Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son yıllarda sahte sigortalılık ve usulsüz emeklilik işlemlerine yönelik denetimlerini artırırken, özellikle 18 yaş altındaki sigortalılık kayıtlarıyla ilgili önemli uyarılarda bulundu. Kurumun yaptığı incelemelerde, emeklilik hesabında usulsüz şekilde kullanılan sigortalılık süreleri nedeniyle binlerce kişinin emekliliği iptal edildi.
SGK verilerine göre son 5 yılda gerçekleştirilen denetimlerde 12 bin 209 kişinin emeklilik işlemi iptal edilirken, ödenen emekli maaşlarının da yasal faiziyle geri alınması kararlaştırıldı.
18 yaşından önceki sigortalılık emekliliğe sayılıyor mu?
Çalışma hayatında sıkça merak edilen konuların başında 18 yaşından önce başlayan sigortalılığın emekliliğe etkisi geliyor.
Mevzuata göre 18 yaşından önce çalışan kişiler sigortalı olarak bildirilebiliyor. Ancak bu dönemde geçen süreler emeklilik hesabında başlangıç tarihi olarak değerlendirilse bile, emekliliğe esas sigortalılık süresi ve yaş hesabında 18 yaşın doldurulduğu tarih esas alınıyor.
Bu nedenle birçok kişi için 18 yaş öncesinde ödenen primler emeklilik yaşını öne çekmiyor.
Çocuk ve genç işçiler için özel düzenleme bulunuyor
İş Kanunu'na göre 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak.
Ancak 14 yaşını tamamlamış ve zorunlu eğitimini bitirmiş çocuklar, eğitimlerini aksatmayacak hafif işlerde çalışabiliyor. 14-15 yaş arasındaki çalışanlar "çocuk işçi", 15-18 yaş arasındaki çalışanlar ise "genç işçi" olarak tanımlanıyor.
Bu kişilerin çalışma koşulları ve sigortalılık işlemleri özel kurallara tabi tutuluyor.
SGK hangi durumlarda emekliliği iptal ediyor?
SGK özellikle gerçekte çalışılmadığı halde sigortalı gösterilen kişilere yönelik incelemelerini sürdürüyor.
Kurumun denetimlerinde;
-
18 yaşından önce sahte sigortalılık yapılması,
-
Bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesi,
-
EYT veya normal emeklilik şartlarının bu kayıtlarla sağlanması,
gibi durumların tespit edilmesi halinde emeklilik işlemleri iptal edilebiliyor.
Denetimlerde işyerlerinin faaliyet durumu, bordrolar, ücret ödemeleri ve fiili çalışma kayıtları da inceleniyor.
Ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor
Usulsüz emeklilik tespit edildiğinde sadece emeklilik iptal edilmiyor.
SGK tarafından bugüne kadar ödenen emekli maaşları yasal faiziyle birlikte geri isteniyor. Ayrıca kişinin emekli statüsüne bağlı olarak yararlandığı sağlık hizmetleri de sona eriyor.
Uzmanlar, sahte sigortalılık işlemlerinin hem çalışan hem de işveren açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
İşverenlere de ağır yaptırımlar uygulanıyor
Sahte sigortalılık tespit edilen dosyalarda yalnızca sigortalılar değil, işverenler de yaptırımlarla karşı karşıya kalabiliyor.
Gerçekte çalışmayan kişileri sigortalı göstermeleri halinde işverenlere idari para cezaları uygulanırken, bazı durumlarda savcılığa suç duyurusunda da bulunulabiliyor.
Bu nedenle SGK, tüm sigortalılık işlemlerinin fiili çalışmaya dayanması gerektiğini vurguluyor.
Kimlerin endişelenmesine gerek yok?
Uzmanlara göre 18 yaşından önce yasal şekilde sigortalı olmuş, ancak emeklilik hesabında 18 yaşın doldurulduğu tarih esas alınarak işlem yapılmış kişiler açısından herhangi bir sorun bulunmuyor.
Aynı şekilde gerekli prim gün sayısını ve diğer şartları yasal yollarla tamamlayarak emekli olan vatandaşların hak kaybı yaşaması söz konusu değil.
SGK'nın denetimleri daha çok gerçekte çalışılmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler ile bu kayıtlar üzerinden emeklilik hakkı elde edenlere yönelik olarak yürütülüyor.