Türkiye’de uzun yıllardır tartışma konusu olan genel af beklentisi, 2025 yılı itibarıyla yeniden gündeme taşındı. Cezaevlerinin doluluk oranları, kamuoyundaki talepler ve adil yargılanma süreçleriyle ilgili tartışmalar nedeniyle genel af ya da kapsamlı infaz düzenlemeleri tekrar Meclis’in radarına girdi. Özellikle 10. Yargı Paketi kapsamında yapılması beklenen değişiklikler, milyonlarca vatandaş tarafından yakından takip ediliyor. Peki, genel af yasası 2025 çıktı mı, kimleri kapsıyor, infaz yasası maddeleri neler içeriyor? İşte detaylı ve güncel bilgilerle genel af konusunda son durum…
Genel Af Yasası 2025 Çıktı Mı?
2025 yılı itibarıyla Türkiye’de resmi olarak ilan edilmiş bir genel af yasası henüz çıkmamıştır. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, 18 Mart 2025 tarihinde yaptığı açıklamada, gündemde bir genel affın olmadığını net bir şekilde ifade etmiştir. Ancak, kamuoyunda çeşitli düzenlemelerin yanlış şekilde "af" olarak lanse edildiğini ve aslında bunun teknik anlamda affı karşılamadığını da eklemiştir.
Bu açıklama, af beklentisi içinde olan vatandaşları hayal kırıklığına uğratsa da, bazı infaz düzenlemeleri ve denetimli serbestlik gibi adımların atılması gündemdedir. Bu da dolaylı yoldan birçok hükümlü ve tutuklunun cezasının hafifletilmesi ya da cezaevinden tahliye edilmesi anlamına gelebilir.
Af Gündemde Değil Ama İnfaz Düzenlemeleri Kapıda
Adalet Bakanlığı tarafından üzerinde çalışılan 10. Yargı Paketi, 2025 yılında hukuk sisteminde kapsamlı bir değişim yaratmaya hazırlanıyor. Paket kapsamında özellikle infaz süresi, denetimli serbestlik süreleri ve ceza oranlarında değişiklikler olması bekleniyor. Bu düzenlemeler doğrudan genel af anlamına gelmese de, cezaevindeki birçok kişi için erken tahliye ve cezasının kalanını dışarıda tamamlama ihtimalini doğuruyor.
İnfaz düzenlemelerinin amacı, cezasızlık algısını ortadan kaldırmak, suça karşı caydırıcılığı artırmak ve aynı zamanda ceza infaz sistemini daha adaletli hale getirmek olarak özetlenebilir.
10. Yargı Paketi Ne Zaman Geçecek?
Adalet Bakanı’nın açıklamalarına göre, 10. Yargı Paketi şu an için ilgili bakanlıklara gönderilmiş durumda. Meclis’e gelmesi ve yasalaşması ise birkaç aşamadan geçtikten sonra mümkün olacak. Bu süreçte en çok tartışılan konular arasında:
Denetimli serbestlik sürelerinin yeniden belirlenmesi
Açık ve kapalı cezaevi ayrımında esnekliğe gidilmesi
2 yılın altındaki cezalarda zorunlu cezaevi süresi
Hasta mahkûmların durumu ve infaz erteleme kriterleri
gibi başlıklar yer alıyor. Özellikle bu maddelerin netleşmesiyle birlikte, kamuoyunda “af geliyor” algısı daha da güçlenebilir.
31 Temmuz Yasası Yeniden Gündemde
Kamuoyunda “31 Temmuz Yasası” olarak bilinen düzenleme, 2020 yılında Kovid-19 pandemisi nedeniyle hayata geçirilmişti. Bu düzenleme, açık cezaevindeki hükümlülerin denetimli serbestlikten faydalanmasını sağlamış, yaklaşık 100 bin kişi bu yolla tahliye edilmişti.
Ancak bu yasadan yalnızca o tarihte cezaevinde olanlar yararlanabilmiş, cezası kesinleşmemiş veya yeni tutuklanan kişiler bu haktan mahrum kalmıştı. 2023 yılının sonunda sona eren bu uygulama, 2025 itibarıyla tekrar gündeme geldi. Özellikle adaletin eşitliği ilkesine aykırı olduğu iddiaları, bu yasanın genişletilmesi gerektiği yönünde yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Genel Af Yasası Kimleri Kapsayabilir?
Her ne kadar resmi bir genel af yasası çıkmamış olsa da, olası bir af veya infaz indirimi düzenlemesinin kimleri kapsayacağı büyük merak konusu. Uzman yorumlarına göre, af çıkması durumunda aşağıdaki suç grupları kapsam dışında bırakılabilir:
Terör suçları
Cinsel istismar ve çocuklara yönelik suçlar
Kadın cinayetleri ve aile içi şiddet
Uyuşturucu ticareti
Kasten öldürme
Buna karşın, infaz indirimi veya denetimli serbestlikten yararlanabilecek suç grupları arasında:
Hırsızlık
Dolandırıcılık
Uyuşturucu kullanımı (ticaret değil)
Basit yaralama
Trafik kazaları sonucu oluşan taksirli suçlar
gibi suçlar yer alabilir. Elbette bu kapsam, düzenlemenin içeriğine göre değişiklik gösterecektir.
İnfaz Yasası Maddeleri ve Beklenen Değişiklikler
İnfaz düzenlemelerinin en kritik noktalarından biri, cezanın hangi oranlarda çekileceğidir. Mevcut sistemde bazı suçlar için yarı oranında ceza çekme, bazıları için üçte iki ya da dörtte üç oranı uygulanmaktadır. 10. Yargı Paketi ile birlikte bu oranların tekrar düzenlenmesi beklenmektedir.
Ayrıca denetimli serbestlik için gerekli süreler de gözden geçiriliyor. Şu anda iyi hal değerlendirmesine göre birçok hükümlü tahliye edilebiliyor. Yeni düzenleme ile birlikte bu sürelerin daha belirgin hale getirilmesi ve bazı suçlar için zorunlu cezaevi süresinin getirilmesi gündemde.
Toplumun farklı kesimlerinden gelen talepler ve eleştiriler, bu sürecin ne kadar hassas yönetilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle kadın cinayetleri, çocuk istismarı gibi suçlarda af ya da indirimin gündeme gelmesi büyük tepki çekiyor. Hukukçular ise her düzenlemenin ceza adalet sistemine olan güveni artıracak şekilde yapılması gerektiğini vurguluyor.
Cezaevlerinde yaşanan yoğunluk, personel eksikliği ve sosyal rehabilitasyon ihtiyacı gibi faktörler ise, af ya da infaz indiriminin bir “zorunluluk” haline geldiğini gösteriyor.