Güney Kore, 2025 Haziran ayında siyasi tarihinin en kritik erken cumhurbaşkanlığı seçimini gerçekleştirdi. Normal şartlarda 2027 yılına kadar görevde kalması beklenen Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol’un aniden görevden alınması, ardından sıkıyönetim ilan edilmesi ve ülkede siyasi dengelerin altüst olması, erken seçim kararının temelini oluşturdu. Peki, Güney Kore neden erken seçime gitti? Yoon Suk Yeol nasıl görevden alındı? Sıkıyönetim ne zaman ilan edildi? Yeni cumhurbaşkanı kim olacak? İşte Güney Kore’deki siyasi depremin tüm yönleriyle detaylı analizi…
Güney Kore’de siyasi krizin fitilini ne ateşledi?
2024 Aralık ayında başlayan iç siyasi kaos, Güney Kore’yi erken seçim sürecine sürükleyen en büyük faktör oldu. Ulusal İstihbarat Servisi’nin (NIS) üst düzey yetkililerinin karıştığı yolsuzluk soruşturmaları, iktidardaki Halkın Gücü Partisi (PPP) içinde ciddi bir bölünmeye yol açtı. Kamuoyunda artan tepkiler, özellikle başkent Seul'de arka arkaya düzenlenen protestolarla görünür hale geldi. Bu süreçte başkanlık ofisinden sızan bazı belgeler, Cumhurbaşkanı Yoon’un soruşturmalara müdahale ettiği iddialarını doğurdu.
Bu iddiaların meclis gündemine taşınmasıyla birlikte anayasal sürecin ilk adımı atıldı. Muhalefet partilerinin çoğunluğu oluşturduğu Ulusal Meclis, 2025 Şubat ayında Cumhurbaşkanı Yoon hakkında görevden alma sürecini başlatan önergeyi kabul etti.
Yoon Suk Yeol nasıl görevden alındı?
Anayasa Mahkemesi, Mart 2025’te yaptığı nihai değerlendirmede, “devlet gücünün kötüye kullanıldığına ve demokratik dengeye zarar verildiğine” hükmederek Yoon Suk Yeol’un görevine son verdi. Bu karar, Güney Kore tarihinde ancak üçüncü kez bir cumhurbaşkanının anayasal yolla görevden alınması anlamına geldi.
Yoon, görevden alınmasının ardından kamu düzenini gerekçe göstererek sıkıyönetim ilan edilmesini savunan açıklamalarda bulundu. Ancak ordu ve yargı, anayasal düzenin dışına çıkılmaması konusunda kararlı tutum göstererek, geçici başkanlık görevini Anayasa Mahkemesi Başkanı Choi Hyun-jin’e devretti.
Sıkıyönetim ne zaman ilan edildi?
Sıkıyönetim, 2025 Nisan ayında başta Seul olmak üzere beş büyük şehirde ilan edildi. Ancak bu karar, kısa sürede yoğun toplumsal ve uluslararası tepkiyle karşılaştı. Özellikle Güney Kore'nin en büyük ticaret ortaklarından olan ABD, Japonya ve Avrupa Birliği, demokratik mekanizmaların askıya alınmasına karşı net uyarılarda bulundu.
Uluslararası baskının da etkisiyle, sıkıyönetim sadece 18 gün sürdü ve Mayıs ayı başında kaldırıldı. Ancak bu süreçte, binin üzerinde kişi gözaltına alındı, yüzlerce gazeteciye yayın kısıtlaması getirildi ve internet medyasına sansür uygulandı. Bu uygulamalar, kamuoyunda ciddi bir travmaya neden oldu.
Erken seçime nasıl karar verildi?
Siyasi istikrarsızlık ve geçici yönetimin sınırlı meşruiyeti nedeniyle, Anayasa Mahkemesi ve Ulusal Seçim Komisyonu, erken seçim kararı aldı. 2025 Haziran’ında yapılması kararlaştırılan cumhurbaşkanlığı seçimleri, sadece yeni bir lider değil, aynı zamanda kamuoyunda sarsılan güvenin yeniden inşası açısından da büyük önem taşıdı.
Seçim kararı 10 Mayıs 2025 tarihinde resmi gazetede yayımlandı. Bu tarih itibarıyla seçim takvimi işlemeye başladı ve adaylık başvuruları, seçim propagandası ve kamuoyu araştırmaları süreci hızla devreye girdi.
Seçimde kimler öne çıktı?
Erken seçimde öne çıkan adaylar arasında üç isim dikkat çekti:
-
Lee Jae-myung (Demokrat Parti): Daha önce 2022 seçimlerinde Yoon’a karşı az farkla kaybeden Lee, bu kez yeniden aday oldu. “Adalet ve Şeffaflık” temalı kampanyasıyla genç seçmenlerin ilgisini çekti.
-
Han Dong-hoon (Bağımsız Aday): Yoon hükümetinde eski Adalet Bakanı olan Han, Yoon’un görevden alınması sonrası partiden ayrılarak bağımsız adaylığını ilan etti. Sert reformist söylemleriyle öne çıktı.
-
Sim Sang-jung (İlerici Parti): Uzun süredir siyasi arenada olan Sim, özellikle işçi hakları ve iklim değişikliği temalı söylemleriyle dikkat çekti.
Seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
Oy verme işlemleri 11 Haziran 2025 tarihinde yerel saatle sabah 07.00’de başladı ve akşam 19.00’da sona erdi. Seçimlere katılım oranı yüzde 78 ile son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Yüksek Seçim Kurulu, sonuçların 12 Haziran sabahına kadar kesinleşeceğini duyurdu.
Anketlere göre seçim yarışı Lee Jae-myung ile Han Dong-hoon arasında başa baş geçiyor. Güney Kore basını, bu seçimin ülke tarihindeki en kritik kırılma noktalarından biri olduğunu vurguluyor.
Güney Kore'nin geleceği nasıl şekillenecek?
Erken seçim, sadece yeni bir lider belirlemekle kalmayacak; aynı zamanda anayasal sistemin işlerliği, demokrasinin kurumsallığı ve halkın yönetime olan güvenini yeniden tesis etme anlamı da taşıyor. Sıkıyönetim ve görevden alma süreci, Güney Kore’de hukukun üstünlüğünün sınandığı bir dönem olarak tarihe geçti.
Yeni cumhurbaşkanının, hem iç politikada hem de Kuzey Kore ile ilişkiler başta olmak üzere dış politikada belirleyici adımlar atması bekleniyor. Ayrıca seçim sonuçları, Güney Kore'nin ABD ve Çin arasındaki denge politikalarında nasıl bir rota izleyeceği sorusunu da beraberinde getiriyor.
Erken seçim, bir kırılma mı yoksa yeniden doğuş mu?
Güney Kore, 2025 Haziran seçimleriyle sadece siyasi bir lider değil, yeni bir yön ve toplumsal uzlaşı arıyor. Yoon Suk Yeol’un görevden alınması, sıkıyönetimin ilanı ve kamu düzeninin geçici olarak askıya alınması, ülkede derin bir kırılma yarattı. Ancak bu seçim, demokrasinin dirençli yapısını gösteren bir fırsat olarak da okunabilir.
Gözler şimdi Yüksek Seçim Kurulu’nun açıklayacağı resmi sonuçlara ve yeni cumhurbaşkanının yapacağı ilk açıklamalara çevrilmiş durumda. Güney Kore için yeni bir dönemin kapıları aralanıyor.