YaylaHaber Çorum haber gazetesi

05.02.2021, 14:29

Değirmen Yolu Karanlık…

Haydi, bu gün size masal anlatayım. Bizim çocukluğumuzda yaşadıklarımız şimdilere masal geliyor.
Dün kuşlara yem verirken yine köyüme ve çocukluğuma yolculuk vardı. Hafızamızda yer edenler ortaya çıkmak için bir bahane arıyorlar sanki.
Şimdi nereden bağ kurdunuz kuşlarla değirmeni diyeceksiniz. Anlatacağım.
Yörük ve dağ köylerinde her nimeti sonuna kadar kullanır tek bir çöpü dahi araya verip ziyan etmezler.
Zordur dağ köylerinde yaşam, ondandır belki her şeyin değerini bilmeleri.
Çocukluğumun susuzluğunu ve ateşin kıymetini anlatmıştım daha önce.
Şimdi de köylümün en önemli besin kaynağı, nimeti ekmeği anlatayım kelimelere sığdığı kadar.
Köyler dağlık olduğu için arazisi ve ekilen biçilen yerler de azdır. Bir yıl ekilir, diğer yılda boş (gen) kalırdı. Böylece hasatta iyiden kıymetli olurdu.
Öküzle çift koşulur, orak, kalıçla(galıç) da biçilirken, parmaklar kesilmesin diye ağaçtan ellikler eldiven gibi giyilirdi.
Desteler şelek olur(Biçilen ekin desteleri sırtta taşıyacak kadar kuşak denilen özel dokuma iplere dizilir sırta yüklenir buna da şelek derdik), şelek harmana taşınırken ve ekin biçilirken yere dökülen başakları da tek tek toplardık. Başak edilirdi.
Yerinde de karınca, kuş yesin diye payları bırakılırdı.
Harman da düvenle sürülür, yabalarla buğday samandan rüzgâr gücü ile savrularak ayrılırdı.
Daha sonra PATOZ MAKİNESİ çıktı yük hafifledi harman yerinde.
Harman yerinde gözerlerden geçirilir, elenir buğdaylar el dokuması çuvallara konup, eşek veya atlarla taşınırdı evlere.
Elenirken saplı kalan yerleri ayrıca konur onlar hayvanların yemine ayrılırdı.
Topraklı olanlar da tavukların hakkı idi.
Tek bir buğday tanesi bile çöp olmazdı yani.
Kışlıklar, arpa, buğday, yulaf(şifan) vs. hepsi ayrı bir özenle hazırlanır, ambar veya ahırdaki yerlerini alırdı.
Bulgular, yarmalar, tahranalar, dövmeler yazdan kışa kendi usulünce hazırlanır ve torbalara çuvallara konup, evdeki yerlerini alıp kışın hazırlığı yapılırdı.
En önemli unsur ise ekmek tabi ki.
Eee gelelim gâri un işine,

Un için illa ki değirmen gerekir, köyün çoğunda değirmen olmadığı için olan yerlere eşek veya at sırtında denkler kurar üç, beş kişi geceden yola düşülürdü.
Rahmetli nenemle ve değirmen işi olanarla karanlıkta yola düşer, tiren yolunu geçer çoğunlukla Bolat(Bolahat) köyündeki veya yakın neresi varsa değirmene giderdik. Bizim köye göre daha gelişmişti Bolat köyü.
Bizim evde de çocuklukla bu iş bana düşerdi. Her aile ferdinin görevleri, sorumlulukları ve yaşamı paylaşımı vardı.
Beni de eşeğimizin sırtına bindirirlerdi. Eşek yorulunca iner yürürdüm.
Çocuğum, sekiz bilemedim on yaşlarındayım gece yedi, sekiz belki on kilometre yol giderdik.
Beni genelde ortaya alırlardı. Sıra, sıra eşek, at patika yoldan değirmene varırdık.
Çakalların, tilkilerin ve diğer hayvanların sesi nal seslerine karışırdı.
Şimdi itiraf ediyorum ara sıra korkardım.
Yol kenarındaki çalılar karanlıkta bana yabani hayvan gibi gelirdi.
En korktuğum şeyde eşeğin yükünün yıkılması ve geride kalmaktı.

Bir keresinde en arkaya kalmışım nasılsa artık, bizim eşek yola belki de taşıdığı yükün ağırlığından veya ayağı taşa takıldığından yıkılmıştı. Karanlık, en arkada, eşek de yıkıldı, benim halimi varın siz hayal edin.
Bir yandan ağlıyorum, bir yandan öndekilere seslenmeye, bağırmaya çalışıyorum. Sesim zor çıkıyor, zorla duyurdum da rahmetli Kadir emmi eşeğimi yeniden yüklemişti de yola koyulmuştuk.

Nenemim dolayısı ile de benim akrabalarım vardı, Bolat köyünde genelde bir gece orada misafir olurduk.
Bu köyün iklimi tamamen bizim köyden farklı olduğundan hevesle giderdim.
Haa portakal ağaçlarını ilk bu köyde görmüştüm.
Bizim köyde su olmadığı için su değirmenine hayran kalmıştım.
Bir tarafta akan suya hasret büyüyen bir çocuk, diğer yanda suyun gücüyle nimette dönen un olan buğday.
Kurulu düzenekten suyun değirmene akışını seyretmenin keyfi ve hayranlığı hala içimde duruyor.
En doğal ve ilkel bir düzenek ile koca koca taşların çevrilişine akıl erdiremezdim. Çarkların işleyişine bakakalırdım hayran, hayran.
Tabi kinetik enerjiden haberim yoktu.
O zamanlardan yenilenebilir enerjiyi kullanıyorlardı da bilemiyordum tabi.
O değirmenlerden az da olsa kalmış. O değirmenlerin unundan yapılan ekmeklerin tadı da unutuldu gitti zaten
Tabi o zamanlar dağ köylerinde elektirik de yoktu.

Kocaman çembere düzenekten İlkel tahtadan yapılmış kova gibi bölümlerden dökülen sular koca koca taşları çevirirken, tahtadan yapılmış konik dörtgen şeklindeki bölüme çuvalları boşaltıp alttaki oluktan akan unun altına çuvalı tutup unu doldurulurdu.
Ha burada da bir tahta tekne vardı ki un yere düşmesin diye oluğun önüne yerleştirmişti.
Nenem unun ince öğütsünler diye tembih ederdi. Ayarını ona göre verdirirdi.

*

Eve un gelince anamın yüzü gülerdi. Çünkü ekmek olunca yokluk girmezdi köy evlerine. Becerikli kadındır anam, un olunca dert olmaz der. İlla önümüze koyacak bir şey bulur, buluştururdu.
Her şeyden önce evde un ekmek olması gerekirdi bizim köyde.
Ekmek, genelde bakır leğenlerde yoğrulan hamurlar yufka yapılarak ekmeklikteki yerini alır ve tane, tane sofra bezinin içine sulanarak sofraya padişah olurdu.
Sofraya dökülen ufaklar ayak değmeyen bir yere çırpılır, tavuklara ve kuşlara yem olurdu.
İşte kuşlara yem olarak aldığım bulguru tabağa dökerken bunlar geldi aklıma.
Çok dahası varda siz okumaya sıkılırsınız diye özet geçtim.
Şimdi torba, torba çöp kutusu kenarındaki ekmek yığınlarını görünce içim sızlıyor.
Nasıl yetiştiği bilinmediğinden, kıymeti de olmuyor demek ki.
Yokluğu bilinmeyen şeyin değeri de ucuz oluyor.
Şimdi dükkânlarda torba parayla diye iplerde asılmış torbalar görüyoruz.
Buğday kolay mı yetişiyor da ekmeği çöpe dolduruyorsunuz?

Kalın Sağlıcakla__Nimetin Değerini Bilelim__Meyrem'ce

Yorumlar (0)
23°
kapalı
Namaz Vakti 15 Haziran 2021
İmsak 03:04
Güneş 05:02
Öğle 12:46
İkindi 16:45
Akşam 20:19
Yatsı 22:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Arşiv

Gelişmelerden Haberdar Olun

@