Aile yılı ilan edilen 2025’te, çalışan annelere yönelik önemli yasal gelişmeler yaşanıyor. Bunlardan biri, üniversitede görevli bir annenin yaşadığı hak kaybı üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) verdiği emsal niteliğindeki karar oldu. Doğum yaptıktan sonra yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan annenin yıllık izni 20 günden 10 güne düşürüldü. Ancak KDK, bu uygulamayı hukuka ve hakkaniyete aykırı bularak üniversite yönetimine dur dedi.
KDK’nın kararında, “Yorum ya da kıyas yoluyla yıllık izin sınırlandırılamaz. Yarı zamanlı çalışsa da çalışan annenin dinlenmeye daha çok ihtiyacı vardır” ifadeleriyle, yapılan uygulamanın anayasaya aykırı olduğu vurgulandı.
Cumhurbaşkanlığı Devrede: Yeni Düzenlemeler Yolda
KDK'nın kararı Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'ne iletildi. Cumhurbaşkanlığı, ilgili düzenlemede Cumhurbaşkanı'nın yetkili olduğunu belirterek konuyla ilgili yeni bir mevzuat hazırlığının sürdüğünü bildirdi.
Bu süreçte doğum izni ve kreş desteğiyle ilgili yeni adımlar da gündemde. Ücretli doğum izninin uzatılması ve çalışan annelere kreş desteği sağlanması gibi düzenlemelerin yakın zamanda hayata geçirilmesi bekleniyor.
Doğum İzni ve Haklar: Anneler Ne Talep Edebilir?
Kadın çalışanlar doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık doğum izni hakkına sahip. Çoğul gebeliklerde bu süreye 2 hafta daha ekleniyor. Ayrıca kamu çalışanları 2 yıla kadar, özel sektör çalışanları ise 6 aya kadar ücretsiz izin talep edebiliyor.
Doğum sonrası anneler, çocukları ilkokula başlayana kadar haftalık çalışma süresinin yarısıyla görevlerine devam etme hakkına sahip. Bu dönemde yarı maaş ve sosyal haklar ödeniyor. Ancak yıllık izinlerin bu uygulamadan etkilenmemesi gerekiyor. KDK’nın verdiği karar da bu noktayı netleştiriyor.
Süt İzni ve Yarı Zamanlı Çalışma Detayları
Çalışan annelere doğum sonrası verilen süt izni, ilk 6 ay için günde 3 saat, ikinci 6 ay için ise 1.5 saat olarak uygulanıyor. Bu izin günlük çalışma saatinden sayılıyor ve annenin belirleyeceği saatlerde kullanılabiliyor. Toplu kullanım ise mümkün değil.
Yarı zamanlı çalışma ise doğumdan sonra isteğe bağlı olarak; birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gün süreyle kullanılabiliyor. Bu süreçte çalışan hem işine devam ediyor hem de çocuğuyla daha fazla zaman geçirebiliyor.