Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, imar planı değişiklikleri sonucunda taşınmazların değer kazanması halinde bu artışın yüzde 90’ının kamuya aktarılmasını öngören yönetmeliği yürürlüğe koydu. Düzenlemenin amacı şehirlerin plansız büyümesini durdurmak, keyfi imar değişikliklerini engellemek ve oluşan “haksız kazancı” kamu yararına yönlendirmek.
Yönetmeliğin Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte arsa sahiplerini yakından ilgilendiren süreç resmen başladı.
Daha önce çıkarılan 7534 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik, değer artış payının zorunlu hale getirilmesinin önünü açmıştı. Yeni yönetmelik ise bu zorunluluğun nasıl uygulanacağına dair tüm çerçeveyi netleştiriyor.
Düzenlemenin Kapsamı: Artışın Yalnızca Arsaya Ait Bölümü Vergilendirilecek
Yeni düzenleme, yalnızca imar planı değişikliğiyle oluşan değer artışını kapsıyor. Yani taşınmazın kendi iç dinamikleriyle oluşan fiyat artışları bu hesaplamaya dahil edilmeyecek.
Bu yaklaşım, özellikle büyükşehirlerde sıkça gündeme gelen “imar rantı” sorununun önüne geçmek için kritik görülüyor. Kamu, değer artışının yüzde 90’ını alırken geriye kalan yüzde 10 mülk sahibine bırakılacak.
Bakanlığa göre bu sistem hem şehirlerin sağlıklı planlanmasını sağlayacak hem de yıllardır tartışma konusu olan fırsatçı imar kararlarının önü kesilecek.
Mülk Sahiplerine Ödeme Kolaylığı: Peşine İndirim, Taksitte Esneklik
Vatandaşların ödeme sürecini kolaylaştırmak için iki seçenek sunuldu. Değer artış payını peşin ödemek isteyenlere yüzde 10 indirim yapılacak.
Dileyen mülk sahipleri ise taksitli ödeme yöntemini tercih edebilecek. Bu yaklaşım, özellikle yüksek meblağlarla karşılaşabilecek arsa sahiplerinin yükünü hafifletmeyi amaçlıyor.
Bu düzenleme ile kamu payının alınma sürecinin kolaylaştırılması, hem belediyelerin hem de bakanlığın finansman ihtiyacına önemli katkı sunacak.
Yıllardır Mağdur Eden Kamu Hizmeti Alanları İçin Yeni Çözüm
Özel mülkiyette olup yıllarca okul, sağlık tesisi, idari bina gibi kamu alanı olarak işaretlenen fakat bir türlü kamulaştırılmayan taşınmazlar, uzun süredir büyük mağduriyet yaratıyordu.
Yeni yönetmelikle bu sorun da çözülüyor. Eğer ilgili kamu kurumu artık o alana ihtiyaç duymuyorsa ve idare onay veriyorsa plan değişikliği yapılabilecek. Böylece mülkiyet üzerindeki kısıtlamalar kaldırılacak.
Bu değişiklik, hem vatandaşın yıllardır süren belirsizlikten kurtulmasını hem de şehir planlamasının daha dinamik şekilde güncellenmesini sağlayacak.
Hukuki Uyuşmazlıklar Mahkemeye Gitmeden Çözülebilecek
Yönetmelik, kamu ile mülk sahipleri arasında sık sık mahkemeye taşınan uyuşmazlıkları da azaltmayı hedefliyor.
Değer artış payıyla ilgili anlaşmazlıkların idari süreç içinde çözülebilmesi, yıllar süren dava yükünü ortadan kaldırma potansiyeline sahip.
Bakanlığa göre bu düzenleme, hem planlı şehirleşmeyi hızlandıracak hem de ortaya çıkan kamusal değerin yeniden toplum yararına kullanılmasını sağlayacak. Şehirlerin yükünü artıran keyfi planlamaların sona erdirilmesi ise düzenlemenin en kritik boyutu olarak öne çıkıyor.