23 Nisan 2026 tarihinde saat 13.03 itibarıyla kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, tarım arazilerinin korunmasına yönelik hazırlanan “hobi bahçeleri” düzenlemesinde revizyon süreci başlatıldı. Tepkiler üzerine geçici olarak dondurulan kanun teklifinde, temel amacın korunacağı ancak uygulamada gerçek üretim yapanlarla rant amaçlı yapılaşmanın net biçimde ayrılacağı bir model üzerinde çalışıldığı bildirildi.
Düzenleme kapsamında, meyve-sebze üretimi yapan ve toprağı aktif şekilde işleyen kişilere izin verilmesi planlanırken, tarım arazilerini konut ya da ticari kazanç amacıyla kullananlara yönelik yaptırımların daha da netleştirilmesi hedefleniyor. Sürecin yeniden şekillendirilerek kamuoyunun görüşüne sunulması bekleniyor.
İlk teklif kaçak yapılaşmaya ağır yaptırımlar içeriyordu
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan ilk kanun teklifinde, hobi bahçeleri adı altında tarım arazilerine yapılan kaçak yapıların yıkılması ve para cezalarının artırılması öngörülüyordu. Mevcut mevzuatta yer alan yaptırımlar genişletilerek, bungalov, bağ evi ve villa gibi imara aykırı yapılaşmaların önüne geçilmesi amaçlanıyordu.
Teklifte ayrıca, bu tür kaçak yapılara altyapı hizmeti sağlayan belediyeler ile elektrik, su ve telekom şirketlerine de abone başına para cezası uygulanması planlanıyordu. Amaç, yalnızca kaçak yapılaşmayı değil, bu yapıların sürdürülebilirliğini sağlayan tüm unsurları sistem dışına çıkarmaktı.
Tarım arazilerinin bölünmesi ve rant amaçlı kullanım hedef alındı
Düzenlemenin temel hedeflerinden biri, tarım arazilerinin küçük parçalara bölünerek hobi bahçesi adı altında yapılaşmaya açılmasının önüne geçmek olarak öne çıktı. Bu kapsamda, yapı kooperatiflerinin tarım arazisi satın alması yasaklanırken, metrekare bazlı yüksek para cezalarının uygulanması gündeme geldi.
Kanun teklifinin ana çerçevesi, tarım arazilerinin konuta dönüştürülmesi ve imar rantı elde edilmesi girişimlerini engellemek üzerine kuruldu. Bu doğrultuda, kaçak yapıların eski haline getirilmesi ve arazilerin yeniden tarımsal kullanımına kazandırılması hedeflendi.
Revizyonla gerçek üretim yapanlara izin verilmesi planlanıyor
Gelen tepkiler üzerine teklifin revize edilmesi kararlaştırılırken, yeni modelde “gerçek hobi bahçesi” ile “rant amaçlı yapılaşma” arasında net bir ayrım yapılması öngörülüyor. Buna göre, toprağı ekip biçen, üretim yapan ve tarımsal faaliyet yürüten kişilere belirli şartlar dahilinde izin verilmesi planlanıyor.
Buna karşılık, villa ve ticari yapılaşma amacı taşıyan uygulamalara “sıfır tolerans” yaklaşımı benimseniyor. Ayrıca, düzenleme kapsamında kaçak yapılara herhangi bir af getirilmesinin kesinlikle gündemde olmadığı vurgulanıyor.
Yeni modelde kayıt, izin ve vergi sistemi öne çıkıyor
En güçlü senaryoya göre, mevcut yapıların tamamının yıkılması yerine bu alanlara tarımsal üretim şartı getirilecek. Bu arazilerin kayıt altına alınması ve Tarım Bakanlığı’ndan izin alınarak faaliyet yürütülmesi zorunlu hale getirilecek.
Ayrıca bu alanlar için ek vergi ve harç benzeri bir mali yükümlülük getirilmesi planlanıyor. Yasa yürürlüğe girdikten sonra ise tarım arazilerinde yeni hobi bahçesi kurulmasına izin verilmemesi ve elektrik-su aboneliklerinin sıkı kurallara bağlanması öngörülüyor.
Denetimler artırılacak, kooperatif yapısı değişecek
Düzenleme kapsamında Tarım, Çevre ve İçişleri bakanlıklarının özellikle büyükşehirler ve turizm bölgelerinde ortak denetim mekanizması kurması planlanıyor. Böylece kaçak yapılaşmanın önlenmesi ve mevcut alanların kontrol altında tutulması hedefleniyor.
Tarım dışı kooperatiflerin tarım arazisi edinmesine izin verilmeyecek, mevcut kooperatiflerin ise tarım kooperatifine dönüşmesi istenecek. Sadece yetkilendirilmiş ve üretim odaklı kooperatiflerin faaliyet göstermesine izin verilmesi planlanırken, sözleşmeli veya taahhütlü üretim modeli de seçenekler arasında değerlendiriliyor.