Haziran 2023’te başlayan sıkı para politikası süreci, bankacılık sektöründe kredi kullanımında belirgin bir ayrışmaya yol açtı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre artan faizlerle birlikte tüketiciler ihtiyaç kredilerine yönelirken, taşıt kredilerinde ciddi bir daralma yaşandı.
Taşıt kredisi bakiyesi iki yılda yarı yarıya geriledi
BDDK verileri, taşıt kredilerinde dikkat çekici bir düşüşe işaret ediyor. Buna göre sektörde taşıt kredisi bakiyesi geçen yıla göre yaklaşık yüzde 30, iki yıl öncesine göre ise yüzde 50’nin üzerinde azaldı. Nisan 2026 itibarıyla toplam bireysel taşıt kredisi bakiyesi 45 milyar lira seviyesine geriledi.
29 Aralık 2023 haftasında 95,8 milyar lira ile tarihi zirvesini gören taşıt kredileri, 17 Nisan 2026 haftasında 45 milyar liraya düşerek yaklaşık yüzde 53 oranında değer kaybetti. Bu gerileme, krediye dayalı araç alımının ciddi ölçüde zayıfladığını ortaya koydu.
Krediler içindeki payı hızla eridi
Taşıt kredilerinin toplam krediler içindeki payı da önemli ölçüde geriledi. 2024 yılında toplam TL kredilerin yüzde 1,06’sını oluşturan taşıt kredileri, 2025’te yüzde 0,6’ya, 2026 itibarıyla ise yüzde 0,3 seviyesine düştü.
Benzer şekilde tüketici kredileri içindeki payı da 2023’te yüzde 3,6 seviyesindeyken, 2026’da yüzde 0,73’e kadar geriledi. Bu düşüş, kredi kullanım tercihlerinde yapısal bir değişim yaşandığını gösterdi.
Kamu bankalarında düşüş daha sert oldu
Taşıt kredilerindeki en sert daralma kamu mevduat bankalarında görüldü. Kamu bankalarında taşıt kredi hacmi iki yıl öncesine göre yüzde 75,2, geçen yıla göre ise yüzde 55,2 azalarak 6,2 milyar liraya kadar geriledi.
Yabancı mevduat bankalarında kredi bakiyesi 12,55 milyar liraya inerken, yerli özel mevduat bankalarında ise 16,5 milyar lira ile en yüksek hacim korunmasına rağmen önemli bir küçülme yaşandı. Sektör kaynakları, genel olarak taşıt kredisine talebin zayıf olduğunu vurguladı.
Tasarruf finansmanı hızla büyüdü
Taşıt kredilerindeki daralmaya karşın tasarruf finansmanı modeli hızlı bir büyüme gösterdi. 2023 yılında 370 bin olan müşteri sayısı, 2024’te 533 bine, 2025’te ise 1 milyon 157 bin seviyesine çıkarak rekor kırdı.
İşlem hacmi de benzer şekilde sıçrama yaptı. 2023’te yaklaşık 84 milyar lira olan hacim, 2024’te 335 milyar liraya, 2025’te ise 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Bu artış, sektörün kısa sürede katlanarak büyüdüğünü ortaya koydu.
Taşıt alımında tercihler değişti
Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre tasarruf finansmanı sisteminde işlem hacminin yaklaşık yüzde 75’i taşıt alımlarından oluşuyor. Önceki yıllarda konut ağırlıklı olan sistemde, son dönemde araç alımlarının öne çıktığı görülüyor.
Tüketicilerin yüksek faiz oranları ve kredi sınırlamaları nedeniyle banka kredisi yerine daha esnek koşullar sunan alternatif modellere yöneldiği değerlendiriliyor.
Kredi kısıtları talebi sınırlıyor
BDDK tarafından uygulanan kredi sınırlamaları da taşıt kredilerindeki düşüşte etkili oldu. Düzenlemelere göre kredi vadeleri taşıt değerine göre 12 ila 48 ay arasında değişirken, kredi kullanım oranı da yüzde 20 ile yüzde 70 arasında sınırlandırılıyor.
Tasarruf finansmanı sisteminde ise peşinat ve vade koşullarının daha esnek olması, tüketiciler açısından alternatif bir finansman kanalı oluşturuyor. Bu durum, araç alım tercihlerinde bankacılık sistemi dışındaki modellere yönelimin arttığını gösteriyor.