Çalışan kadınların doğum nedeniyle yararlandığı geçici iş göremezlik ödeneğinde az bilinen bir uygulama bulunuyor. Doğumun doktor tarafından öngörülen tarihten daha geç gerçekleşmesi halinde aradaki ilave günler için ödeme kesilmiyor; SGK, bu süreyi hastalık sigortası kapsamında ayrıca karşılıyor.
Geç doğumda ödeme kesilmiyor
Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, çalışan annelerin analık sigortasından kaynaklanan haklarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Karakaş, doğumun beklenen tarihten daha geç gerçekleşmesinin anne açısından rapor parası kaybına yol açmadığını belirtti.
SGK’nin resmi bilgilendirmesine göre geç doğum halinde, tahmini doğum tarihi ile doğumun gerçekleştiği tarih arasında geçen süre için sistem üzerinden otomatik olarak hastalık raporu oluşturuluyor. Bu günlere ait geçici iş göremezlik ödeneği, analık sigortası yerine hastalık sigortası kolundan ayrıca ödeniyor.
Analık ödeneği toplam 112 günü kapsıyor
Sigortalı kadınlara normal gebeliklerde doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 hafta geçici iş göremezlik ödeneği veriliyor. Bu süre takvim hesabıyla toplam 112 güne karşılık geliyor.
Çoğul gebeliklerde doğum öncesindeki sekiz haftalık süreye iki hafta daha ekleniyor. Böylece çoğul gebeliklerde ödenek süresi doğum öncesi 10, doğum sonrası sekiz hafta olmak üzere toplam 126 güne çıkıyor.
Doğuma üç hafta kalana kadar çalışılabiliyor
Sağlık durumu uygun olan anne adayı, kendi isteği ve doktorunun onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışabiliyor. Doğum öncesinde kullanılmayan beş haftalık süre, doğumdan sonraki sekiz haftalık izin süresine ekleniyor.
Erken doğum halinde de doğum öncesinde kullanılamayan istirahat süreleri kaybolmuyor. Kullanılamayan günler, SGK sistemi tarafından hesaplanarak doğum sonrası istirahat süresine aktarılıyor.
Fazladan günler hastalık sigortasından ödeniyor
Bebeğin tahmini doğum tarihinde dünyaya gelmemesi halinde doğum öncesi istirahat süresi uzayabiliyor. Örneğin doğumun beklenen tarihten 10 gün sonra gerçekleşmesi durumunda bu 10 günlük süre standart analık ödeneği hesabının dışında değerlendiriliyor.
SGK, söz konusu dönem için otomatik olarak hastalık raporu düzenliyor ve hak kazanma şartlarının bulunması halinde anneye ayrıca geçici iş göremezlik ödeneği ödüyor. Böylece doğumun gecikmesi nedeniyle standart doğum sonrası izin süresinden kesinti yapılmıyor.
Rapor parası için 90 gün prim şartı bulunuyor
Analık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alınabilmesi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş veya ödenmiş olması gerekiyor. İstirahatin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin devam etmesi ve raporlu olunan günlerde iş yerinde çalışılmaması da aranan şartlar arasında yer alıyor.
Ödeneğin verilebilmesi için doğum olayının gerçekleşmiş olması gerekiyor. Bağ-Kur kapsamında bulunan ve analık ödeneği alma hakkına sahip kadınların ise ödeme tarihinde genel sağlık sigortası primi dahil olmak üzere SGK’ye prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerekiyor.
Her Bağ-Kur’lu kadın ödenekten yararlanamıyor
SGK’nin açıklamasına göre kendi adına ve hesabına çalışan bazı 4/b sigortalıları analık ödeneğinden yararlanabiliyor. Ancak şirket ortağı sıfatıyla 4/b kapsamında sigortalı olan kadınlara analık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmiyor.
Bu nedenle Bağ-Kur kapsamındaki kadınların yalnızca prim borcu şartını değil, sigortalılık statülerinin ödeneğe uygun olup olmadığını da kontrol etmeleri önem taşıyor. Hak sahipliği, kişinin SGK kapsamına ve tescil türüne göre değişebiliyor.
Ödemeler e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor
Doğum öncesi ve doğum sonrası raporlar, sağlık hizmet sunucuları tarafından elektronik ortamda hazırlanarak SGK sistemine gönderiliyor. Rapor bilgileri aynı zamanda işverenin çalışılmadığına dair bildirim ekranına da yansıyor.
Sigortalılar, geçici iş göremezlik ödemelerinin durumunu e-Devlet’te bulunan 4A/4B İş Göremezlik Ödemesi Görme hizmetinden kontrol edebiliyor. Ödeme banka hesabına aktarıldığında, cep telefonu bilgisi SGK sisteminde kayıtlı olan sigortalılara SMS ile de bilgilendirme yapılabiliyor.