20 Şubat 2026 itibarıyla iş dünyasında işe alım süreçlerinde “bağımlılık yapıcı madde tarama testi” talebinin hızla arttığı bildirildi. Özellikle son dönemde artan uyuşturucu operasyonlarının ardından birçok özel şirketin yanı sıra bazı kamu kurumlarının da işe girişlerde madde testi şartı aradığı belirtildi. İstanbul’daki laboratuvarlara günlük 20 binden fazla test talebi geldiği, test ücretinin ise ortalama 2 bin 200 TL seviyesinde olduğu aktarıldı.
Uygulamanın daha önce sürücülük, güvenlik ve ağır sanayi gibi yüksek riskli alanlarla sınırlı olduğu, ancak son aylarda farklı sektörlere de yayıldığı ifade ediliyor.
Test talebi 6-7 kat arttı
Laboratuvar yetkilileri, son aylarda işveren kaynaklı madde tarama testi taleplerinin 6-7 kat arttığını belirtiyor. İstanbul genelinde her gün 20 bini aşkın test yapıldığı, artan talep nedeniyle kurumsal paket anlaşmalarının devreye alındığı kaydediliyor.
Bazı laboratuvarların mobil numune ekipleri oluşturduğu ve işyerlerine toplu test hizmeti sunduğu ifade ediliyor. Bu gelişme, madde testlerinin bireysel sağlık kontrolünden çıkarak kurumsal risk yönetiminin bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
Hangi sektörler uyguluyor
Test uygulamasının en yaygın olduğu alanlar arasında enerji, lojistik, ağır sanayi, savunma, kimya, güvenlik, sağlık ve yazılım sektörleri bulunuyor. Özellikle kritik altyapı ve güvenlik riski barındıran alanlarda uygulamanın sistematik hale geldiği belirtiliyor.
Tüpraş’ın stajyerler dahil adaylardan madde testi talep ettiği ve uygulamanın kurum tarafından doğrulandığı ifade ediliyor. Bunun yanında TCDD’nin de işe alım kriterlerinde bu kontrolleri üst sıralara taşıdığı belirtiliyor.
Savunma ve havacılık sektöründe faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kurumlarda da güvenlik gerekçesiyle test ve denetimlerin sistematik biçimde uygulandığı aktarılıyor.
Yasal çerçeve ve KVKK boyutu
Hukukçulara göre işverenin madde testi talep etmesi tamamen yasak değil. Ancak bu talebin işin niteliğiyle doğrudan bağlantılı olması, adayın açık rızasının alınması ve sonuçların gizli tutulması gerekiyor.
Kişisel verilerin korunması kapsamında test sonuçları yalnızca ilgili kişiye teslim ediliyor. İşverene iletilebilmesi için adayın açık onayı şart. Aksi durumda özel hayatın gizliliği ve veri koruma mevzuatı açısından hukuki sorunlar doğabiliyor.
Test süreci ve maliyet
Madde testleri genellikle idrar, kan veya tükürük örneği üzerinden gerçekleştiriliyor. Ortalama test ücreti 2 bin 200 TL civarında bulunuyor. Kurumsal ve toplu anlaşmalarda bu tutarın daha düşük seviyelere çekilebildiği belirtiliyor.
İş Kanunu’nun 25/II maddesi uyarınca, işyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulması “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” kapsamında değerlendirilebiliyor. Bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı doğabiliyor. Uygulamanın önümüzdeki dönemde hangi sektörlerde yaygınlaşacağı ise iş dünyasında yakından izleniyor.