Dünya genelinde her yıl 5 Eylül, Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen Uluslararası Hayırseverlik Günü olarak kutlanıyor. Gün; yoksullukla mücadeleden insani yardıma, gönüllülükten sosyal dayanışmaya kadar geniş bir alanda bireyleri, sivil toplum kuruluşlarını ve kurumları yardımlaşmaya teşvik etmeyi amaçlıyor. Birleşmiş Milletler, hayırseverliğin yalnızca maddi yardım değil, toplumlar arasında dayanışmayı, karşılıklı anlayışı ve sosyal sorumluluğu güçlendiren önemli bir unsur olduğuna dikkat çekiyor.
5 Eylül’ün Uluslararası Hayırseverlik Günü olarak belirlenmesinin arkasında ise dünyada yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine yönelik çalışmalarıyla tanınan Rahibe Teresa’nın ölüm yıldönümü bulunuyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 17 Aralık 2012 tarihinde kabul ettiği A/RES/67/105 sayılı kararla 5 Eylül’ü resmen Uluslararası Hayırseverlik Günü ilan etti.
5 Eylül neden Uluslararası Hayırseverlik Günü seçildi?
Birleşmiş Milletler, hayırseverliğin insani krizlerin ve insan acılarının hafifletilmesindeki rolünü dikkate alarak 5 Eylül tarihini özel bir gün olarak belirledi. Tarihin seçilmesinde, yaşamını özellikle yoksullar, hastalar, yetimler ve kimsesizlere yardım etmeye adayan Rahibe Teresa’nın 5 Eylül 1997’de hayatını kaybetmesi etkili oldu.
1910 yılında Agnes Gonxha Bojaxhiu adıyla dünyaya gelen Rahibe Teresa, 1928’de Hindistan’a gitti ve yaşamının büyük bölümünü burada ihtiyaç sahibi insanlara yardım ederek geçirdi. 1950’de Kalküta’da Missionaries of Charity adlı yardım kuruluşunu kuran Teresa, 1979 yılında yoksulluk ve insan sıkıntılarının azaltılmasına yönelik çalışmaları nedeniyle Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
Birleşmiş Milletler 2012 yılında ilan etti
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 17 Aralık 2012’de yaptığı 58’inci genel kurul toplantısında 5 Eylül’ü Uluslararası Hayırseverlik Günü olarak ilan etti. Kararda hayırseverliğin farklı uygarlıklar, kültürler ve dinler arasında diyaloğun, dayanışmanın ve karşılıklı anlayışın geliştirilmesine katkı sağlayabileceği vurgulandı.
Kararla birlikte BM üyesi devletler, Birleşmiş Milletler kuruluşları, uluslararası ve bölgesel örgütler, sivil toplum kuruluşları ve bireyler, hayırseverliği teşvik eden faaliyetlerde bulunmaya davet edildi. Eğitim ve toplumsal farkındalık çalışmalarının artırılması da günün temel amaçlarından biri olarak belirlendi.
Hayırseverlik yalnızca maddi yardımdan ibaret değil
Uluslararası Hayırseverlik Günü kapsamında yardım kavramı yalnızca para veya mal bağışıyla sınırlı değerlendirilmiyor. Gönüllü çalışma, bilgi ve deneyim paylaşımı, ihtiyaç sahiplerine zaman ayırma, sosyal projelere katılma ve toplum yararına yürütülen çalışmalara destek verme de hayırseverliğin önemli parçaları arasında kabul ediliyor.
Birleşmiş Milletler, sivil katılım ve gönüllülüğün toplumların karşılaştığı sorunlara yönelik kolektif hareket kabiliyetini artırabileceğine dikkat çekiyor. Bu tür çalışmaların farklı toplumsal gruplar arasında güven oluşturabileceği, sosyal dayanışmayı güçlendirebileceği ve toplumların krizlere karşı direncini artırabileceği ifade ediliyor.
Yoksulluk ve insani krizlerde önemli rol oynuyor
Hayır kurumları ve gönüllü kuruluşlar özellikle savaşlar, doğal afetler, yoksulluk, göç ve ekonomik krizlerin etkilediği bölgelerde önemli görevler üstleniyor. Sağlık, eğitim, barınma, gıda ve çocukların korunması gibi temel alanlarda yürütülen yardım çalışmaları kamu hizmetlerini destekleyen önemli unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2026 yılında dünya genelinde yaklaşık 239 milyon insan insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Uluslararası insani yardım kuruluşlarının hedefi ise bunların yaklaşık 135 milyonuna yardım ulaştırmak. Bu tablo, gönüllü kuruluşların, bağışçıların ve insani yardım çalışanlarının küresel ölçekteki önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Gönüllülük sosyal dayanışmayı güçlendiriyor
Uluslararası Hayırseverlik Günü’nün temel hedeflerinden biri de bireylerin gönüllü çalışmalara katılımını artırmak. Birleşmiş Milletler, gönüllülük faaliyetlerinin yalnızca ihtiyaç sahiplerine doğrudan yardım sağlamadığını, aynı zamanda toplumda ortak sorumluluk duygusunu geliştirdiğini belirtiyor.
Mahalle ölçeğinde yapılan bir yardım kampanyasından uluslararası insani yardım çalışmalarına kadar farklı ölçekte yürütülen faaliyetler, insanların ortak sorunlar karşısında birlikte hareket etmesine katkı sağlıyor. Bu yönüyle hayırseverlik, sosyal bağların güçlendirilmesinin yanı sıra daha dirençli toplumların oluşturulmasına da destek oluyor.
Sürdürülebilir kalkınmaya da katkı sağlıyor
Hayırseverlik ve gönüllülük faaliyetleri, Birleşmiş Milletler’in sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından da önemli bir araç olarak değerlendiriliyor. Özellikle yoksulluğun azaltılması, açlıkla mücadele, eğitim olanaklarının geliştirilmesi, sağlık hizmetlerine erişimin artırılması ve toplumsal eşitsizliklerin azaltılması gibi alanlarda sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri önemli rol oynuyor.
Birleşmiş Milletler, hayırseverlik faaliyetlerinin kamu çalışmalarının yerine geçmediğini ancak devletlerin ve uluslararası kuruluşların yürüttüğü sosyal politikaları tamamlayıcı bir işlev gördüğünü belirtiyor. Gönüllü ve hayırsever kuruluşların sahip olduğu kaynak, bilgi ve toplumsal erişim kapasitesi, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin hayata geçirilmesinde önemli bir destek oluşturuyor.
Toplumun her kesimine çağrı yapılıyor
5 Eylül Uluslararası Hayırseverlik Günü dolayısıyla dünya genelinde yardım kampanyaları, gönüllülük etkinlikleri, bağış organizasyonları, eğitim programları ve farkındalık çalışmaları düzenleniyor. Birleşmiş Milletler de bireyleri, kurumları ve sivil toplum kuruluşlarını toplum yararına faaliyetlere katılmaya teşvik ediyor.
Uluslararası Hayırseverlik Günü, büyük miktarlardaki bağışlardan günlük yaşamda gerçekleştirilen küçük dayanışma örneklerine kadar her türlü yardımın toplumsal etkisine dikkat çekiyor. Günün temel mesajını ise ihtiyaç sahibi insanların yanında olmanın, gönüllülüğü yaygınlaştırmanın ve dayanışma kültürünü gelecek kuşaklara aktarmanın önemi oluşturuyor.
5 Eylül dayanışmayı hatırlatan küresel bir gün
Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen uluslararası günler, küresel sorunlar konusunda toplumsal farkındalığın artırılması, kamuoyunun harekete geçirilmesi ve ortak çözüm arayışlarının güçlendirilmesi amacı taşıyor. Uluslararası Hayırseverlik Günü de bu kapsamda her yıl 5 Eylül’de dünya genelinde anılıyor.
Savaşların, doğal afetlerin, ekonomik sorunların ve sosyal eşitsizliklerin milyonlarca insanı etkilediği günümüzde hayırseverlik ve gönüllülük, yalnızca bireysel iyilik hareketleri olarak değil, toplumsal dayanışmanın temel unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor. 5 Eylül de ihtiyaç sahiplerine destek olmanın ve paylaşma kültürünün önemini dünya çapında yeniden gündeme taşıyor.