Ahmet Kamil Benli’nin moderatörlüğünü üstlendiği programa Doç. Dr. Ömer Faruk Akmeşe ile Dr. Selim Özdem konuşmacı olarak katıldı. Akmeşe, “Yapay Zekâ Çağında Dijital Kıyım: Filistin Laboratuvarı”, Özdem ise “Sayıların Ötesindeki İnsan: Filistin ve Veri Hikâyeciliği” başlıklı sunum yaptı.
“İnsan hayatı algoritmik veriye indirgeniyor”
Panelde ilk sözü alan Doç. Dr. Ömer Faruk Akmeşe, savaş teknolojilerinde yaşanan dönüşümün insan hayatı üzerindeki sonuçlarını değerlendirdi.
Akmeşe, geleneksel istihbarat ve hedef belirleme yöntemlerinin giderek yapay zekâ destekli sistemlere bırakıldığını belirterek, Filistin’de kullanılan Habsora, Lavender ve “Where’s Daddy?” olarak adlandırılan sistemlere ilişkin bilgiler paylaştı.
Akmeşe, söz konusu teknolojilerin bina ve bireylerin hedeflenmesinden mobil konum takibine kadar geniş bir alanda kullanıldığını belirterek, savaşta karar verme süreçlerinin giderek algoritmalara devredildiğine dikkat çekti.
Yüz tanıma sistemleri, telefonlardan elde edilen veriler, insansız hava araçları ve çeşitli veri analiz sistemlerinin de bu süreçte kullanıldığını ifade eden Akmeşe, küresel teknoloji şirketlerinin sağladığı altyapıların savaş teknolojileri içerisindeki rolünü de değerlendirdi.
Yapay zekânın savaş alanındaki rolüne dikkat çekti
Akmeşe, yapay zekâ destekli hedefleme sistemlerinde insan denetiminin giderek sembolik hale geldiğini savunarak, operatörlerin makinenin oluşturduğu kararları çok kısa süre içerisinde onaylamak durumunda kaldığını söyledi.
Dijital dezenformasyonun da savaşın önemli unsurlarından biri haline geldiğini dile getiren Akmeşe, gerçek görüntülerin yapay zekâyla üretilmiş gibi gösterilebildiğini, yapay içeriklerin ise gerçekmiş gibi dolaşıma sokulabildiğini ifade etti.
Akmeşe, teknolojinin insanlığın yararına mı yoksa yıkımına mı hizmet edeceğini belirleyen temel unsurun insanın bu teknolojiye yüklediği sorumluluk ve vicdani sınırlar olduğunu vurguladı.
“Sayıların arkasındaki insan görülmeli”
Panelin ikinci konuşmacısı Dr. Selim Özdem ise Filistin’de yaşananların kamuoyuna aktarılmasında veri hikâyeciliğinin önemini anlattı.
Haberlerde can kaybı, bombardıman ve yerinden edilen insan sayılarının büyük rakamlarla ifade edildiğine işaret eden Özdem, rakamlar büyüdükçe insanların trajediyi kavramakta ve empati kurmakta zorlanabildiğini söyledi.
Özdem, verinin yalnızca istatistik olarak sunulması yerine arkasındaki insan hikâyesini, zamanı ve yaşanan kayıpları ortaya koyacak şekilde işlenmesi gerektiğini belirtti.
Filistin meselesinin yalnızca anlık gelişmeler üzerinden değil, uzun yıllara yayılan mülksüzleştirme, toprak kaybı, su kaynaklarına erişim, hareket özgürlüğü ve insan hakları ihlalleri gibi başlıklar üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Veri, tanıklık ve delile dönüşüyor
Özdem, veri görselleştirme çalışmalarının Filistin’de yaşananları küresel kamuoyuna anlatmak açısından önemli olduğunu belirterek Visualizing Palestine ve Forensic Architecture tarafından gerçekleştirilen çalışmalardan örnekler verdi.
Özellikle görüntü, ses kaydı, balistik veri ve üç boyutlu mekânsal analizlerin bir araya getirilmesiyle olayların yeniden canlandırılabildiğini anlatan Özdem, bu yöntemin veriyi yalnızca bilgi olmaktan çıkarıp hukuki ve tarihsel bir tanıklığa dönüştürebildiğini kaydetti.
Filistinli araştırmacılar ve aktivistlerin veri toplama ve arşivleme süreçlerinde iletişim altyapısındaki sorunların yanı sıra dijital platformlardaki görünürlük problemleriyle de karşılaştıklarını dile getiren Özdem, bağımsız dijital arşivciliğin önemine vurgu yaptı.
Panel serisi devam edecek
Konuşmaların ardından soru-cevap ve dinleyici katkıları bölümüne geçildi.
Panelin sonunda değerlendirmelerde bulunan moderatör Ahmet Kamil Benli, Filistin konusunda toplumun kendisini eğitmesinin ve konunun gündemde tutulmasının önem taşıdığını söyledi.
Benli, Filistin konusunda paneller, konferanslar, sergiler ve kermesler gibi etkinliklerin daha fazla düzenlenmesi gerektiğini belirterek panel serisinin devam edeceğini ifade etti.