Türkiye, artan beyin göçünü tersine çevirmek için yeni bir adım attı. TÜBİTAK, Avrupa Komisyonu destekli CoCirculation 3 programı kapsamında, yurt dışında bulunan doktora sonrası araştırmacılara Türkiye’de 24 ay araştırma yapmaları karşılığında aylık 3.980 avro maaş dahil olmak üzere kapsamlı destek sunacak. Programın ilk çağrısı 1 Eylül 2025’te açılacak, son başvuru tarihi ise 1 Aralık 2025.
Tersine beyin göçüne stratejik destek: CoCirculation 3 nedir?
Avrupa Birliği’nin Ufuk Avrupa MSCA COFUND 2023 çağrısı kapsamında desteklenen CoCirculation 3 programı, TÜBİTAK’ın yürütücülüğünde üç yıl sürecek ve her yıl onlarca araştırmacının Türkiye’ye dönmesine olanak sağlayacak. Program kapsamında toplamda 100 deneyimli araştırmacı desteklenecek. İlk çağrıda 33, ikinci çağrıda 33 ve son çağrıda 34 kişi fonlanacak.
Araştırmacılar, Türkiye’nin önde gelen üniversiteleri ya da özel sektör kuruluşlarında, danışman rehberliğinde 24 ay boyunca çalışma yapabilecek. Ayrıca, tercihe bağlı olarak 12 ay boyunca akademi dışı kurumlarda ek çalışma süresi de tanınabilecek.
Kimler başvurabilir?
Programa tüm uyruklardan ve tüm yaşlardan araştırmacılar başvurabiliyor. Ancak başvurunun yapıldığı tarihten önceki 36 ay içinde Türkiye'de 12 aydan fazla bulunmamış olmak gerekiyor. Adayların ayrıca doktora derecesine sahip olması da şart.
Araştırma konularının, Türkiye’nin Yeşil Büyüme Teknoloji Yol Haritası, AB Yeşil Mutabakatı ve TÜBİTAK’ın öncelikli AR-GE konularıyla uyumlu olması gerekiyor. Başvurular yalnızca TÜBİTAK Yönetim Bilgi Sistemi (TYBS) üzerinden çevrim içi olarak alınacak.
Programın mali desteği neleri kapsıyor?
Araştırmacılara sağlanacak destek kalemleri şöyle:
Aylık maaş: 3.980 avro
Aile desteği: 600 avro
Araştırma ve eğitim desteği: 1.000 avro
Eğitim harcırahı: 250 avro
Ev sahibi kurum payı: 130 avro
Seyahat ödeneği: 50 avro
Toplamda bir araştırmacı için aylık yaklaşık 6.000 avroyu bulan kapsamlı bir destek öngörülüyor.
TÜİK verileri: Beyin göçü alarm veriyor
TÜİK’in 2021-2023 Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, Türkiye’nin nitelikli insan kaynağını kaybettiğini gözler önüne serdi. 2023 itibarıyla lisans mezunlarının %2’si doğrudan yurtdışına gidiyor. Bu oran, yılda yaklaşık 1 milyon lisans mezunu olduğu düşünüldüğünde en az 20 bin kişilik yıllık beyin göçü anlamına geliyor.
En yüksek göç oranı, moleküler biyoloji ve genetik (MBG) alanında: Her 100 mezunun yaklaşık 18’i yurtdışında kariyerine devam ediyor. Onu biyomühendislik (%10,2), işletme mühendisliği (%9,8), elektronik mühendisliği (%9,1), matematik mühendisliği (%8,9) ve bilgisayar mühendisliği (%8,4) izliyor.
Neden bu program önemli?
Yurt dışına çıkan yüksek nitelikli araştırmacıların büyük bölümü, çalışma ortamı, maaş düzeyi, bilimsel özgürlük ve uluslararası ağlara erişim gibi nedenlerle Türkiye’ye dönmüyor. CoCirculation 3, bu eğilimi tersine çevirmeyi ve Türkiye’yi hem dönüş yapan bilim insanları hem de uluslararası araştırmacılar için cazip hale getirmeyi hedefliyor.
TÜBİTAK’ın bu adımı, sadece beyin göçünü yavaşlatmakla kalmayıp, aynı zamanda bilgi ve teknoloji transferini hızlandırarak Türkiye’nin AR-GE kapasitesini büyütmeyi amaçlıyor.
2025, 2026 ve 2027 çağrı tarihleri
1. Çağrı: 1 Eylül 2025 – 1 Aralık 2025 (33 araştırmacı)
2. Çağrı: 3 Ağustos 2026 – 3 Kasım 2026 (33 araştırmacı)
3. Çağrı: 1 Temmuz 2027 – 1 Ekim 2027 (34 araştırmacı)