Yaklaşık 12 kilometre uzunluğundaki kanyon, Çorum’da İncesu Kanyonu, Yozgat tarafında ise Kazankaya Kanyonu olarak adlandırılıyor. Doğusunda 1363 metre yüksekliğindeki Alan Dağları, batısında ise Malbelen Tepesi bulunan kanyonun içinden antik adı Scylax olan Çekerek Irmağı geçiyor. Kanyon boyunca yükselen kayalıklarda Hellenistik Dönem’e (M.Ö. 2. yüzyıl) tarihlenen duvar kalıntıları ile merdivenli su sarnıçları bulunuyor.
Anadolu’nun en büyük Kybele kabartması burada
İncesu Kanyonu’nda yer alan Kybele kabartması, 1985 yılında İncesu köyünden Satılmış Uysal tarafından keşfedildi. Köye yaklaşık 1 kilometre mesafede bulunan kabartma, ırmak yatağından yaklaşık 1,5 metre yüksekte, kayalar üzerine oyulmuş şekilde yer alıyor.
Bir niş içerisinde tasvir edilen tanrıça figürünün, önünden geçen Çekerek Irmağı’na ve karşısındaki yüksek kayalıklarda yer alan kaleye bakacak şekilde konumlandırıldığı görülüyor. Tahtta oturduğu düşünülen figürün sol elinde bir aslan yavrusu tutması, onun bereket ve doğurganlığı simgeleyen Kybele olduğunu ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre, Hellenistik Çağ’a tarihlenen bu kabartma, Anadolu’da bugüne kadar tespit edilen en büyük Kybele tasviri olma özelliği taşıyor.
Tarihî ve stratejik konum
Kabartmanın bulunduğu alanın, Büyük İskender’in ölümünün ardından kurulan Pontus Krallığı sınırları içinde yer aldığı değerlendiriliyor. Bölgenin karşı yamacında ise önemli yapıların bulunduğu bir akropol alanı tespit edildi.
Yaklaşık 1100 metre yükseklikte bulunan bu akropole, kayalara oyulmuş ve toplam 468 basamaktan oluşan yaklaşık 300 metrelik merdivenle ulaşılıyor. Bu yapıların, Kybele kabartmasıyla bağlantılı olabileceği düşünülüyor.
Ana tanrıça kültünün izleri sürüyor
Kybele, Anadolu’da Neolitik Çağ’dan itibaren görülen ana tanrıça inancının en önemli temsilcilerinden biri olarak biliniyor. Bereket, doğurganlık ve yaşamın sürekliliğini simgeleyen bu kült, Hititler döneminde de varlığını sürdürürken, Frigler döneminde Kybele adıyla anılmaya başlandı. Hellenistik dönemde de etkisini sürdüren inanç, daha sonra Roma’ya taşınarak “Magna Mater” adıyla devam etti.
Doğa ve tarih iç içe
İncesu Kanyonu’nda İl Özel İdaresi tarafından yaklaşık 2 kilometrelik yürüyüş yolu da yapıldı. Bu sayede ziyaretçiler hem eşsiz doğa manzarasını deneyimleyebiliyor hem de binlerce yıllık tarihî mirası yakından inceleme imkânı buluyor.
Bölge, sahip olduğu doğal ve tarihî zenginliklerle Çorum’un turizm değerleri arasında öne çıkarken, yetkililer bu eşsiz mirasın korunarak gelecek nesillere aktarılmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.