Türkiye’de yaklaşık 26 milyon hanede temizlik, bakım ve gündelik işlerde çalışan kişiler bulunuyor. Ev hizmetlerinde çalışan bu kişilerin önemli bir bölümü sigortasız çalıştırılırken, SGK uzmanı İsa Karakaş’tan dikkat çekici bir uyarı geldi. Karakaş’a göre ev sahibinin “bir şey olmaz” diyerek sigortasız çalıştırdığı kişinin yaşayacağı bir iş kazası, ev dahil tüm mal varlığını kaybetmesine yol açabilecek kadar büyük sonuçlar doğurabilir.
Karakaş, sigortasız çalıştırmanın yalnızca idari para cezasından ibaret olmadığını, asıl tehlikenin bir iş kazası sonrası ortaya çıktığını belirterek uyarıda bulundu: “Tüm tedavi giderleri, ömür boyu bağlanacak aylıklar ve SGK’nın rücu tazminatı ev sahibine fatura edilir.”
Bir iş kazasının faturası milyonları bulabiliyor
Ev çalışanlarının cam silme, temizlik, çocuk bakımı gibi günlük işlerde sık sık kaza riskiyle karşılaştığını hatırlatan Karakaş, sigortasız çalıştırılan bir kişinin hayatını kaybetmesi durumunda SGK’nın bağlayacağı maaşların bugünkü değerinin milyonlarca lirayı bulduğunu söyledi. Bu tutarın tamamı yasal olarak ev sahibinden tahsil ediliyor.
Karakaş’ın verdiği örnek durumun büyüklüğünü açıkça gösteriyor. Cam silerken düşüp hayatını kaybeden sigortasız bir ev çalışanı için:
Çalışanın eşine ve çocuklarına bağlanacak ölüm aylıkları
Tüm hastane ve tedavi masrafları
SGK’nın işverene yansıttığı rücu tazminatı
ev sahibinin sorumluluğuna geçiyor. Karakaş bu tabloyu “Bir evin, hatta birkaç aracın değerini aşabilir. Basit bir ihmal sizi evsiz bırakabilir” sözleriyle özetledi.
Ev hizmetlerine sigorta yaptırmak 1 dakikalık işlem
Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalanması için SGK’nın Kolay İşverenlik Uygulaması bulunduğunu hatırlatan Karakaş, sistemin son derece pratik olduğunu vurguladı. Ayda 10 günden az çalışanlar için bildirim e-Devlet üzerinden yalnızca bir dakikada yapılabiliyor. Muhasebeci masrafı yok ve her ay tekrar bildirim gerekmiyor.
Ayrıntılar şöyle:
Günlük prim: 17,34 TL
Aylık 9 gün çalışma için toplam maliyet: 156,06 TL
Tüm işlemler e-Devlet’ten tek seferde yapılıyor
Her ay yeni bildirim yapma zorunluluğu bulunmuyor
Karakaş, “Ev çalışanı için günlük 17 lira ödememek, sonunda yüz binlerce lira hatta milyonlarca lira ödemek anlamına gelebilir” diyerek uyardı.
Yabancı uyruklu çalışan için risk daha da büyük
Uzmana göre yabancı uyruklu çalışanları sigortasız çalıştırmak çok daha ağır sonuçlar doğuruyor. Yasalara göre:
Ayda 10 günden az yabancı çalışan çalıştırmak yasak
Çalışma izni olmayan kişiye iş vermenin cezaları çok yüksek
Bir iş kazasında tazminatlar “ev ve araç satarak bile karşılanamayacak” seviyelere ulaşabilir
Karakaş, özellikle çalışma izni bulunmayan yabancı uyrukluların evlerde kaçak çalıştırılmasının büyük bir hukuki risk olduğunu belirtti.
“Sigortasız çalıştırmak tasarruf değil, kumardır”
Karakaş, ev sahiplerine yönelik uyarısını net bir cümleyle özetledi: “Sigortasız çalıştırmak tasarruf değil, resmen kumar oynamaktır.” Bu davranışın hem hukuki hem de vicdani sorumluluk doğurduğunu belirten Karakaş, ev hizmetlerinde çalışan herkes için sigorta bildiriminin mutlaka yapılması gerektiğini söyledi.
Uzmana göre doğru adımı atmak hem ev çalışanının hakkını koruyor hem de ev sahibini gelecekte karşılaşabileceği çok büyük bir mali yükten kurtarıyor.