Ekonomideki daralma ve nakit sıkışıklığı, ticaretin en önemli ödeme araçlarından birini vurdu. 2025 yılına ait veriler, borç çevirme kapasitesinin giderek düştüğünü gözler önüne serdi. Vatandaşın ve esnafın korkulu rüyası haline gelen tablo, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi'nin son raporuyla netleşti. Rakamlar sadece finansal bir krizi işaret etmiyor; aynı zamanda on binlerce kişi için hukuki bir kabusun başladığını gösteriyor.
YÜZDE 355'LİK KORKUTAN ARTIŞ
Ocak-Kasım dönemini kapsayan 11 aylık bilanço ağır oldu. Piyasada dönen çeklerin önemli bir kısmı duvara tosladı. TBB verilerine göre; geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla ödenemeyen çek tutarında yüzde 49'luk bir artış yaşandı. Ancak asıl şok, son iki yıllık periyotta ortaya çıktı. İstatistikler, iki yıl içinde ödenemeyen çek meblağının yüzde 355 oranında arttığını ortaya koydu.
Bu süreçte toplam 225 milyar liralık çek karşılıksız çıktı. Adet bazında bakıldığında ise karşılıksız çıkan çek sayısı geçen yıla nazaran yüzde 13 artarak 272 bine ulaştı.
31 BİN KİŞİ TEHLİKEDE
Veriler, krizin bireysel boyutunu da gözler önüne serdi. Yılın ilk 11 ayında tam 31 bin 600 kişinin çeki karşılıksız işlem gördü. Her bir 'karşılıksız çek' için ortalama tutar ise 827 bin lira seviyesine yükseldi. Piyasada 2025'in ilk 11 ayında toplamda 8,6 trilyon liralık çek 'yazıldı'. Bu devasa hacmin içinde karşılıksız kalan 225 milyar liralık kısım, genele oranla yüzde 3 civarında bir 'karşılıksız çek oranının' oluşmasına neden oldu.
LİSTENİN BAŞINDA İSTANBUL VAR
Ekonominin kalbinin attığı büyükşehirler, ödenemeyen borçlarda da başı çekti. İl bazlı dağılıma bakıldığında İstanbul, açık ara farkla en çok karşılıksız çekin çıktığı kent oldu. Listede İstanbul'u başkent Ankara ve İzmir izledi. Ticaretin yoğun olduğu Bursa ve Antalya da ilk 5 sırada yer alarak risk haritasındaki yerini aldı.
KREDİ BORCU GİBİ DEĞİL: HAPİS VAR!
İcra dairelerindeki dosya yükü her geçen gün artarken, borçlu vatandaşların en çok karıştırdığı nokta hukuki yaptırımlar oldu. Kredi borçlarında 'taahhüt verilmediği sürece' hapis cezası uygulanmıyor. Ancak çekte durum çok daha ciddi.
Türk Ceza Kanunu'na göre, 'karşılıksız çek' düzenlemenin yaptırımı sadece para cezası veya haciz değil. Çeki karşılıksız çıkanlar, borçlarını ödemedikleri takdirde hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. 2025 yılında patlama yapan bu istatistikler, binlerce kişinin özgürlüğünün de risk altında olduğunu gösteriyor.
