Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik tarihi nitelikteki “İklim Kanunu Teklifi”nin ilk bölümü kabul edildi. 11 maddeden oluşan bu ilk bölüm, sera gazı emisyonlarının azaltımından karbon piyasalarının kurulmasına, yerel yönetimlerin sorumluluklarından ağır idari para cezalarına kadar pek çok kritik düzenlemeyi içeriyor.
Kanun neyi hedefliyor?
İklim Kanunu, Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefine ulaşmasını sağlamak, iklim adaleti ve finansmanı gibi küresel kavramları yasal zemine oturtmak ve emisyon ticareti sistemi dahil olmak üzere kapsamlı bir denetim mekanizması oluşturmak amacıyla hazırlandı. Kanunun uygulama ve denetiminden İklim Değişikliği Başkanlığı sorumlu olacak.
Yeni terimler ve kavramlar yasal zeminde
Teklifte, Türkiye’de ilk kez mevzuata giren 39 teknik terim tanımlanıyor. Bunlar arasında “iklim adaleti, adil geçiş, net sıfır emisyon, karbon kredisi, SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), gönüllü karbon piyasaları” gibi küresel düzeyde kullanılan terimler yer alıyor.
Tüm kurumlar yükümlü
Gerçek ve tüzel kişiler, kamu kurumları ve yerel yönetimler; alınacak tedbirlere uymakla yükümlü olacak. Başkanlık, ihtiyaç duyduğu her türlü veriyi ilgili kurum ve kişilerden bedelsiz olarak talep edebilecek. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde, bu veri paylaşımı düzenlenecek.
Yerel yönetimlere büyük sorumluluk: Her ile iklim eylem planı zorunluluğu
Her il için yerel iklim değişikliği eylem planı hazırlanması zorunlu hale geliyor. Büyükşehirlerde bu görev belediyelere, diğer illerde il özel idarelerine verilecek. Planlar vali koordinasyonunda ve kurumların katılımıyla hazırlanacak, İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu’nca karara bağlanacak.
Karbon piyasası ve finansman düzenleniyor
Karbon Piyasası Kurulu kurulacak ve başkanlığını Çevre Bakanı yapacak. Bu kurulda, Hazine ve Maliye, Enerji, Sanayi, Ticaret, Tarım ve Ulaştırma Bakanlıklarının temsilcileri ile SPK ve EPDK başkanları da yer alacak. Karbon piyasaları ile ilgili raporlama, fiyatlama, doğrulama gibi süreçler merkezi bir yapı altında yürütülecek.
Sınırda Karbon Düzenlemesi: Türkiye’den ihracata karbon şartı mı geliyor?
Avrupa Birliği'nin “Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması”na benzer bir model Türkiye'de de uygulanabilecek. Türkiye Gümrük Bölgesi’ne ithal edilen mallar için karbon emisyonu raporlaması zorunlu hale getirilecek. Detayları Ticaret Bakanlığı belirleyecek.
Çevreye zarar verenlere milyonluk cezalar
Yeni yasa taslağı, çevreye zarar verenlere ağır para cezaları öngörüyor:
Sera gazı raporunu süresinde sunmayanlara: 500 bin TL - 5 milyon TL arası
Ozon tabakasını incelten madde kullananlara: 2,5 milyon TL
Etiketleme hükümlerine uymayanlara: 120 bin TL
Yetkisiz bakım-onarım hizmeti verenlere: 250 bin TL
Sırada ne var?
İlk 11 maddenin kabul edilmesinin ardından TBMM Genel Kurulu, 1 Temmuz Salı günü saat 15.00’te yeniden toplanacak. Geriye kalan maddeler üzerinde görüşmelerin önümüzdeki hafta tamamlanması ve İklim Kanunu’nun temmuz ayı içinde yasalaşması bekleniyor.
Sonuç: