Greenpeace Türkiye’nin, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın pestisit analiz sonuçlarını açıklamamasına karşı açtığı dava sonuçlandı. Ankara 5. İdare Mahkemesi, 28 Ekim 2025 tarihli kararında Bakanlığın bilgi vermeyi reddetmesini hukuka aykırı bularak işlemi iptal etti. Böylece, 2022–2024 yılları arasında yapılan 246 bin 946 pestisit denetiminin sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması zorunlu hale geldi.
Karar, Türkiye’de gıda güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Mahkeme, denetim sonuçlarının Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında istisna oluşturmadığını vurgulayarak kamu yararı gereği açıklanması gerektiğini belirtti.
3 Yıllık Denetim Verileri Açıklanacak
Mahkeme kararına göre, Tarım ve Orman Bakanlığı; denetlenen ürünlere, tespit edilen uygunsuzluklara, mevzuat limitlerini aşan değerlere ve bu bulgular sonrası alınan önlemlere ilişkin tüm verileri kamuoyuna sunmak zorunda. Bakanlık, savunmasında bu bilgilerin ticarette olumsuz sonuçlara yol açabileceğini öne sürmüş; pestisit analizlerinin paylaşılmasının kamuya bir fayda sağlamayacağını iddia etmişti.
Greenpeace Türkiye ise bilgi gizliliğinin hukuka aykırı olduğunu belirterek detaylı bir dilekçe sunmuş ve duruşma talep etmişti. Mahkemenin verdiği iptal kararı, bu tartışmanın hukuki boyutuna net bir yanıt oluşturdu.
“Zehir Etme” Kampanyasının En Büyük Kazanımı
Karar, Greenpeace Türkiye’nin Ekim 2024’ten bu yana sürdürdüğü “Zehir Etme” kampanyası açısından da önemli bir dönüm noktası oldu. Kampanya kapsamında yayımlanan “Pestisitler ve Çocuklar” raporu, analiz edilen her üç gıdadan birinde mevzuata uygunsuzluk tespit edildiğini ortaya koymuştu. Bu bulgu, toplumun gıda güvenliğine ilişkin kaygılarını daha görünür hale getirmişti.
Kasım 2025 itibarıyla 50 bin kişinin destek verdiği kampanya, özellikle tarımsal üretimde kullanılan kimyasal kalıntılarla ilgili şeffaflık ihtiyacını gündeme taşımıştı. Greenpeace, mahkeme kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı’na yeniden başvurarak verilerin gecikmeden açıklanmasını talep etti.
Bakanlığın Reddinin Gerekçeleri Çürütüldü
Greenpeace’in 10 Aralık 2024’te yaptığı bilgi edinme başvurusuna Bakanlık yasal sürede yanıt vermemiş, bu da “zımnen ret” sayılmıştı. Bakanlık savunmasında verilerin kamuoyuyla paylaşılmasının iç ve dış ticaret açısından risk oluşturduğunu ifade etmişti.
Mahkeme ise bu gerekçeleri yeterli bulmadı. Kararda, denetim sonuçlarının gizlenmesinin kamu yararına aykırı olduğu, kamu idaresinin yürüttüğü faaliyetlere ilişkin bilgilerin denetimden kaçırılmaması gerektiği vurgulandı. Böylece pestisit verilerinin paylaşılmasına yönelik şeffaflık talebi, yargı tarafından da desteklenmiş oldu.
Greenpeace: “Karar Gıda Güvenliği İçin Bir Eşik”
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, mahkeme kararının ardından yaptığı açıklamada bunun Türkiye’de gıda güvenliği ve kamu sağlığı açısından kritik bir adım olduğunu söyledi.
Özyer, kararın idarenin gizleme gerekçelerini geçersiz bıraktığını hatırlatarak şöyle konuştu:
“Bu karar, kamu idaresinin yürüttüğü denetim faaliyetlerine ilişkin bilgileri saklayamayacağını gösteriyor. Bakanlık denetimleri artırdığını söylemişti, şimdi bu sürecin açık ve hesap verebilir şekilde yürütülmesi gerekiyor. Biz de kampanyamıza destek veren 50 bin kişiyle birlikte sürecin yakın takipçisi olacağız.”
Mahkeme kararıyla birlikte, Türkiye’de yıllardır tartışma konusu olan pestisit şeffaflığı konusunda yeni bir dönem başlıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının verileri ne zaman ve hangi formatla açıklayacağı ise kamuoyunda yakından izleniyor.