Türkiye’de konut ve iş yeri kiralamalarında neredeyse standart uygulama haline gelen kefillik sistemi, hukuki eksiklikler nedeniyle ciddi tartışma konusu oldu. Hukukçuların değerlendirmelerine göre kira sözleşmelerinde yer alan kefaletlerin büyük bölümü, Türk Borçlar Kanunu’ndaki şekil şartlarını taşımadığı için geçersiz kabul ediliyor.
Uzmanlar, emlakçılarda veya hazır matbu sözleşmelerde atılan imzaların önemli kısmının hukuken bağlayıcılık taşımadığını belirtiyor. Özellikle el yazısı şartı, eş rızası ve uzayan kira dönemlerine ilişkin hükümler en çok eksik bırakılan detaylar arasında yer alıyor.
Sadece imza atmak kefalet için yeterli olmuyor
Hukukçulara göre kira sözleşmesine yalnızca imza atılması, kefilin borç altına girmesi için yeterli değil. Türk Borçlar Kanunu, kefalet sözleşmeleri için oldukça sıkı şekil şartları öngörüyor.
Buna göre kefilin sorumlu olduğu azami tutarın hem rakamla hem de yazıyla bizzat kefilin kendi el yazısıyla yazılması gerekiyor. Ayrıca kefalet tarihinin ve “müşterek müteselsil kefilim” ibaresinin de yine kefilin el yazısıyla sözleşmede yer alması şart koşuluyor.
Bu unsurlardan birinin eksik olması halinde kefaletin geçersiz sayılabileceği belirtiliyor. Bilgisayar çıktısı şeklinde hazırlanan ifadelerin veya başkası tarafından doldurulan bölümlerin de hukuki sorun oluşturabileceği ifade ediliyor.
Yargıtay uzayan kira dönemleri için özel şart arıyor
Kefaletlerde en dikkat çeken konulardan biri de uzayan kira dönemleriyle ilgili sorumluluk meselesi oldu. Yargıtay kararlarına göre, kira sözleşmesinin ilk süresi sona erdikten sonra otomatik uzayan dönemlerde kefilin sorumluluğunun devam etmesi için ek şartlar gerekiyor.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili hukuk dairelerinin kararlarında, kefilin uzayan dönemlerde de sorumlu olacağının açık şekilde sözleşmede belirtilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Ayrıca kefilin hangi süre boyunca ve hangi miktara kadar sorumluluğunun devam edeceğinin de net biçimde yazılması isteniyor. Uzmanlar, bu şartlar bulunmuyorsa kefilin yalnızca ilk kira dönemiyle sınırlı sorumlu tutulabileceğine dikkat çekiyor.
Eş rızası olmayan kefalet geçersiz olabiliyor
Özellikle evli kişilerin kefil olduğu kira sözleşmelerinde en sık karşılaşılan eksiklerden biri de eş rızası konusu olarak gösteriliyor.
Kanuna göre evli bir kişinin kefil olabilmesi için eşinin yazılı onayı gerekiyor. Bu şartın yerine getirilmemesi halinde diğer tüm koşullar sağlansa bile kefalet geçersiz sayılabiliyor.
2013 yılında yapılan düzenlemeyle bazı ticari işlemler için istisna getirilmiş olsa da bireysel konut kiralamalarında eş rızası zorunluluğu devam ediyor.
Uzmanlar, birçok kişinin bu ayrıntıyı bilmeden kefil olduğunu ve ilerleyen süreçte hukuki ihtilaflar yaşanabildiğini belirtiyor.
Matbu sözleşmeler risk oluşturuyor
Hukukçular, piyasada yaygın olarak kullanılan hazır kira sözleşmelerinin çoğunda teknik eksiklik bulunduğunu ifade ediyor. Özellikle emlak ofislerinde kullanılan standart formların güncel mevzuata tam uygun hazırlanmadığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre birçok emlakçı ve kiraya veren, kefaletin geçerli olabilmesi için gerekli ayrıntıları tam olarak bilmiyor. Bu durum ise çoğu zaman kefiller açısından “gizli bir koruma” oluşturuyor.
Şekil şartlarına uyulmaması halinde sözleşmede yer alan kefil imzasının hukuki bağlayıcılığının ortadan kalkabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlardan kira sözleşmesi uyarısı
Hukuk uzmanları, hem kiraya verenlerin hem de kefil olacak kişilerin kira sözleşmelerini imzalamadan önce detaylı inceleme yapması gerektiğini vurguluyor.
Özellikle kefalet hükümlerinin el yazısıyla eksiksiz doldurulması, tarih ve sorumluluk sınırlarının açık şekilde belirtilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Uzmanlar ayrıca tarafların ileride mağduriyet yaşamaması için kira sözleşmelerinin mümkünse hukuki destek alınarak hazırlanmasının önemine dikkat çekiyor.