Tarım arazilerine izinsiz yapılan hobi bahçeleri ve kaçak yapılarla ilgili yeni düzenleme yürürlüğe girdi. 20 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan torba kanunla, izin alınmadan yapılmış yapı ve tesislere elektrik, su ve doğalgaz bağlantısı yapılması yasaklandı. Düzenlemeye aykırı hareket eden kurum ve kuruluşlara her abonelik için 100 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Torba kanun Resmi Gazete’de yayımlandı
Tarımla ilgili çok sayıda düzenlemeyi içeren yeni torba kanun yürürlüğe girdi. Kanunda alkollü içki reklam ve tanıtım yasağından sigara üretiminde kullanılacak yerli tütün düzenlemesine, çeltik ekim alanlarından Orman Kanunu değişikliklerine kadar farklı başlıklarda hükümler yer aldı.
Ancak kamuoyunun en çok merak ettiği düzenlemelerden biri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu’nda yapılan değişiklik oldu. Özellikle son yıllarda tarım arazileri üzerinde yaygınlaşan hobi bahçeleri, bağ evleri ve izinsiz yapılar nedeniyle bu düzenleme yakından takip ediliyordu.
Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım da konuyu gündeme taşıdı
Ekonomim gazetesindeki köşe yazısında hobi bahçeleri düzenlemesine değinen tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, yeni torba kanunla izinsiz yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmemesinin öngörüldüğünü aktardı. Yıldırım, düzenlemede doğrudan “hobi bahçesi” ifadesinin geçmediğini ancak izin alınmadan yapılmış her türlü yapı ve tesisin bu kapsamda değerlendirildiğini belirtti.
Yıldırım, hobi bahçeleriyle ilgili sorunun yalnızca ceza ve yasaklarla çözülemeyeceğine dikkat çekerek, sahadaki mevcut durumun önce net biçimde tespit edilmesi gerektiğini vurguladı. Yazıda, yeni düzenlemenin sorunu çözmekten çok mevzuatı daha karmaşık hale getirdiği ve yerel yönetimler ile dağıtım şirketlerine yeni sorumluluklar yüklediği değerlendirmesine yer verildi.
İzinsiz yapılara abonelik tesis edilemeyecek
Yeni kanunda doğrudan “hobi bahçesi” ifadesi yer almadı. Buna karşın düzenleme, Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu kapsamında izin alınmadan yapılmış her türlü yapı ve tesisi kapsayacak şekilde hazırlandı.
Kanuna göre, bu tür yapı ve tesislere ilgili idareler, kurum ve kuruluşlar tarafından elektrik, su ve doğalgaz bağlantısı yapılamayacak. Bu hüküm, tarım arazileri üzerine izinsiz inşa edilen hobi bahçeleri ile kaçak yapıların temel altyapı hizmetlerinden yararlanmasını engellemeyi amaçlıyor.
Her abonelik için 100 bin lira ceza uygulanacak
Düzenlemeye aykırı şekilde izin alınmamış yapılara elektrik, su veya doğalgaz aboneliği tesis eden kurum ve kuruluşlara her abone başına 100 bin lira idari para cezası verilecek. Bu ceza yalnızca yeni abonelikleri değil, mevzuata aykırı mevcut aboneliklerin sürdürülmesini de kapsayacak.
İdari para cezasının tebliğinden sonra aboneliğin 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde yaptırım devam edecek. Aboneliğin sürdüğü her ay için ayrıca 100 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Sorumluluk belediyeler ve dağıtım şirketlerine yüklendi
Yeni düzenleme, izinsiz yapılara hizmet götüren belediyeler ile elektrik ve doğalgaz dağıtım şirketlerini doğrudan sorumlu hale getiriyor. Su aboneliklerinde belediyeler ve ilgili yerel idareler, elektrik ve doğalgaz bağlantılarında ise dağıtım şirketleri yaptırımla karşı karşıya kalabilecek.
Bu nedenle düzenleme, yalnızca hobi bahçesi sahiplerini değil, bu yapılara altyapı hizmeti sağlayan kurumları da ilgilendiriyor. Aboneliklerin iptal edilmemesi halinde cezanın her ay yenilenmesi, uygulamanın sıkı şekilde denetlenmesini hedefliyor.
Tarım arazisini bozana metrekare başına 2 bin 500 lira ceza
Torba kanunla tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin para cezalarında da büyük artış yapıldı. Daha önce metrekare başına 10 lira olarak uygulanan idari para cezası, yeni düzenlemeyle metrekare başına 2 bin 500 liraya çıkarıldı.
Bu ceza, arazi kullanımı için izinsiz işe başlanması ya da alınan izne aykırı hareket edilmesi halinde uygulanacak. Arazi sahibi veya araziyi bozan kişi, kullanılan ya da zarar verilen alanın her metrekaresi için idari para cezası ödeyecek.
Büyük ovalarda ceza iki kat uygulanacak
Yeni düzenlemeye göre, izinsiz yapı veya amaç dışı kullanım büyük ova koruma alanlarında gerçekleşirse ceza iki kat uygulanacak. Bu durumda metrekare başına ceza 5 bin liraya kadar çıkacak.
Büyük ova koruma alanları, tarımsal üretim kapasitesi yüksek bölgeler olarak değerlendirildiği için daha sıkı koruma hükümlerine tabi tutuluyor. Bu nedenle bu alanlarda izinsiz yapılaşma, diğer tarım arazilerine göre daha ağır yaptırımlarla karşılaşacak.
Valilik faaliyeti durduracak
Kanuna göre tarım arazisi üzerinde izinsiz işe başlanması veya alınan izne uygun hareket edilmemesi halinde valilik devreye girecek. Valilik, yapılan faaliyeti tamamen durduracak.
Eğer izinsiz yapı veya faaliyet tamamlanmışsa, bu yapının kullanımına izin verilmeyecek. Bu aşamada arazi sahibi ya da araziyi bozan kişi hakkında idari para cezası uygulanacak.
İzin için bir aylık başvuru süresi olacak
İdari para cezasının tebliğ edilmesinden sonra ilgililere bir aylık başvuru imkânı tanınacak. Bu süre içinde Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu’nun tarım arazilerinin korunmasına ilişkin hükümleri kapsamında gerekli izinlerin alınması halinde işin tamamlanmasına veya tamamlanmışsa kullanımına izin verilebilecek.
Ancak başvuru yapılmaması veya izin talebinin uygun görülmemesi halinde süreç farklı işleyecek. Bu durumda izinsiz yapıların yıkılması ve arazinin yeniden tarımsal üretime uygun hale getirilmesi gerekecek.
Yıkım için iki ay süre verilecek
Başvuru yapmayan ya da izin talebi reddedilen kişilere, izinsiz yapılarını yıkmaları ve araziyi tarımsal üretime uygun hale getirmeleri için iki ay süre verilecek. Bu süre, yapı sahibinin kendi imkânlarıyla aykırılığı gidermesi için tanınacak.
Verilen süre içinde izinsiz yapıların yıkılmadığı veya arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmediği tespit edilirse, valilik faaliyeti durduracak. Ayrıca daha önce belirlenen idari para cezası üç katı olarak uygulanacak.
Yıkım belediye veya il özel idaresi tarafından yapılacak
İzinsiz yapıların verilen süre içinde kaldırılmaması halinde yıkım işlemi belediyeler veya il özel idareleri tarafından yapılacak. Kanuna göre izinsiz yapılar bir ay içinde yıkılacak ve taşınmazlar tarımsal üretime uygun hale getirilecek.
Yıkım ve temizleme masrafları ilk aşamada Bakanlık tarafından karşılanacak. Daha sonra bu masraflar sorumlulardan genel hükümlere göre tahsil edilecek.
Toprak koruma projelerine aykırılıkta da ceza artırıldı
Yeni düzenleme yalnızca izinsiz yapılaşmayı değil, toprak koruma projelerine aykırı hareket edilmesini de kapsıyor. Toprak koruma projelerine aykırı davranılması halinde uygulanacak ceza da metrekare başına 10 liradan 2 bin 500 liraya çıkarıldı.
Bu durumda valilik tarafından idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için en fazla iki ay süre verilecek. Süre sonunda aykırılığın giderilmemesi halinde ilgili kişi veya kurumlar hakkında ek yaptırımlar gündeme gelecek.
Hobi bahçeleri yıllardır tartışılıyor
Hobi bahçeleri, özellikle büyük şehirlerin çevresinde ve tarımsal niteliği bulunan arazilerde hızla yaygınlaştı. Bu alanların bir kısmı küçük bahçe, dinlenme alanı veya hafta sonu kullanımı amacıyla tercih edilirken, bazı bölgelerde kalıcı yapılaşmaya dönüşmesi tartışmaları artırdı.
Bir kesim, hobi bahçelerinin tarım arazilerini parçaladığını ve üretim bütünlüğünü bozduğunu savunuyor. Hobi bahçesi sahipleri ise yazlık alma imkânı bulunmayan vatandaşların çocuklarının doğayla buluşması ve küçük çaplı sebze-meyve üretimi için bu alanları kullandığını belirtiyor.
Son 6 yılda birden fazla düzenleme yapıldı
Hobi bahçelerine ilişkin tartışmalar yeni değil. Son 6 yılda bu konuda iki ayrı torba kanun ve iki yönetmelik çıkarıldı. Ancak bu düzenlemeler sorunu kalıcı biçimde çözmeye yetmedi.
4 Kasım 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7255 sayılı Kanun ile hobi bahçelerindeki yapıların yıkılmasına yönelik hükümler ve ağır cezalar gündeme gelmişti. Bu düzenleme de büyük tartışmalara neden olmuştu.
2026 yönetmelikleri de tepki çekmişti
Tarım ve Orman Bakanlığı, 4 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de “Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği” ile “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik” yayımlamıştı. Bu yönetmeliklerle tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımın önlenmesi hedeflenmişti.
Ancak yönetmelikler hobi bahçelerinin toplu olarak yıkılacağı yönündeki değerlendirmeler nedeniyle tepki çekti. Gelen tepkiler sonrasında konunun yeniden ele alınacağı ve bir komisyon çalışmasıyla çözüm aranacağı ifade edilmişti.
Yeni düzenleme yıkımdan çok altyapıya odaklandı
Son torba kanunla getirilen düzenleme, önceki tartışmalardan farklı olarak doğrudan yıkım başlığından çok altyapı hizmetlerine odaklandı. Elektrik, su ve doğalgaz verilmemesi, bu yapıların sürekli yaşam alanı olarak kullanılmasını zorlaştıracak bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bu yönüyle düzenleme, hobi bahçelerinin fiili kullanımını sınırlamayı hedefliyor. Ancak uygulamanın sahada nasıl yürütüleceği, belediyelerin ve dağıtım şirketlerinin nasıl denetleneceği önümüzdeki süreçte netleşecek.
Mevzuatın daha karmaşık hale geldiği eleştirisi var
Yeni düzenleme, hobi bahçeleri tartışmasına yeni bir boyut kazandırdı. Ancak düzenlemenin sorunu çözüp çözmeyeceği konusunda farklı görüşler bulunuyor.
Bazı değerlendirmelerde, mevzuatın giderek daha karmaşık hale geldiği ve asıl sorunun sahadaki mevcut durumun net biçimde tespit edilmemesinden kaynaklandığı belirtiliyor. Hobi bahçelerinin sayısı, hukuki durumu, kullanım amacı ve tarım arazilerine etkisi belirlenmeden kalıcı çözüm üretmenin zor olduğu ifade ediliyor.
Bakanlık açıklamasında hobi bahçelerine yer verilmedi
Torba kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı düzenlemelere ilişkin açıklama yaptı. Bakanlık açıklamasında kanunun tarım sektörünün yapısal dinamiklerini güçlendirdiği ve tarımsal potansiyeli artırmaya yönelik stratejik adımlar içerdiği vurgulandı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, düzenlemelerin Türkiye’nin tarım politikalarına hukuki güvence sağladığını belirtti. Ancak Bakanlığın açıklamasında hobi bahçelerine ilişkin özel bir başlık açılmaması dikkat çekti.
Uygulamanın sonucu sahada görülecek
Yeni düzenlemeyle izinsiz yapıların altyapı hizmetlerinden yararlanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Elektrik, su ve doğalgaz bağlantısı olmayan yapıların kullanımının zorlaşacağı ve bu yolla tarım arazilerindeki kaçak yapılaşmanın azaltılacağı değerlendiriliyor.
Buna karşın düzenlemenin uygulanabilirliği tartışma konusu olmaya devam ediyor. Belediyeler, dağıtım şirketleri, il özel idareleri, valilikler ve Bakanlık birimleri arasındaki denetim ve uygulama süreci, düzenlemenin etkisini belirleyecek.
Tarım arazilerinin korunması temel hedef olarak gösteriliyor
Kanunun temel gerekçesi, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımını önlemek ve üretim alanlarını korumak olarak öne çıkıyor. Türkiye’de tarım arazilerinin parçalanması, yapılaşmaya açılması ve üretim dışına çıkması uzun süredir tartışılan sorunlar arasında yer alıyor.
Yeni düzenleme, bu soruna karşı daha ağır cezalar ve altyapı hizmeti kısıtlaması getiriyor. Ancak hobi bahçeleriyle ilgili tartışmanın yalnızca ceza ve yasaklarla değil, sahadaki fiili durumun tespiti ve uygulanabilir çözüm modelleriyle ele alınması gerektiği belirtiliyor.