Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvuru yapabilmek için belge talebinde bulunan ancak mahkemeden ret yanıtı alan eski KOM Müdürü Ali Çığır, Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. Çığır, yeniden yargılama sürecinde belgelerinin yok edildiğini öne sürerek ikinci kez AYM’ye gitti. Yüksek Mahkeme her iki başvuruda da Çığır’ı haklı buldu ve 30 bin TL tazminata hükmetti.
Ali Çığır, Afyonkarahisar Emniyet Müdürlüğü’nde Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürü olarak görev yaparken, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası FETÖ üyeliği suçlamasıyla ihraç edildi. Tutuklu kaldığı dönemde kötü muameleye maruz kaldığını iddia eden Çığır, AİHM’ye başvuru hazırlığına girişti. Ancak bu süreçte AİHM dosyasına eklemek istediği belge talepleri, infaz kurumu ve ilgili mahkemeler tarafından reddedildi.
Belgeleri alamadı, AYM’ye gitti
Çığır, AİHM’ye sunmak istediği belgeler arasında disiplin cezalarına dair resmi kararlar, şüpheli sıfatıyla alınan ifade tutanakları ve kötü muamele iddialarını içeren 45 sayfalık dilekçesi bulunuyordu. Ancak belgelerin paylaşımı, Kırşehir İnfaz Hakimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine AYM’ye bireysel başvuru yapan Çığır, başvuru dosyasına belge sunamamasının anayasal haklarını ihlal ettiğini savundu.
AYM ihlal kararı verdi
Anayasa Mahkemesi, başvuruyu değerlendirdikten sonra önemli bir karar verdi. Yüksek Mahkeme, haberleşme özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Gerekçeli kararda, AİHM başvurusu gibi ciddi bir sürecin parçası olan bilgi paylaşımının engellenmesinin, demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü bir müdahale olmadığı belirtildi.
Yeniden yargılama sürecinde ikinci başvuru
İlk başvuru sonrası AYM’nin ihlal kararı doğrultusunda yeniden yargılama başladı ve Çığır’ın talebi bu kez kabul edildi. Ancak Çığır, bu süreçte başvuru belgelerinin “yok edildiği” iddiasıyla tekrar AYM’ye başvurdu. Belirttiğine göre belgeler ancak 2021 yılında tahliyesinden sonra kendisine teslim edildi. Yani AYM kararına rağmen bir yılı aşkın süre boyunca bu belgeleri elde edemedi.
Yüksek Mahkeme ikinci kez haklı buldu
Kasım 2024’te sonuçlanan ikinci başvuruda da AYM, Çığır’ı haklı buldu. Gerekçeli kararda, belgelerin ancak çok geç bir tarihte teslim edilmesinin başvurucunun adil yargılanma ve haberleşme hakkını ikinci kez ihlal ettiği vurgulandı. Bu ihlalin demokratik toplum düzeninde kabul edilemez olduğu belirtildi.
AYM, Çığır’a 30 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Bu karar ne anlama geliyor?
AYM'nin kararı, cezaevi uygulamalarında hak arayışının anayasal bir zemine sahip olduğunu ve kamu otoritelerinin bu süreçleri engellemesinin ciddi bir hak ihlali teşkil ettiğini ortaya koyuyor. Aynı zamanda, belgelerin geciktirilmesi veya yok edilmesi gibi uygulamaların hukuki sorumluluk doğurduğunu da net biçimde gösteriyor.