Türkiye’de son yıllarda hızla büyüyen motokurye sektöründe yeni ödeme sistemi tartışması yaşanıyor. Yemek ve market siparişi taşıyan esnaf kuryeler, platform şirketlerinin nakit tahsilat sistemini değiştirmesine tepki gösteriyor.
Yeni uygulamayla birlikte müşteriden alınan nakit sipariş ücretlerinin doğrudan ATM’lere yatırılması istenirken, kuryeler hem iş yüklerinin arttığını hem de günlük nakit akışlarının kesildiğini savunuyor.
Nakit tahsilat sistemi değişiyor
Mevcut sistemde müşteri siparişi nakit ödemeyle verdiğinde, motokurye ücreti teslimat sırasında tahsil ediyordu.
Platform şirketleri, kuryelerin topladığı nakit parayı haftalık hakedişlerden mahsuplaştırıyor, fazla kalan tutarlar ise daha sonra şirkete yatırılıyordu. Böylece kuryeler günlük nakit paraya erişebiliyor ve ihtiyaçlarını anlık karşılayabiliyordu.
Yeni sistemle birlikte ise müşteriden alınan nakit ücretlerin doğrudan belirlenen banka ATM’lerine yatırılması talep edilmeye başlandı.
Kuryeler iş yükünün arttığını savunuyor
Motokuryeler, yeni sistem nedeniyle sürekli ATM aramak zorunda kalacaklarını ve bunun hem zaman hem de yakıt kaybına yol açacağını ifade ediyor.
Kuryeler, yoğun teslimat temposunda bankaya gidip para yatırmanın iş akışını bozacağını belirtirken, bazı sürücüler sistemi “ATM memuru gibi çalışmak” şeklinde eleştiriyor.
Özellikle büyük şehirlerde trafik yoğunluğu nedeniyle teslimat sürelerinin uzayabileceği ve bunun müşteri memnuniyetini de etkileyebileceği konuşuluyor.
Bahşiş ve para üstü tartışması sürüyor
Sektörde uzun süredir devam eden bir başka tartışma ise nakit ödemelerde oluşan para üstü ve bahşiş uygulamaları.
Örneğin 279 liralık bir siparişte müşterinin 300 lira vermesi durumunda, çoğu zaman para üstü talep edilmediği ve bu tutarın kurye için ek kazanca dönüştüğü belirtiliyor.
Uzmanlar, bu durumun kayıt dışı ekonomi tartışmalarını da beraberinde getirdiğine dikkat çekiyor. Özellikle bahşiş dışındaki para üstü farklarının kayıt altına alınmaması nedeniyle ilgili kurumların yeni düzenleme hazırlığında olduğu ifade ediliyor.
Bir dönem aylık kazançlar 200 bin liraya yaklaştı
Pandemi döneminde hızla büyüyen motokurye sektöründe bazı kuryelerin aylık cirolarının 200 bin liraya kadar ulaştığı konuşuluyordu.
Özellikle yoğun sipariş dönemlerinde birden fazla platform için çalışan kuryelerin yüksek gelir elde ettiği belirtilirken, sektöre girişlerin artmasıyla birlikte kazançların önemli ölçüde gerilediği ifade ediliyor.
Sektör temsilcilerine göre bugün birçok motokuryenin aylık net kazancı 60 ila 90 bin lira seviyesine kadar düştü.
Vergi ve SGK borçları dikkat çekiyor
Esnaf kurye modeliyle çalışan birçok kişinin vergi ve SGK borçlarının bulunduğu belirtiliyor.
Kuryelerin bir kısmı yeni yapılandırma beklentisini sürdürürken, Mehmet Şimşek daha önce yaptığı açıklamalarda yeni bir vergi yapılandırması planlanmadığını ifade etmişti.
Sektörde hem gelirlerin düşmesi hem de giderlerin artması nedeniyle motokuryelerin ekonomik baskısının giderek arttığı değerlendiriliyor.