1 Ocak sabahıyla birlikte işsizlik maaşından emeklilik ödemelerine, borçlanma tutarlarından primlere kadar hayatın birçok alanında mali dengeler yeniden şekillenecek. Özellikle emeklilik planı yapanlar ve borçlanmayı düşünenler için takvim hızla daralıyor. Uzmanlar, yılbaşına kadar atılacak adımların binlerce liralık fark yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Değişim yalnızca maaşlarla sınırlı kalmayacak. Borçlanmadan Genel Sağlık Sigortası primine kadar pek çok kalemde “sil baştan” bir dönem başlayacak. Bu nedenle önümüzdeki 14 gün, özellikle sabit gelirliler açısından hayati bir eşik olarak görülüyor.
Asgari ücret zammı domino etkisi yaratacak
Asgari ücrete yapılacak artış, yalnızca çalışanların bordrosunu etkilemeyecek. Zincirleme bir etkiyle işsizlik maaşı, isteğe bağlı sigorta primleri, BAĞ-KUR ödemeleri ve ev hizmetlerinde çalışanların primleri de yeniden belirlenecek. Avukatlık stajı ve doktora borçlanmaları gibi daha dar bir kesimi ilgilendiren kalemler dahi bu artıştan payını alacak.
Bu tablo, yılbaşından sonra birçok vatandaşın aynı hak için daha yüksek bedel ödemek zorunda kalacağı anlamına geliyor. Uzmanlar, “küçük görünen artışlar birleştiğinde ciddi maliyetler doğuruyor” değerlendirmesini yapıyor.
Borçlanma yapacaklar için çifte zam uyarısı
Askerlik ve doğum borçlanması yapmayı planlayanlar için en can yakıcı başlık burada ortaya çıkıyor. Yılbaşında yalnızca asgari ücret artışı devreye girmeyecek, aynı zamanda yasal düzenleme gereği borçlanma prim oranı da yüzde 32’den yüzde 45’e yükselecek. Bu durum, “çifte zam” olarak tanımlanıyor.
Mevcut sistemde borçlanma, brüt asgari ücretin yüzde 32’si üzerinden hesaplanıyor. Bugünkü rakamlarla en düşük günlük borçlanma 277 lira, aylık borçlanma ise 8 bin 321 lira seviyesinde bulunuyor. Tavan tutar aylık 62 bin 411 liraya kadar çıkıyor.
Sadece bir ayda 3 bin liradan fazla fark
1 Ocak’tan sonra tablo hızla değişecek. Asgari ücret zammı hariç tutulsa bile, yalnızca prim oranının yüzde 45’e çıkmasıyla en düşük günlük borçlanma 390 liraya, aylık borçlanma ise 11 bin 703 liraya yükselecek. Bu da tek bir ay için 3 bin 382 liralık ek maliyet anlamına geliyor.
Tavandan borçlanacaklar için fark çok daha çarpıcı. Bu grupta aylık maliyet artışı 25 bin lirayı aşabilecek. Üzerine yüzde 20–25 bandında beklenen asgari ücret zammı eklendiğinde, aradaki makas daha da açılacak.
EYT’liler için zaman daralıyor
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında olup prim gün eksiği bulunanlar için önümüzdeki günler kritik bir viraj niteliğinde. 1 Ocak’tan önce borçlanma işlemlerini tamamlayanlar, aynı emeklilik hakkını çok daha düşük maliyetle elde edebilecek.
Uzmanlara göre, yıl sonuna kadar başvurusunu yapan EYT’liler, emeklilik yolunda önemli bir mali avantaj yakalayacak. Aksi halde aynı gün sayısı için binlerce lira daha fazla ödeme yapmak kaçınılmaz olacak.
GSS primlerinde artış başladı bile
Değişim rüzgârı bazı kalemlerde şimdiden hissedilmeye başladı. 1 Aralık itibarıyla Genel Sağlık Sigortası prim oranı yüzde 3’ten yüzde 6’ya yükseltildi. Bu artışla birlikte vatandaşın ödeyeceği en düşük aylık GSS primi 1.560 liraya çıktı.
Bu gelişme, yılbaşında yaşanacak geniş çaplı değişimin bir öncüsü olarak değerlendiriliyor. Vatandaşlar bir yandan açıklanacak zam oranlarına, diğer yandan ise bankalarda ve SGK müdürlüklerinde oluşması beklenen yıl sonu yoğunluğuna hazırlanıyor.
Önümüzdeki 14 gün, yalnızca takvim yapraklarının değil, pek çok kişinin mali kaderinin de hızla değişeceği bir döneme işaret ediyor.