Yeni Zelanda’nın yerli halkı Maorilerin dilindeki “kaitiakitanga” kelimesi, dil öğrenme platformu Babbel tarafından yapılan uluslararası değerlendirmede dünyanın en güzel kelimesi seçildi. Doğayı bugünkü ve gelecek kuşaklar adına koruma sorumluluğunu anlatan kelime, ses yapısı, anlam derinliği ve kültürel önemiyle öne çıktı.
223 kelime arasından seçildi
Babbel, Reddit ve TikTok gibi çevrim içi platformlarda yürütülen binlerce dil tartışmasını inceleyerek 75 farklı dilden 223 kelimelik bir liste hazırladı. Daha sonra dilbilimciler, yazarlar ve kültür uzmanlarından oluşan uluslararası jüri kelimeleri değerlendirdi.
Jüri, seçim sırasında kelimelerin ses yapısını, anlam derinliğini, nadirliğini ve kültürel önemini dikkate aldı. Yapılan değerlendirme sonucunda Maori dilindeki “kaitiakitanga” kelimesi birinci seçildi.
Doğayı koruma ve emanet bilincini anlatıyor
“Kaitiakitanga”, doğanın korunması ve gelecek kuşaklar adına çevreye özen gösterilmesi sorumluluğunu ifade ediyor. Kelime yalnızca çevreyi koruma düşüncesini değil, Maori kültüründeki koruyuculuk ve emanet bilincini de kapsıyor.
Babbel, kelimenin birçok dilde doğrudan karşılığı bulunmayan çok katmanlı bir anlam taşıdığına dikkat çekti. Kendine özgü telaffuzunun da kelimenin seçilmesinde etkili olduğu belirtildi.
İklim değişikliğiyle birlikte anlamı güçlendi
Babbel’in dil uzmanlarından Esteban Touma Portilla, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha fazla hissedildiği bir dönemde “kaitiakitanga” kavramının küresel ölçekte önem kazandığını söyledi.
Portilla, kelimenin insanlara hem çevreye hem de birbirlerine karşı taşıdıkları sorumluluğu hatırlattığını belirtti. Kavramın, dilin karmaşık toplumsal değerleri tek bir sözcükle ifade edebilme gücünü ortaya koyduğunu ifade etti.
Azınlık dilleri farklı bakış açıları sunuyor
Babbel’e göre azınlık dillerinde veya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan dillerde, başka dillerde doğrudan karşılığı bulunmayan çok sayıda kelime yer alıyor. Bu kelimeler farklı kültürlerin deneyimlerini ve dünyayı algılama biçimlerini yansıtıyor.
Dil uzmanı Maren Pauli de bir kelimenin güzelliğinin yalnızca sesinden veya anlamından kaynaklanmadığını belirtti. Pauli, ses, anlam, kültürel bağlam ve kelimenin toplumla kurduğu ilişkinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Yakamoz ilk 15 kelime arasına girdi
Babbel tarafından hazırlanan dünyanın en güzel 15 kelimesi listesinde Türkçeden “yakamoz” da yer aldı. Yakamoz, ay ışığının su yüzeyinde oluşturduğu gümüş renkli parıltı olarak tanımlandı.
Listede “kaitiakitanga” birinci seçilirken diğer 14 kelime arasında ayrıca bir sıralama yapılmadı. Seçilen kelimelerin farklı dillerdeki özel duyguları, kavramları ve kültürel değerleri yansıttığı belirtildi.
Dünyanın en güzel 15 kelimesi
-
Kaitiakitanga – Maori: Doğayı ve çevreyi bugünkü ve gelecek nesiller adına koruma ve gözetme sorumluluğu.
-
Aura – Yunanca: Bir kişinin çevresinde hissedilen kendine özgü enerji veya atmosfer.
-
Hiraeth – Galce: Kaybedilmiş ya da hiç tam anlamıyla sahip olunamamış bir yuvaya veya zamana duyulan derin ve buruk özlem.
-
Ikigai – Japonca: İnsana her sabah yataktan kalkmak için neden veren yaşam amacı.
-
Iriy – Ukraynaca: Kuşların ve ruhların kışın göç ettiğine inanılan sıcak ve efsanevi diyar.
-
Kintsugi – Japonca: Kırılan seramikleri altınla onararak çatlaklarını gizlemek yerine görünür kılan sanat.
-
Luftmensch – Yidiş: Günlük pratik işlerden çok fikirleri ve hayalleriyle yaşayan idealist veya hayalperest kişi.
-
Mamihlapinatapai – Yaghan: İki kişinin de ilk adımı karşı tarafın atmasını beklediği anda paylaşılan anlamlı bakış.
-
Naz – Urduca: Koşulsuz sevildiğini bilmenin verdiği güven ve gurur duygusu.
-
Ojalá – İspanyolca: Bir şeyin gerçekleşmesini içtenlikle umut eden dilek ifadesi.
-
Poronkusema – Fince: Bir ren geyiğinin durmadan önce kat edebileceği mesafeyi anlatan geleneksel uzaklık ölçüsü.
-
Saudade – Portekizce: Yokluğuyla acı veren ancak aynı zamanda güzel duygular uyandıran derin özlem.
-
Ubuntu – Zulu: “Ben, biz olduğumuz için varım” anlayışına dayanan ortak insanlık felsefesi.
-
Yakamoz – Türkçe: Ay ışığının su yüzeyinde oluşturduğu gümüş renkli parıltı.
-
Zephyr – Yunanca: Hafif, yumuşak ve ferahlatıcı esinti.
Tek kelimeyle karmaşık duyguları anlatıyorlar
Listede yer alan kelimelerin önemli bölümü başka dillerde tek bir sözcükle karşılanması güç olan duygu ve düşünceleri ifade ediyor. “Hiraeth”, “saudade” ve “mamihlapinatapai” gibi kelimeler, özlemden karşılıklı beklentiye kadar karmaşık insan deneyimlerini tek sözcükte topluyor.
“Kintsugi”, “ubuntu” ve “kaitiakitanga” ise yalnızca bir nesne veya duyguyu değil, belirli bir kültürel dünya görüşünü de yansıtıyor. Türkçe “yakamoz” da doğadaki görsel bir anı tek kelimeyle anlatması nedeniyle listede yer aldı.