Uluslararası haber ajansları ve akademik araştırmalara göre ABD, 19. yüzyılın ortalarından bu yana 40’tan fazla ülkede doğrudan ya da dolaylı askeri müdahalede bulundu. Bu müdahaleler kimi zaman rejim değişikliğiyle sonuçlanırken, kimi zaman da örtülü operasyonlar, hava saldırıları, deniz ablukaları veya özel kuvvet faaliyetleri şeklinde yürütüldü.
Son olarak Venezuela’ya yönelik açıklamalar, bu uzun müdahale zincirinin 2026 yılı başında yeni ve sarsıcı bir halkası olarak kayda geçti. ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela’ya geniş çaplı hava saldırıları düzenlendiğini, Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşinin ülke dışına çıkarıldığını duyurdu. Bu gelişme, ABD’nin askeri gücü dış politika aracı olarak kullanma pratiğini yeniden küresel gündemin merkezine taşıdı.
Afganistan (2001–2021)
ABD, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından El Kaide’yi hedef almak ve Taliban yönetimini devirmek amacıyla Afganistan’a askeri müdahalede bulundu. Kısa sürede rejim devrilmesine rağmen operasyon, ülkenin yeniden inşası ve güvenliğinin sağlanması gerekçesiyle yaklaşık 20 yıl sürdü.
Bu süreçte binlerce sivil ve asker hayatını kaybetti, Afganistan ağır bir insani krizle karşı karşıya kaldı. ABD ve müttefik güçlerin 2021’de çekilmesinin ardından Taliban yeniden iktidarı ele geçirdi.
Irak (2003–2011)
ABD, 2003’te “kitle imha silahları” bulunduğu iddiasıyla Irak’a geniş çaplı askeri müdahalede bulundu. Saddam Hüseyin rejimi kısa sürede devrildi ve ülkede rejim değişikliği yaşandı.
Ancak işgal sonrası devlet kurumlarının dağılması, güvenlik boşluğu ve mezhepsel çatışmalar Irak’ı uzun süreli istikrarsızlığa sürükledi. El Kaide bağlantılı grupların güçlenmesi ve ilerleyen yıllarda DEAŞ’ın ortaya çıkışı, müdahalenin bölgesel etkilerini daha da derinleştirdi.
Panama (1989–1990)
ABD, “Operation Just Cause” kapsamında Panama’ya askerî müdahalede bulunarak General Manuel Noriega’yı devirdi. Washington yönetimi Noriega’yı uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklama ile suçladı.
Yaklaşık 27 bin ABD askerinin katıldığı operasyon sonucunda Noriega yakalanarak ABD’ye götürüldü. Panama, ABD’nin Güney Amerika’daki son doğrudan askeri müdahalelerinden biri olarak öne çıktı.
Grenada (1983)
Soğuk Savaş döneminde ABD öncülüğündeki kısa süreli askeri operasyonla Grenada’daki hükümet devrildi. Müdahale, Batı yarımkürede ABD’nin askeri caydırıcılığını göstermesi açısından sembolik önem taşıdı.
Küba (1961 ve sonrası)
ABD, Fidel Castro yönetimini devirmek amacıyla 1961’de CIA destekli Domuzlar Körfezi Çıkarması’nı gerçekleştirdi. Operasyon başarısızlıkla sonuçlandı ve Washington açısından büyük bir hezimet olarak tarihe geçti.
Bu girişimin ardından ABD, doğrudan müdahale yerine CIA üzerinden yürütülen örtülü operasyonlar ve kapsamlı ekonomik ambargo politikasıyla Küba’yı baskı altında tutmayı sürdürdü.
Vietnam (1955–1975)
ABD, komünizmin yayılmasını engelleme politikası kapsamında Vietnam’da uzun yıllar süren geniş çaplı askeri operasyonlar yürüttü. Hava bombardımanları, kimyasal silah kullanımı ve kara harekâtları ülkeyi ağır bir yıkıma sürükledi.
Milyonlarca insanın hayatını kaybettiği savaş, ABD’nin 1973’te çekilmesinin ardından 1975’te Kuzey Vietnam’ın zaferiyle sona erdi.
İran (1953–günümüz)
1953’te CIA destekli darbeyle Başbakan Muhammed Musaddık görevden alındı ve Şah rejimi desteklendi. Bu müdahale, İran-ABD ilişkilerinde kalıcı bir kırılma yarattı.
Son yıllarda ise nükleer program gerekçesiyle İran’a yönelik askeri tehditler, hava saldırıları ve yaptırımlar yeniden gündeme geldi.
Guatemala (1954)
ABD destekli darbe ile seçilmiş lider Jacobo Árbenz devrildi. Müdahale, ülkede uzun yıllar sürecek siyasi istikrarsızlığın temelini attı.
Libya (2011)
NATO çerçevesinde ABD’nin de yer aldığı operasyonla Muammer Kaddafi rejimi devrildi. Ancak müdahale sonrası Libya iç savaş ve milis çatışmalarıyla parçalandı.
Sırbistan / Yugoslavya (1999)
NATO öncülüğündeki hava harekâtı, Slobodan Milošević yönetimi üzerinde ciddi baskı oluşturdu. Müdahale, Balkanlar’daki güç dengelerini kökten etkiledi.
Suriye (2014–günümüz)
ABD, DEAŞ’la mücadele gerekçesiyle Suriye’de hava saldırıları ve özel kuvvet operasyonları yürüttü. Washington yönetimi resmen rejim değişikliği hedefi açıklamasa da, Esad yönetimine karşı askeri ve ekonomik baskı politikası izledi.
Somali (1992–1995 / 2007–günümüz)
ABD, önce insani kriz gerekçesiyle Somali’ye asker gönderdi, ardından El Şebab’a karşı hava saldırıları ve özel operasyonlar düzenledi. Operasyonlar büyük ölçüde terörle mücadele kapsamında yürütüldü.
Yemen (2002–günümüz)
ABD, El Kaide bağlantılı grupları hedef alan hava saldırıları ve insansız hava aracı operasyonları gerçekleştirdi. Yemen, “hedefli öldürme” politikalarının en yoğun uygulandığı ülkelerden biri oldu.
Nijerya (2025)
ABD, 2025 yılında DEAŞ bağlantılı militanlara yönelik hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. Bu operasyonlar, ABD’nin Afrika’daki askeri varlığının son örnekleri arasında yer aldı.
Venezuela: Yeni aşama
Venezuela, son 20 yılda ABD’nin askeri ve ekonomik baskı araçlarını eş zamanlı kullandığı ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Yaptırımlar, diplomatik izolasyon ve muhalefete verilen destekle ilerleyen süreç, 2026 başında askeri boyutun açık şekilde devreye girmesiyle yeni bir aşamaya taşındı.
Uzmanlara göre Venezuela krizi, ABD’nin yüzyılı aşkın süredir uyguladığı askeri müdahale pratiğinin güncel ve en çarpıcı örneklerinden biri olarak tarihe geçiyor.