1966 yılında Çorum’da işten çıkarılan 54 belediye işçisi, haklarını aramak için tarihe geçen bir eyleme imza attı. İşçiler, 27 Temmuz’da başlayan ve 34 gün süren bu yürüyüşte Çorum’dan Ankara’ya, oradan da İstanbul’a kadar uzanan yaklaşık 730 kilometrelik bir yol kat etti. Yürüyüş, dönemin zor koşullarında, çıplak ayakla ve dayanışma içinde gerçekleştirildi.
Bu eylem, yalnızca işçilerin hak arama mücadelesi olarak değil, Türkiye işçi sınıfı tarihinde bir dönüm noktası olarak da kayda geçti. “Türkiye emek tarihinde ilk uzun yürüyüş” olarak tanımlanan bu hareket, işçilerin örgütlü mücadelesinin sembollerinden biri haline geldi ve sonraki yıllarda birçok işçi direnişine ilham verdi.
Yürüyüşün Nedenleri ve Başlangıç Noktası
Çorum Belediyesi’nde çalışan 54 işçi, işten çıkarılmaları üzerine hak arayışına girdi. O dönemde sendikal hakların sınırlı, iş güvencesinin ise son derece zayıf olduğu bir ortamda işçilerin bu cesur kararı, hem kamuoyunda hem de diğer emekçiler arasında büyük yankı uyandırdı.
İşçilerin başlıca talepleri, işlerine geri dönmek, iş güvencesi sağlamak ve adil çalışma koşullarına kavuşmaktı. İşçilerin dayanışma ruhuyla başlattığı bu yürüyüş, yalnızca işten çıkarılanların değil, Türkiye’deki tüm işçilerin sesi olma özelliği taşıdı.
Çorum’dan İstanbul’a Uzanan 730 Kilometrelik Yolculuk
27 Temmuz’da Çorum’da başlayan yürüyüş, Ankara üzerinden İstanbul’a kadar devam etti. İşçiler, sıcak yaz günlerinde çıplak ayakla yürüyerek hem fiziki hem de psikolojik açıdan büyük bir sınav verdi. Yol boyunca birçok il ve ilçeden emekçiler, öğrenciler ve halk işçilere destek verdi.
Toplam 34 gün süren bu yürüyüş sırasında işçiler yaklaşık 730 kilometre yol kat etti. Bu mesafe, yalnızca fiziksel bir dayanıklılığı değil aynı zamanda sınıf bilincinin ve hak arama iradesinin büyüklüğünü gösterdi.
Türkiye Emek Tarihinde Yeri
Çorum Belediye İşçilerinin Uzun Yürüyüşü, Türkiye işçi hareketi açısından bir “ilk” olarak kayıtlara geçti. Daha önce bu denli uzun ve kitlesel bir yürüyüş yapılmamıştı. Bu nedenle 1966’daki bu eylem, emek hareketinin simgesel bir başlangıcı kabul edilir.
Yürüyüşün ardından işçiler, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki sendikal mücadelelere ilham verdi. 1970’lerin işçi hareketlerinde sıkça anılan bu eylem, bugün hâlâ işçi sınıfının dayanışma ve direniş sembollerinden biri olarak hatırlanıyor.
Çorum Yürüyüşünün Toplumsal Etkileri
Yürüyüş yalnızca işçilerin hak mücadelesini değil, aynı zamanda halkın desteğiyle büyüyen bir toplumsal hareketi de temsil etti. Yol boyunca halkın işçilere yiyecek, barınma ve moral desteği vermesi, Türkiye’de emekçi-halk dayanışmasının en somut örneklerinden biri oldu.
Bu eylem, işçilerin sadece fabrikalarda ya da belediye işyerlerinde değil, sokakta ve toplumun içinde de var olabileceğini gösterdi. Böylece emek mücadelesi, yerel bir direniş olmaktan çıkarak ulusal bir simgeye dönüştü.
Kaynak: Mine Dilan KIRAN, “Çorum Belediye İşçilerinin Uzun Yürüyüşü (1966)”, Çalışma ve Toplum, 2021/1,