World Weather Attribution (WWA) araştırmacılarının yayımladığı hızlı analiz, 2025 yazında Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs’ta meydana gelen ölümcül yangınlara yol açan hava koşullarının iklim değişikliği nedeniyle daha yoğun hale geldiğini ortaya koydu. Bulgular, bu yaz Avrupa’da bir milyon hektardan fazla alanın kül olduğu, son yılların en yıkıcı yangın sezonunun yaşandığını doğruluyor.
Analize göre, sıcak, kuru ve rüzgarlı hava kombinasyonu insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle yaklaşık %22 daha yoğun hale geldi. Yangına elverişli koşullar, sanayi öncesi döneme kıyasla 10 kat daha olası hale gelirken, özellikle Türkiye’de yaşanan can kayıpları ve tahliyeler, yangınların yıkıcı etkisini gözler önüne serdi.
Türkiye’de En Ağır Kayıplar: 17 Kişi Hayatını Kaybetti
Haziran ve Temmuz aylarında Doğu Akdeniz’i saran yüzlerce yangın, bölge ülkelerini derinden sarstı. Türkiye, aralarında itfaiyecilerin de bulunduğu 17 kişinin hayatını kaybetmesiyle en ağır darbeyi alan ülke oldu. Kıbrıs’ta 2, Yunanistan’da ise 1 kişi yaşamını yitirdi. Üç ülke genelinde 80 binden fazla insan tahliye edilmek zorunda kaldı.
İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Dr. Bikem Ekberzade’ye göre Türkiye’de yangın sezonu genellikle temmuz ortasında zirveye ulaşırken, bu yıl haziran ayında beklenmedik şekilde şiddetlendi. Kurak kış ayları ve güçlü yüzey rüzgarları, yangınların hızla büyümesine zemin hazırladı.
Fosil Yakıtlar ve Küresel Riskler
Imperial College London’dan araştırmacı Theodore Keeping, bulguların endişe verici olduğunu belirterek, “Bugün 1,3°C’lik ısınmada itfaiyecilerin sınırlarını zorlayan yeni aşırılıklar görüyoruz. Eğer ülkeler fosil yakıtlardan uzaklaşmazsa bu yüzyılda 3°C’ye kadar çıkabiliriz” ifadelerini kullandı.
Bulgular, bölgedeki kış yağışlarının sanayi öncesi döneme kıyasla %14 azaldığını, bunun da yaz aylarında daha kuru ve yanıcı koşullar oluşturduğunu gösteriyor. WWA’nın tahminine göre, fosil yakıt kullanımı bu hızla devam ederse Doğu Akdeniz’de yangına eğilimli koşullar önümüzdeki yıllarda %25 daha yoğun hale gelecek.
Avrupa’nın En Kötü Yangın Sezonu
EFFIS verilerine göre, 2025 yazında Avrupa genelinde yanan alan Kıbrıs’tan daha büyük bir yüzölçümüne ulaştı. Bu, şimdiye kadar kaydedilen tüm yılların toplamından daha büyük bir tahribat anlamına geliyor.
AB Sivil Koruma Mekanizması, yalnızca ağustos ayında Yunanistan, İspanya, Bulgaristan, Karadağ ve Arnavutluk’taki yangınlara müdahale için 17 kez aktive edildi. Dr. Clair Barnes’a göre, “Yangın sezonunun bitmesine haftalar varken şimdiden Avrupa tarihinin en kötü yangın sezonunu yaşıyoruz.”
Uyum ve Önleme Stratejileri Öne Çıkıyor
Araştırmacılar, sadece yangın söndürmeye odaklanan mevcut stratejilerin yetersiz kalacağını vurguluyor. Bunun yerine yakıt yönetimi, bitki örtüsünün azaltılması ve toplumların risk farkındalığının artırılması gibi önleyici tedbirlerin ön plana çıkması gerektiğini belirtiyorlar.
Kızılhaç ve Kızılay İklim Merkezi’nden Maja Vahlberg, “Komşu ülkelerden yüzlerce itfaiyeci ve onlarca uçak gönderilmesine rağmen yangınlar yıkıcı oldu. İnsanların güvende kalabilmesi için uzun vadeli stratejilere ihtiyaç var” diyerek uyarıda bulundu.