Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Miras Yolculuğu: Çorum’un Tarihi Dokusu

ÇORUM MÜZESİ “1332 Kanunu Evvel 1335 Sefer 21 Emraz-ı Umumiye Hastanesi Çorum Sancağının hakimiyetinden ahalisinin ve Evkaf-ı Hümayun nezareti celilesinin izmar ve muavenetiyle inşa olunmuştur” yazılıdır. Yapı daha sonra Ziraat Mektebi,Sanat Okulu, Ticaret Lisesi, Makine Meslek Yüksek Okulu ve Atatürk Lisesi olarak kullanılmış, 1986 yılında ise Milli Eğitim Bakanlığı’ndan Kültür Bakanlığı’na devredilmiştir. 1988 yılında geçirdiği bir yangın sonucu hasar görmüş, bunun üzerine restore edilerek bölge müzesi düzeyinde hizmet vermesi için 1989 yılı yatırım programına alınarak restorasyon çalışmalarına başlanmıştır. Arkeoloji Bölümündeki teşhir çalışmaları tamamlanan müze 11.03.2003 tarihinde ziyarete açılmıştır. 19. yüzyıl tipik mimari özelliği taşıyan bina çağdaş müzecilik anlayışıyla düzenlenen salonlarında teşhir düzeni de günümüze uygun şekilde düzenlenmiştir.

BELEDİYE BİNASI Çorum’un merkezinde bulunan yapı, 1923 yılında kütüphane binası hususi inşaat komisyonu tarafından Milli Kütüphane olarak inşaatına başlanmış, 3 Ağustos 1925 yılında hizmete açılmıştır. İlk kullanımında üst kat Milli Kütüphane kısmen müzelik eserler teşhir odası ve öğretmenler birliği toplantı odası, alafranga ve alaturka müzik çalışma odaları alt kat Osmanlı bankası ve özel işyerleri olarak değerlendirilmiştir. 1938 yılında kütüphane alt kata indirilmiş, üst kat tamamen Halkevi olarak değerlendirilmiştir. 1960 ihtilalinden sonra da bina Belediye Binası olarak kullanılmaktadır. Şu anda tekrar kütüphane olacak kullanılmaktadır.

ESKİ İSTİKLAL İLKOKULU (Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi) 1913-1915 yılları arasında Mutasarrıf Nurettin Bey Döneminde yapılmıştır. O zamanki adı “Mecidi Mektebi” olan yapı, Cumhuriyetin ilanından sonra 1925 yılında İstiklal İlkokulu olarak değiştirilmiştir. Geç Osmanlı Devri mimari özelliklerini yansıtan yapı yaklaşık kare planlı olup, bodrum dahil üç katlıdır. Mevcut bilgilere göre bugünkü okul binasının yerinde 1326 yılı yapımı bir medrese ve kütüphanesi bulunmaktaydı. 1921 yılında iki odası Erkek Muallim Mektebine tahsis edilmiştir. Şimdi ise Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi olarak hizmet vermektedir.

MECİTÖZÜ HÜKÜMET BİNASI Mecitözü İlçe merkezinde Cami Kebir Mahallesi, Hükümet Caddesi'nde Geç Osmanlı Dönemine tarihlenen yapının İskilipli İsmail Kemal (Aplsar) Beyin Mecitözü Kaymakamlığı sırasında H.1315-20 tarihleri arasında köy ve kasaba halkının katkılarıyla yapıldığı söylenmektedir. Aslına uygun restore edilmiş olup Kaymakamlık Binası olarak kullanılmaktadır.

İSKİLİP REDİF KIŞLASI İskilip İlçesi Meydan Mahallesinde bulunan Geç Osmanlı Dönemine tarihlenen yapı, dikdörtgen planlı olup, bodrum kat hariç iki katlıdır. İlçenin en önemli tarihi varlıklarından olan 20. yy. geç Osmanlı dönemi mimarisine sahip “Redif Kışlası”restore edilerek kültür merkezi olarak kullanılma aşamasına geldi.

KATİPLER KONAĞI Çorum’un merkezinde Karakeçili Mah. Alaybey Sokak'ta yer almakta olan konak , 1878 yılında Abdülhamit Dönemi iç sofalı (karnıyarık) plan tipinde yapılmıştır. İki katlı ve bahçeli olup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli ve kentsel sit alanı içerisinde yer almaktadır.1975 yılına kadar mesken olarak kullanılan konak 1995 yılında restore edilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı belgeli özel lokanta olarak aynı yıl hizmete açılmıştır. Çorum Mutfağı’na ait yöresel yemeklerin sunulduğu konakta aynı anda 87 kişiye hizmet sunulabilmektedir.

KARGI’NIN HACIHAMZA EVLERİ Kargı ilçesine bağlı Hacıhamza'da eski Türk mimarisi örneklerinden olan günümüze kadar gelmiş eski evler mevcuttur. Bir kısmı halen kullanılmaktadır. Çoğu iki katlı olan evler, ahşap arası kerpiç örülerek yapılmış ve tatlı kireç sıvalıdır. İlçenin en büyük kasabası olan Hacıhamza'daki eski doku kentsel sit olarak ilan edilmiştir.