Türklerin Anadolu’yu yurt edinmek amacıyla gerçekleştirdiği ilk seferler 1015 yılından itibaren Çağrı Bey döneminde başladı. 1048’deki Pasinler Savaşı ile Doğu Anadolu’da etkisini artıran Türkler, 1071 Malazgirt Savaşı’nın ardından Anadolu’nun önemli bölümünde hakimiyet kurdu.
Malazgirt Zaferi sonrasında Selçuklu Sultanı Alparslan’ın komutanlarına Anadolu’nun farklı bölgelerinin fethi için görev verdiği belirtilirken, Kargı ve çevresinin de bu süreçte Türk egemenliğine girdiği ifade ediliyor.
Kargı’yı ilk ele geçiren Danişmendliler oldu
Kargı ve çevresini ilk ele geçiren Türk komutanın, Danişmendli Devleti’nin kurucusu Emir Danişmend Gazi olduğu aktarılıyor.
Malatya merkezli olarak kurulan Danişmendli Devleti’nin sınırlarını kısa sürede genişleten Emir Danişmend Gazi, komutanlarından Emir Karategin’i Çorum, Çankırı ve Kastamonu bölgesinin fethiyle görevlendirdi.
Karategin’in 1083-1084 yılları arasında Kargı ve çevresini ele geçirdiği tahmin ediliyor.
Selçuklu, Çobanoğulları ve Candaroğulları dönemi
Kargı, Danişmendli hakimiyetinin ardından sırasıyla Anadolu Selçukluları, Çobanoğulları ve Candaroğulları’nın egemenliğine girdi.
Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Kargı’nın idari durumuna ilişkin ayrıntılı bilgilerin sınırlı olduğu belirtilirken, Alaaddin Keykubat döneminde bölgedeki hakimiyetin güçlendiği biliniyor.
Bu dönemde Selçuklu emirlerinden Çoban Hüsamettin’in Kastamonu’yu ele geçirmesinin ardından bölgenin kendisine tımar olarak verildiği, daha sonra Çankırı topraklarının da onun hakimiyetine geçtiği aktarılıyor.
Osmanlı hakimiyeti 1392’de başladı
Kargı ve çevresinin Osmanlı Devleti’nin egemenliğine ilk kez Yıldırım Bayezid döneminde, 1392 yılında girdiği belirtiliyor.
Aynı dönemde İç Anadolu ve Karadeniz’de hakimiyet kurmaya çalışan Kadı Burhanettin ile Osmanlı arasında Kırkdilim Muharebesi yaşandı.
Temmuz 1392’de gerçekleşen savaşta Amasya Sancak Beyi Şehzade Ertuğrul’un hayatını kaybettiği, Kadı Burhanettin’in bir süre Amasya ve çevresinde hakimiyet kurduğu, ancak 1393 yılında elde ettiği toprakları geri vermek zorunda kaldığı ifade ediliyor.
Ankara Savaşı sonrası dengeler yeniden değişti
Kargı, Osmancık ve çevresi 1402 yılına kadar Osmanlı hakimiyetinde kaldı. Ancak Ankara Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti’nde yaşanan siyasi parçalanmayla birlikte Candaroğulları yeniden bölgede etkili oldu.
İsfendiyaroğulları olarak da bilinen Candaroğulları’nın hükümdarı Kasım Bey, Osmanlı Devleti ile iyi ilişkiler kurarak yarı bağımsız şekilde yönetimini sürdürdü.
Tahrir defterleri, Kargı’nın bu dönemde Kasım Bey’e bağlı olduğunu gösteren önemli belgeler arasında yer aldı.
Kasım Bey’in Çankırı’da yaptırdığı imarete, Kargı kazasına bağlı Yazı Kilise, diğer adıyla Dereköy’ü vakfettiği de kayıtlarda yer alıyor.
Kargı kesin olarak Osmanlı toprağı oldu
Kasım Bey’in 1430 yılından sonra vefat etmesiyle birlikte Kargı yeniden Osmanlı hakimiyetine girdi. Bu tarihten itibaren Kargı’nın, oluşturulan Çankırı Sancağı’na bağlı bir kaza olarak idari yapıda yer aldığı belirtiliyor.
Kastamonu ve çevresinin tamamının ise 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı egemenliğine kesin olarak katıldığı biliniyor.
Böylece Kargı ve çevresi, Danişmendlilerle başlayan Türk hakimiyetinin ardından Selçuklular, Çobanoğulları ve Candaroğulları dönemlerinden geçerek Osmanlı Devleti’nin kalıcı egemenliği altına girmiş oldu.