05.02.2021, 14:29

Değirmen Yolu Karanlık…

Haydi, bu gün size masal anlatayım. Bizim çocukluğumuzda yaşadıklarımız şimdilere masal geliyor.
Dün kuşlara yem verirken yine köyüme ve çocukluğuma yolculuk vardı. Hafızamızda yer edenler ortaya çıkmak için bir bahane arıyorlar sanki.
Şimdi nereden bağ kurdunuz kuşlarla değirmeni diyeceksiniz. Anlatacağım.
Yörük ve dağ köylerinde her nimeti sonuna kadar kullanır tek bir çöpü dahi araya verip ziyan etmezler.
Zordur dağ köylerinde yaşam, ondandır belki her şeyin değerini bilmeleri.
Çocukluğumun susuzluğunu ve ateşin kıymetini anlatmıştım daha önce.
Şimdi de köylümün en önemli besin kaynağı, nimeti ekmeği anlatayım kelimelere sığdığı kadar.
Köyler dağlık olduğu için arazisi ve ekilen biçilen yerler de azdır. Bir yıl ekilir, diğer yılda boş (gen) kalırdı. Böylece hasatta iyiden kıymetli olurdu.
Öküzle çift koşulur, orak, kalıçla(galıç) da biçilirken, parmaklar kesilmesin diye ağaçtan ellikler eldiven gibi giyilirdi.
Desteler şelek olur(Biçilen ekin desteleri sırtta taşıyacak kadar kuşak denilen özel dokuma iplere dizilir sırta yüklenir buna da şelek derdik), şelek harmana taşınırken ve ekin biçilirken yere dökülen başakları da tek tek toplardık. Başak edilirdi.
Yerinde de karınca, kuş yesin diye payları bırakılırdı.
Harman da düvenle sürülür, yabalarla buğday samandan rüzgâr gücü ile savrularak ayrılırdı.
Daha sonra PATOZ MAKİNESİ çıktı yük hafifledi harman yerinde.
Harman yerinde gözerlerden geçirilir, elenir buğdaylar el dokuması çuvallara konup, eşek veya atlarla taşınırdı evlere.
Elenirken saplı kalan yerleri ayrıca konur onlar hayvanların yemine ayrılırdı.
Topraklı olanlar da tavukların hakkı idi.
Tek bir buğday tanesi bile çöp olmazdı yani.
Kışlıklar, arpa, buğday, yulaf(şifan) vs. hepsi ayrı bir özenle hazırlanır, ambar veya ahırdaki yerlerini alırdı.
Bulgular, yarmalar, tahranalar, dövmeler yazdan kışa kendi usulünce hazırlanır ve torbalara çuvallara konup, evdeki yerlerini alıp kışın hazırlığı yapılırdı.
En önemli unsur ise ekmek tabi ki.
Eee gelelim gâri un işine,

Un için illa ki değirmen gerekir, köyün çoğunda değirmen olmadığı için olan yerlere eşek veya at sırtında denkler kurar üç, beş kişi geceden yola düşülürdü.
Rahmetli nenemle ve değirmen işi olanarla karanlıkta yola düşer, tiren yolunu geçer çoğunlukla Bolat(Bolahat) köyündeki veya yakın neresi varsa değirmene giderdik. Bizim köye göre daha gelişmişti Bolat köyü.
Bizim evde de çocuklukla bu iş bana düşerdi. Her aile ferdinin görevleri, sorumlulukları ve yaşamı paylaşımı vardı.
Beni de eşeğimizin sırtına bindirirlerdi. Eşek yorulunca iner yürürdüm.
Çocuğum, sekiz bilemedim on yaşlarındayım gece yedi, sekiz belki on kilometre yol giderdik.
Beni genelde ortaya alırlardı. Sıra, sıra eşek, at patika yoldan değirmene varırdık.
Çakalların, tilkilerin ve diğer hayvanların sesi nal seslerine karışırdı.
Şimdi itiraf ediyorum ara sıra korkardım.
Yol kenarındaki çalılar karanlıkta bana yabani hayvan gibi gelirdi.
En korktuğum şeyde eşeğin yükünün yıkılması ve geride kalmaktı.

Bir keresinde en arkaya kalmışım nasılsa artık, bizim eşek yola belki de taşıdığı yükün ağırlığından veya ayağı taşa takıldığından yıkılmıştı. Karanlık, en arkada, eşek de yıkıldı, benim halimi varın siz hayal edin.
Bir yandan ağlıyorum, bir yandan öndekilere seslenmeye, bağırmaya çalışıyorum. Sesim zor çıkıyor, zorla duyurdum da rahmetli Kadir emmi eşeğimi yeniden yüklemişti de yola koyulmuştuk.

Nenemim dolayısı ile de benim akrabalarım vardı, Bolat köyünde genelde bir gece orada misafir olurduk.
Bu köyün iklimi tamamen bizim köyden farklı olduğundan hevesle giderdim.
Haa portakal ağaçlarını ilk bu köyde görmüştüm.
Bizim köyde su olmadığı için su değirmenine hayran kalmıştım.
Bir tarafta akan suya hasret büyüyen bir çocuk, diğer yanda suyun gücüyle nimette dönen un olan buğday.
Kurulu düzenekten suyun değirmene akışını seyretmenin keyfi ve hayranlığı hala içimde duruyor.
En doğal ve ilkel bir düzenek ile koca koca taşların çevrilişine akıl erdiremezdim. Çarkların işleyişine bakakalırdım hayran, hayran.
Tabi kinetik enerjiden haberim yoktu.
O zamanlardan yenilenebilir enerjiyi kullanıyorlardı da bilemiyordum tabi.
O değirmenlerden az da olsa kalmış. O değirmenlerin unundan yapılan ekmeklerin tadı da unutuldu gitti zaten
Tabi o zamanlar dağ köylerinde elektirik de yoktu.

Kocaman çembere düzenekten İlkel tahtadan yapılmış kova gibi bölümlerden dökülen sular koca koca taşları çevirirken, tahtadan yapılmış konik dörtgen şeklindeki bölüme çuvalları boşaltıp alttaki oluktan akan unun altına çuvalı tutup unu doldurulurdu.
Ha burada da bir tahta tekne vardı ki un yere düşmesin diye oluğun önüne yerleştirmişti.
Nenem unun ince öğütsünler diye tembih ederdi. Ayarını ona göre verdirirdi.

*

Eve un gelince anamın yüzü gülerdi. Çünkü ekmek olunca yokluk girmezdi köy evlerine. Becerikli kadındır anam, un olunca dert olmaz der. İlla önümüze koyacak bir şey bulur, buluştururdu.
Her şeyden önce evde un ekmek olması gerekirdi bizim köyde.
Ekmek, genelde bakır leğenlerde yoğrulan hamurlar yufka yapılarak ekmeklikteki yerini alır ve tane, tane sofra bezinin içine sulanarak sofraya padişah olurdu.
Sofraya dökülen ufaklar ayak değmeyen bir yere çırpılır, tavuklara ve kuşlara yem olurdu.
İşte kuşlara yem olarak aldığım bulguru tabağa dökerken bunlar geldi aklıma.
Çok dahası varda siz okumaya sıkılırsınız diye özet geçtim.
Şimdi torba, torba çöp kutusu kenarındaki ekmek yığınlarını görünce içim sızlıyor.
Nasıl yetiştiği bilinmediğinden, kıymeti de olmuyor demek ki.
Yokluğu bilinmeyen şeyin değeri de ucuz oluyor.
Şimdi dükkânlarda torba parayla diye iplerde asılmış torbalar görüyoruz.
Buğday kolay mı yetişiyor da ekmeği çöpe dolduruyorsunuz?

Kalın Sağlıcakla__Nimetin Değerini Bilelim__Meyrem'ce

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü
15°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 06 Mart 2021
İmsak 05:36
Güneş 07:00
Öğle 12:57
İkindi 16:08
Akşam 18:44
Yatsı 20:02
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Altınordu 25 45
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 25 32
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Valencia 26 30
12. Celta de Vigo 25 30
13. Osasuna 25 28
14. Getafe 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Arşiv

Gelişmelerden Haberdar Olun

@