine sahip stadyumlar, çarşılar ve farklı kamusal alanların da sisteme kademeli olarak dahil edilmesi hedefleniyor.

Böylece kullanıcıların yalnızca şehir içi ulaşımda değil, büyük ve karmaşık yapıların içerisinde de kolay yön bulabilmesi amaçlanıyor.

Bayrama özel yapay zeka destekli içerikler de sunuluyor

Yandex AI tarafından Kurban Bayramı’na özel çeşitli içeriklerin de kullanıcılara sunulduğu belirtildi.

Türk kullanıcılar uygulama üzerinden geleneksel Kurban Bayramı yemek tariflerine, aile sofraları için menü önerilerine, bayram kutlama mesajlarına, hediye fikirlerine ve bayram geleneklerine ilişkin bilgilere erişebiliyor.

Şirket, yapay zeka destekli içeriklerle kullanıcı deneyimini yalnızca navigasyon alanında değil, günlük yaşam planlamasında da geliştirmeyi hedefliyor.

Araştırmacıların geliştirdiği sistemin, geleneksel kompresörlü klimalardan farklı olarak elektrik tüketmeden ortam sıcaklığını düşürebildiği belirtildi.

Sistem amonyum nitrat ve suyla çalışıyor

Royal Society of Chemistry’de yayımlanan çalışmaya göre geliştirilen sistem, amonyum nitrat tuzunun suda çözünmesi sırasında ortaya çıkan endotermik reaksiyon prensibiyle çalışıyor.

Bu kimyasal süreç sırasında çevredeki ısı hızla emiliyor ve böylece ortam sıcaklığı düşüyor. Araştırmacılar, sistemin temel avantajının elektrikli kompresör veya klasik soğutucu akışkanlara ihtiyaç duymaması olduğunu belirtiyor.

Geleneksel klima sistemlerinde yüksek enerji tüketimine neden olan mekanik parçaların bu sistemde bulunmaması dikkat çekiyor.

Güneş enerjisiyle kendini yeniden şarj ediyor

NESCOD sisteminin en dikkat çekici özelliklerinden biri de kendini yenileyebilmesi oldu.

Soğutma işlemi tamamlandıktan sonra sistem, güneş enerjisinden faydalanarak yeniden kullanılabilir hale geliyor. Güneş ısısı sayesinde sistem içerisindeki su buharlaşıyor ve geride kalan amonyum nitrat yeniden kristalleşiyor.

Böylece sistem bir sonraki kullanım için tekrar hazır hale geliyor.

Araştırmacılar, soğutma ve yeniden şarj aşamalarının farklı zaman dilimlerinde gerçekleştirilebildiğini ve bu sayede sistemin “soğuk enerji depolama” özelliği kazandığını ifade ediyor.

Laboratuvar testlerinde dikkat çeken sonuçlar elde edildi

Bilim insanları tarafından gerçekleştirilen laboratuvar testlerinde, doğrudan güneş ışığı altında metrekare başına 191 watt seviyesine kadar soğutma gücü elde edildiği açıklandı.

Araştırmacılar, bu sonucun güneş enerjisinin elektrik kullanılmadan doğrudan soğutma amacıyla depolanabileceğini gösterdiğini belirtiyor.

Uzmanlara göre sistem özellikle sıcak iklime sahip ve enerji erişiminin sınırlı olduğu bölgelerde önemli avantaj sağlayabilir.

Henüz ticari kullanıma hazır değil

Geliştirilen pasif soğutma teknolojisi büyük ilgi çekmesine rağmen şu aşamada yalnızca deneysel konsept olarak değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, sistemin henüz kontrollü laboratuvar ortamlarında test edildiğini ve günlük kullanım için piyasaya sunulmadığını vurguluyor.

Teknolojinin yaygın şekilde kullanılabilmesi için:

• Soğutma performansının artırılması

• Sistemin ölçeklenebilir hale getirilmesi

• Uzun süreli dayanıklılık testlerinin tamamlanması

gerektiği ifade ediliyor.

Geleneksel klimalar yüksek enerji tüketiyor

Bugün kullanılan merkezi klima sistemleri ve pencere tipi klimalar, temel olarak buhar sıkıştırma döngüsüyle çalışıyor.

Bu sistemlerde elektrikle çalışan kompresörler, soğutucu gazı iç ve dış üniteler arasında dolaştırarak ortamın ısısını dışarı taşıyor.

Oldukça etkili olan bu yöntem, özellikle yaz aylarında ciddi elektrik tüketimine neden oluyor.

Amerika Birleşik Devletleri Enerji Bakanlığı verilerine göre ABD’de evlerde kullanılan elektriğin yaklaşık yüzde 12’sini klimalar oluşturuyor.

Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının arttığı dönemlerde klima kullanımının enerji şebekeleri üzerinde büyük baskı oluşturduğunu belirtiyor.

Enerji krizine çözüm olabilir

Bilim insanları, pasif soğutma teknolojilerinin gelecekte enerji tüketimini azaltma açısından kritik rol oynayabileceğini değerlendiriyor.

Özellikle küresel ısınma, artan elektrik maliyetleri ve enerji arzı sorunları nedeniyle düşük enerji tüketimli veya elektriksiz çalışan sistemlere yönelik araştırmalar hız kazanıyor.

NESCOD teknolojisinin geliştirilmesi halinde gelecekte evlerde, taşınabilir sistemlerde ve enerji altyapısının zayıf olduğu bölgelerde alternatif bir çözüm haline gelebileceği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre sistem, Eski Yakın Doğu araştırmaları açısından devrim niteliğinde bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Yapay zeka çivi yazılarındaki kişisel stilleri tanıyor

Yeni sistem, yüksek çözünürlüklü tablet fotoğraflarındaki çivi yazısı karakterlerini inceleyerek yazıcıların kişisel yazım tarzlarını birbirinden ayırabiliyor.

Araştırmacılar, çivi yazısının her ne kadar standart sembollerden oluşsa da her katibin kendine özgü bir yazı karakteri bulunduğunu belirtiyor.

Kimi yazıcıların işaret uçlarında kıvrımlı detaylar oluşturduğu, kimilerinin ise karakterler arasında belirgin boşluklar bıraktığı ifade ediliyor. Palaeographicum sistemi de bu küçük farklılıkları analiz ederek aynı kişiye ait yazıları tespit etmeye çalışıyor.

Hitit tabletleri için büyük kolaylık sağlayacak

Uzmanlar, sistemin en önemli katkılarından birinin kırık tablet parçalarının yeniden birleştirilmesinde sağladığı hız olduğunu belirtiyor.

Bugün dünyanın farklı müzelerine dağılmış durumda bulunan binlerce Hitit tablet parçasının doğru şekilde eşleştirilmesi, araştırmacılar için en büyük zorluklardan biri olarak görülüyor.

Yapay zeka sistemi sayesinde daha önce günler süren el yazısı karşılaştırmalarının artık dakikalar içerisinde yapılabildiği ifade ediliyor.

Würzburg Üniversitesi Eski Yakın Doğu Araştırmaları Kürsüsü Başkanı Daniel Schwemer, sistemin çalışma yöntemlerini kökten değiştirdiğini belirterek binlerce saatlik zaman kazandırdığını söyledi.

Hititoloji Portalı araştırmaların merkezinde yer alıyor

Çalışmayı yürüten ekip, Mainz Bilim ve Edebiyat Akademisi ile birlikte uzun yıllardır Hitit kültürü üzerine dijital projeler geliştiriyor.

Araştırmaların temel merkezlerinden biri olan “Hethitologie-Portal Mainz” adlı dijital platformda yaklaşık 30 bin Hitit tablet parçasının kayıtları bulunuyor.

Platformda:

• Tablet fotoğrafları

• Çivi yazısı çözümlemeleri

• Harf çevirileri

• Akademik araştırma materyalleri

araştırmacılara ücretsiz olarak sunuluyor.

Bilim insanları, dünyanın dört bir yanındaki Hititologların bu sistemi aktif şekilde kullandığını belirtiyor.

Sistem 5 milyondan fazla karakteri analiz ediyor

Dortmund Teknik Üniversitesi Yapay Zeka Enstitüsü ile ortak geliştirilen Palaeographicum’un mevcut sürümü, 70 bin yüksek çözünürlüklü fotoğraf içerisindeki 5 milyondan fazla çivi yazısı karakterini analiz edebiliyor.

Sistem, benzer karakterleri otomatik olarak sınıflandırıp görsel tablolar halinde araştırmacıların kullanımına sunuyor.

Bu sayede belirli bir katibin kullandığı yazım özellikleri çok daha hızlı tespit edilebiliyor.

Hitit tabletlerinin tarihlendirilmesine de yardımcı oluyor

Araştırmacılar, çivi yazısı karakterlerindeki stil farklılıklarının yalnızca katipleri ayırmak için değil, tabletlerin tarihlendirilmesi açısından da büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Tıpkı Avrupa’daki el yazılarında olduğu gibi, Hitit çivi yazısında da yüzyıllar içerisinde belirgin değişimler yaşandığı ifade ediliyor.

Bu nedenle sistemin, tarih bilgisi bulunmayan tablet parçalarının hangi döneme ait olduğunu belirlemede de yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.

Hitit yazı kültürünün sosyal tarihi hedefleniyor

Araştırmacıların nihai hedeflerinden biri ise yapay zekayı bireysel katipleri otomatik olarak tanıyabilecek seviyeye ulaştırmak.

Bilim insanları, aynı katibin farklı ruh halleri veya farklı çalışma ortamlarında değişen yazım stilleri kullanabildiğini belirtiyor. Örneğin sarayda sakin ortamda yazılan bir metin ile sahada aceleyle hazırlanan bir raporun aynı kişiye ait olsa bile farklı görünebildiği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu sistemin geliştirilmesiyle birlikte Hitit katiplerinin kariyerleri, görev dağılımları ve yazı kültürünün sosyal yapısı çok daha ayrıntılı şekilde incelenebilecek.

Anadolu tarihine ışık tutuyor

Yaklaşık 3 bin 500 yıl önce Anadolu’da büyük bir imparatorluk kuran Hitit İmparatorluğu, geride bıraktığı binlerce çivi yazılı tablet sayesinde tarihçiler için en önemli antik medeniyetlerden biri olarak kabul ediliyor.

Kil tabletler üzerine stilus adı verilen sivri uçlu araçlarla yazılan çivi yazıları, dönemin:

• devlet yönetimi

• diplomasi

• hukuk sistemi

• dini inançları

• günlük yaşamı

hakkında önemli bilgiler içeriyor.

Yeni yapay zeka teknolojisinin ise bu tarihi mirasın daha hızlı çözümlenmesine ve eksik parçaların tamamlanmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Özellikle 2021 yılında kamuoyuna yansıyan Facebook belgeleri sonrası sosyal medya şirketlerinin kullanıcı davranışları üzerindeki etkisi daha yoğun şekilde tartışılmaya başlanmıştı.

Algoritmalar duygusal içerikleri öne çıkarıyor

Uzmanlara göre sosyal medya algoritmaları içerikleri kronolojik veya tarafsız biçimde sıralamıyor.

Bunun yerine kullanıcıların daha uzun süre platformda kalmasını sağlayacak içerikler önceliklendiriliyor. Özellikle öfke, korku, şaşkınlık ve kutuplaşma yaratan içeriklerin daha fazla etkileşim aldığı, bu nedenle algoritmalar tarafından daha yoğun şekilde önerildiği ifade ediliyor.

Dijital medya araştırmalarında, yüksek duygusal tepki oluşturan içeriklerin sakin ve bilgilendirici paylaşımlara kıyasla çok daha fazla görünürlük elde ettiği belirtiliyor.

Uzmanlar, bu durumun kullanıcıların ruh hali, stres seviyesi ve dünyaya bakış açısı üzerinde uzun vadeli etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

“Filtre balonu” etkisi büyüyor

Dijital medya uzmanlarının dikkat çektiği bir diğer başlık ise “filtre balonu” olarak adlandırılan algoritmik yönlendirme sistemi.

Bu sistemde kullanıcılar çoğunlukla kendi düşüncelerini destekleyen içeriklerle karşılaşıyor. Karşıt görüşler veya farklı perspektifler zamanla görünmez hale geliyor.

Uzmanlar, algoritmaların kullanıcıyı platformda tutabilmek için mevcut düşünce yapısını güçlendiren içerikleri öne çıkardığını belirtiyor.

Araştırmalar, uzun süre benzer içeriklerle karşılaşan kullanıcıların daha keskin görüşler geliştirebildiğini ve toplumsal uzlaşma kapasitesinin zayıflayabildiğini ortaya koyuyor.

Sonsuz kaydırma sistemi bilinçli tasarlandı

Sosyal medya platformlarının en çok eleştirilen özelliklerinden biri olan “sonsuz kaydırma” sistemi de uzmanlara göre bilinçli olarak geliştirildi.

Kullanıcının bir sonraki içerikte neyle karşılaşacağını bilmemesi, beynin ödül mekanizmasını sürekli aktif tutuyor. Bu durumun kumar makinelerindeki psikolojik sistemle benzer çalıştığı belirtiliyor.

Uzmanlar, kullanıcıların çoğu zaman farkında olmadan planladıklarından çok daha uzun süre sosyal medya platformlarında vakit geçirdiğini ifade ediyor.

Dijital tasarım uzmanları bu sistemi zaman zaman “dikkat ekonomisi” veya “beyin korsanlığı” kavramlarıyla tanımlıyor.

Cambridge Analytica tartışmaları yeniden gündemde

Sosyal medya manipülasyonu tartışmaları denildiğinde en çok hatırlatılan örneklerden biri Cambridge Analytica skandalı oluyor.

2018 yılında ortaya çıkan olayda milyonlarca Facebook kullanıcısının verilerinin siyasi analiz ve hedefleme amacıyla kullanıldığı iddia edilmişti.

Uzmanlar, o dönemden bu yana veri işleme teknolojileri ve yapay zeka destekli algoritmaların çok daha gelişmiş hale geldiğini belirtiyor.

Bu nedenle kullanıcı davranışlarını yönlendirme kapasitesinin geçmişe göre daha güçlü olduğu değerlendiriliyor.

Uzmanlardan dijital farkındalık çağrısı

Dijital medya uzmanları, sosyal medyanın tamamen bırakılmasının çoğu kullanıcı için gerçekçi olmadığını ancak bazı önlemlerle etkilerin azaltılabileceğini ifade ediyor.

Öneriler arasında bildirimlerin kapatılması, günlük kullanım süresinin sınırlandırılması ve yalnızca benzer görüşteki hesapları değil farklı bakış açılarını da takip etmek yer alıyor.

Uzmanlar ayrıca sosyal medyada karşılaşılan içeriklerin doğruluğunun bağımsız kaynaklardan kontrol edilmesinin önemine dikkat çekiyor.

“Algoritmalar tepkiyi optimize ediyor”

Uzmanlara göre sosyal medya platformlarının temel amacı kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre sistem içinde tutmak.

Bu nedenle algoritmalar çoğu zaman doğruluk, kalite veya toplumsal fayda yerine kullanıcı tepkisini ve etkileşimi önceliklendiriyor.

Dijital medya araştırmacıları, kullanıcıların gördüğü içeriklerin neden karşılarına çıktığını sorgulamasının ve çevrim içi davranışlarının farkında olmasının giderek daha önemli hale geldiğini vurguluyor.

Başarsoft Yönetim Kurulu Başkanı Alim Küçükpehlivan, geliştirilen sistemin yalnızca bir navigasyon uygulaması olmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin veri egemenliği açısından stratejik bir altyapı niteliği taşıdığını söyledi.

“Navigasyon artık stratejik bir altyapı”

Alim Küçükpehlivan, navigasyon sistemlerinin artık ülkelerin veri güvenliği ve konum yönetimi açısından kritik öneme sahip olduğunu ifade etti.

Türkiye’nin kendi konum verisini üreten ve yöneten bir yapıya kavuşmasının hedeflendiğini belirten Küçükpehlivan, “Navigasyon artık bir uygulama değil, ülkelerin veri egemenliğini belirleyen stratejik bir altyapı. Bu projeyle Türkiye’nin, konum verisini kendi üreten, kendi yöneten ve kendi değerine dönüştüren bir yapıya kavuşmasını hedefliyoruz” dedi.

Projede tüm sunucuların Türkiye’de bulunacağını vurgulayan Küçükpehlivan, böylece kritik verilerin yurt içinde tutulacağını söyledi.

81 ili kapsayan veri altyapısı kullanılacak

Başarsoft’un yaklaşık 29 yıldır sahadan veri toplama ve işleme kapasitesi geliştirdiğini belirten Küçükpehlivan, Türkiye genelinde güçlü bir veri altyapısına sahip olduklarını ifade etti.

Küçükpehlivan, “Bugün 81 ili kapsayan, düzenli olarak güncellenen ve yüksek doğruluk oranına sahip bir veri altyapımız var. Sahadan elde ettiğimiz veriyi yalnızca depolamıyor, yapay zeka destekli algoritmalarla anlamlandırıyoruz” diye konuştu.

Yerli navigasyon sisteminde mahalle ve sokak bazlı detaylı görüntülerin de yer alacağı belirtildi. Bu kapsamda 360 derece sokak görüntüleme çalışmalarına başlanacağı açıklandı.

“Semt pazarına sokmayacak”

Yeni sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri de Türk kullanıcı alışkanlıklarına uygun yönlendirme sistemi olacak.

Küçükpehlivan, mevcut navigasyon uygulamalarındaki klasik yön tariflerinin yerine daha anlaşılır ve günlük dilde yönlendirmeler yapılacağını söyledi.

“‘Kuzey yönünde ilerleyin, sağdan üçüncü çıkış’ demeyecek” ifadelerini kullanan Küçükpehlivan, sistemin “Göbeğe gir, sağda kal” gibi halk arasında kullanılan tariflerle çalışacağını belirtti.

Ayrıca uygulamanın semt pazarları, geçici yol kapanmaları ve günlük trafik yoğunluklarını da analiz ederek alternatif rota oluşturacağı ifade edildi.

Şive seçeneği ve kişiselleştirilmiş ses sistemi planlanıyor

Yerli navigasyon projesinde geleceğe yönelik dikkat çeken hedeflerden biri de kişiselleştirilmiş sesli yönlendirme sistemi oldu.

Küçükpehlivan, ilerleyen versiyonlarda Karadeniz veya Yörük şivesi gibi bölgesel ses seçeneklerinin kullanılabileceğini belirterek, kullanıcıların çocuklarının sesiyle yönlendirme alabileceği bir sistem üzerinde de çalışıldığını söyledi.

Bu özelliklerin kullanıcı deneyimini daha doğal ve kişisel hale getirmesinin amaçlandığı ifade edildi.

Radar ve ambulans uyarı sistemi de olacak

Yerli navigasyon sisteminin kamu kurumlarıyla entegre çalışacağı belirtildi.

Yol çalışmaları, trafik yoğunluğu ve acil durum bilgilerinin doğrudan kamu kurumlarından alınacağı ifade edilirken, radar noktalarının da onay verilmesi halinde sisteme dahil edilebileceği kaydedildi.

Küçükpehlivan, “Radar varsa ‘yavaşla, yoksa ceza yersin’ uyarısı yapacağız” dedi.

Sistem ayrıca arkadan yaklaşan ambulansları sürücülere bildirerek yol verilmesini kolaylaştıracak. Trafik akışındaki ani yavaşlamalar analiz edilerek olası kaza riskleri konusunda da sürücülere uyarı yapılacak.

Elektrikli araçlar için rezervasyon sistemi geliyor

Projede elektrikli araç kullanıcılarına yönelik özel çözümler de planlanıyor.

Uygulamanın devreye alınmasının ikinci yılından itibaren kullanıcıların şarj istasyonlarında rezervasyon yapabilmesinin hedeflendiği açıklandı.

Sistem sayesinde sürücüler, araçlarının şarj seviyesine göre hangi noktada enerji ihtiyacı oluşacağını önceden görebilecek ve uygun şarj istasyonlarını planlayabilecek.

Ayrıca otopark doluluk bilgileri ve uygun park alanlarının da navigasyon sistemine entegre edilmesi planlanıyor.

İlk sürüm için hedef yıl sonu

Başarsoft Yönetim Kurulu Başkanı Alim Küçükpehlivan, uygulamanın ilk versiyonunu yıl sonunda yayımlamayı hedeflediklerini açıkladı.

Küçükpehlivan, “Bu bayram yetişmedi ama seneye Ramazan Bayramı’nda cebinizdeyiz” diyerek yerli navigasyon uygulamasının kısa süre içerisinde kullanıcılarla buluşturulmasının planlandığını söyledi.

Yeni sistemle birlikte kullanıcıların, gönderdiği mesajın karşı taraf tarafından görüntülenmeden kaybolması riskinin azaltılması amaçlanıyor. Özelliğin şu anda beta aşamasında test edildiği belirtilirken, tüm kullanıcılara ne zaman sunulacağı ise henüz açıklanmadı.

Mevcut sistemde geri sayım gönderim anında başlıyor

WhatsApp’ın mevcut süreli mesaj sisteminde geri sayım, mesajın gönderildiği anda başlıyor. Bu nedenle kullanıcılar bazen saatlerce hatta gün boyunca açılmayan mesajların okunmadan otomatik şekilde silinmesiyle karşı karşıya kalabiliyor.

Yeni geliştirilen sistemde ise geri sayım yalnızca mesajın alıcı tarafından görüntülenmesiyle başlayacak. Böylece mesajın gerçekten okunup okunmadığı dikkate alınarak süreli mesaj sistemi daha işlevsel hale getirilecek.

Özellikle yoğun çalışan kullanıcılar veya farklı zaman dilimlerinde iletişim kuran kişiler için yeni sistemin önemli kolaylık sağlayabileceği değerlendiriliyor.

“After Reading” sistemi test edilmeye başlandı

Beta sürümünde ortaya çıkan bilgilere göre WhatsApp, “After Reading” adı verilen yeni bir altyapı üzerinde çalışıyor.

Bu sistemde kullanıcılar mesajın okunduktan sonra ne kadar süre içinde silineceğini manuel olarak belirleyebilecek. Test edilen seçenekler arasında 5 dakika, 1 saat ve 12 saatlik otomatik silinme süreleri bulunuyor.

Mesajın hiçbir şekilde açılmaması durumunda ise sistemin güvenlik amacıyla mesajı 24 saatin sonunda tamamen kaldıracağı belirtiliyor.

Gönderici ve alıcı tarafında farklı çalışacak

Yeni özelliğin dikkat çeken yönlerinden biri de gönderici ve alıcı tarafında farklı şekilde işleyecek olması oldu.

Aktarılan bilgilere göre gönderici tarafında mesaj, gönderildikten kısa süre sonra otomatik olarak kaybolacak. Buna karşın alıcı tarafında silinme süresi yalnızca mesaj görüntülendiğinde başlayacak.

Bu yapı sayesinde mesajı gönderen kişi kendi ekranında daha kısa süreli bir görünürlük elde ederken, alıcı tarafında mesajın okunmasına dayalı farklı bir zamanlama sistemi uygulanacak.

Yeni sistemin özellikle gizlilik odaklı sohbetlerde daha yaygın kullanılabileceği değerlendiriliyor.

Özellik isteğe bağlı kullanılacak

WhatsApp’ın yeni sistemi varsayılan olarak aktif olmayacak. Kullanıcılar bu özelliği yalnızca istedikleri sohbetlerde manuel olarak açabilecek.

Şirketin süreli mesaj sistemini tamamen değiştirmek yerine kullanıcı tercihine bırakması, farklı kullanım alışkanlıklarına göre esneklik sunmayı hedefliyor.

WhatsApp son dönemde özellikle gizlilik, mesaj güvenliği ve kullanıcı kontrolünü artırmaya yönelik yeni özellikler üzerinde çalışıyor. Platform daha önce de tek seferlik görüntülenebilen medya, ekran görüntüsü engelleme ve sohbet kilidi gibi sistemleri kullanıma sunmuştu.

Gizlilik odaklı mesajlaşma trendi güçleniyor

Mesajlaşma uygulamalarında son yıllarda gizlilik odaklı özelliklerin öne çıktığı görülüyor. Özellikle geçici mesajlar, uçtan uca şifreleme ve otomatik silinen içerikler kullanıcılar tarafından daha fazla tercih edilmeye başlandı.

Uzmanlara göre kullanıcıların kişisel veri güvenliği konusundaki hassasiyetinin artması, teknoloji şirketlerini daha kontrollü mesajlaşma sistemleri geliştirmeye yöneltiyor.

WhatsApp’ın test ettiği yeni sistemin başarılı olması halinde, süreli mesaj kullanımının daha yaygın hale gelebileceği değerlendiriliyor. Özelliğin beta test sürecinin ardından kademeli şekilde tüm kullanıcılara açılması bekleniyor.

Son dönemdeki tartışmaların odağında ise yapay zekanın kendi kendini geliştirebilme ihtimali yer alıyor. Teknoloji çevrelerinde “tekrarlayan öz gelişim” olarak adlandırılan senaryoda, bir yapay zeka sistemi daha gelişmiş sürümlerini üretmeye başlayabiliyor. Uzmanlara göre bu süreç, insan zekasını aşabilecek “süper zeka” dönemine geçişin başlangıcı olabilir.

Anthropic yöneticisinden 2028 uyarısı

ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic’in kurucu ortaklarından Jack Clark, yapay zekaların 2028 yılına kadar kendi sistemlerini geliştirebilecek seviyeye ulaşma ihtimalini yüzde 60 olarak değerlendirdi. Clark, böyle bir eşiğin aşılması durumunda geleceğin öngörülemez hale gelebileceğini söyledi.

Yapay zeka alanında daha önce yapılan tahminlerde insan seviyesinde genel yapay zekanın, yani AGI’nin, 2060’lı yıllarda ortaya çıkabileceği düşünülüyordu. Ancak son yıllarda geliştirilen yeni modeller nedeniyle birçok araştırmacı ve teknoloji şirketi bu tarihin 2030’lu yılların başına çekildiğini belirtiyor.

Uzmanlara göre bu değişimde iki temel unsur etkili oldu. Bunlardan ilki, 2024 sonunda yaygınlaşmaya başlayan “akıl yürütme modeli” yaklaşımı oldu. Yeni nesil sistemler yalnızca metin üretmekle sınırlı kalmayıp problem çözme, planlama ve çok aşamalı düşünme becerileri de sergilemeye başladı.

Kod yazan yapay zekalar süreci hızlandırdı

İkinci önemli gelişme ise yapay zekanın yazılım geliştirme alanındaki ilerlemesi olarak gösteriliyor. Teknoloji şirketlerinde geliştirilen yazılımların önemli bölümünün artık yapay zeka destekli sistemlerle üretildiği belirtiliyor. Bu durumun, sistemlerin kendi gelişim süreçlerini hızlandırabileceği ifade ediliyor.

OpenAI da kısa süre önce geliştirdiği GPT-5.3-Codex sisteminin oluşturulmasında yine yapay zeka araçlarından yararlanıldığını açıkladı. Şirket, bunun kendi kendini geliştiren yapay zekaya yönelik ilk adımlardan biri olarak değerlendirildiğini duyurdu.

Uzmanlar, üretken yapay zekanın özellikle kod üretme kapasitesindeki artışın teknoloji sektöründe iş yapış biçimlerini değiştirdiğini belirtiyor. Birçok şirket, hata tespiti, güvenlik taraması ve otomatik optimizasyon süreçlerinde yapay zeka destekli araçları aktif olarak kullanıyor.

Siber güvenlik riskleri de gündemde

Yapay zeka alanındaki hızlı gelişimle birlikte güvenlik tartışmaları da yoğunlaşmış durumda. Anthropic tarafından geliştirildiği belirtilen ve kamuya açık olmayan “Mythos” adlı sistemin binlerce güvenlik açığını tespit ettiği ileri sürüldü.

Siber güvenlik uzmanları, bu tür sistemlerin savunma amaçlı kullanılmasının önemli avantajlar sağlayabileceğini ancak aynı araçların kötü niyetli aktörlerin elinde ciddi tehdit oluşturabileceğini ifade ediyor. Özellikle otomatik güvenlik açığı analizi yapabilen sistemlerin, siber saldırı kapasitesini artırabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki birkaç yıl, yapay zekanın yalnızca ekonomik ve teknolojik etkilerinin değil, aynı zamanda etik ve güvenlik boyutlarının da daha yoğun tartışıldığı bir dönem olacak.