Sayıştay’ın uyarılarına rağmen Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), vergi ihbarlarında bulunan kişilere milyonlarca liralık ikramiye ödemeye devam etti. 2024 yılında yalnızca 160 kişiye toplam 22,3 milyon TL ihbar ikramiyesi verildi. Bu tutar, önceki yıla göre yüzde 51 oranında artış anlamına geliyor. 2018’den 2024’e kadar yapılan toplam ödeme ise 92 milyon TL’yi aştı.
Sayıştay: “Muhbirlik mesleğe dönüşüyor”
Sayıştay denetçileri, 2021 ve 2022 yıllarında yürütülen mali denetimlerde vergi ihbar sisteminin amacı dışına çıktığını ortaya koymuştu. Denetimlerde bazı kişilere birden fazla kez ikramiye ödendiği, iflas etmiş şirketlerin dahi "vergi kaçırıyor" gerekçesiyle ihbar edildiği tespit edilmişti. Sayıştay, bu durumun sistemin suistimal edildiği anlamına geldiğini belirterek “muhbirliğin bir meslek haline dönüştüğü” uyarısında bulunmuştu.
GİB de uyardı ama sistem devam etti
Gelir İdaresi Başkanlığı da Ocak 2024 tarihli raporunda, ihbar ve şikâyet sisteminin suistimallere açık hale geldiğini kabul etti. Ancak bu tespitlere rağmen, 2024 yılında muhbirlere verilen ikramiye rekor seviyeye ulaştı. Sadece bir yıl içinde yapılan ödemenin 22 milyon TL'yi aşması, sistemin istismara açık yapısını yeniden gündeme taşıdı.
İhbar ikramiyelerinde yıllara göre artış:
-
2018: 6,4 milyon TL
-
2019: 12,3 milyon TL
-
2020: 12 milyon TL
-
2021: 11,6 milyon TL
-
2022: 12,4 milyon TL
-
2023: 14,8 milyon TL
-
2024: 22,4 milyon TL
Sistemin işlevi tartışılıyor
Denetim raporlarına göre, ihbarlar arasında çok sayıda asılsız beyan yer alırken, bazı kişilerin sistem üzerinden düzenli şekilde ikramiye alacak şekilde başvurular yaptığı tespit edildi. Bu durumun vergi denetim sistemini zaafa uğrattığı ve kamu kaynaklarının verimsiz kullanıldığı yorumlarına neden olduğu ifade ediliyor.
GİB’in, ihbar mekanizmasını yeniden düzenlemesi ve kötüye kullanımı engelleyecek denetim mekanizmaları oluşturması bekleniyor. Aksi halde “muhbirlik” adı altında yürütülen bu uygulamanın kamu vicdanında daha büyük tartışmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.