Kemik sağlığını korumak amacıyla yaygın şekilde kullanılan kalsiyum ve D vitamini takviyelerinin kırık ve düşmeleri önlemedeki etkisi yeniden tartışmaya açıldı. The BMJ’de yayımlanan kapsamlı sistematik derleme ve meta-analizde, 69 randomize kontrollü araştırmada yer alan 153 bin 902 yetişkinin verileri incelendi ve rutin takviye kullanımının çoğu yetişkinde klinik açıdan anlamlı bir koruma sağlamadığı sonucuna ulaşıldı.
Kanadalı araştırmacılar, kalsiyumun tek başına, D vitamininin tek başına ve iki takviyenin birlikte kullanılmasının kırık ve düşme riskine etkisini plasebo veya herhangi bir takviye uygulanmayan gruplarla karşılaştırdı. İncelenen çalışmaların yüzde 87’sindeki katılımcıların toplum içinde yaşayan kişilerden oluştuğu, yüzde 73’ünün ise kırık veya düşme açısından yüksek risk grubunda bulunmadığı belirtildi.
Kırık riskinde klinik açıdan anlamlı fayda görülmedi
Kalsiyum takviyesini değerlendiren 11 çalışmada toplam 9 bin 67 kişinin verileri incelendi. Araştırmacılar, kalsiyum kullanımının herhangi bir kırığı önlemede klinik açıdan anlamlı bir yarar sağladığını gösteren yeterli kanıta ulaşamadı.
D vitamini için ise 36 araştırmadaki 92 bin 45 katılımcının sonuçları değerlendirildi. Yüksek kesinlik düzeyindeki bulgular, D vitamini kullanımının genel kırık riskinde anlamlı bir azalma sağlamadığını gösterdi.
Kalsiyum ve D vitamini birlikte kullanıldığında da tablo değişmedi
Kalsiyum ile D vitamininin birlikte kullanılmasını inceleyen 15 araştırmada 51 bin 126 katılımcının verileri değerlendirildi. İstatistiksel olarak küçük bir risk azalması görülmesine rağmen araştırmacılar, bu farkın önceden belirlenen klinik anlamlılık sınırlarının altında kaldığını bildirdi.
Kalça kırığı, omurga dışı kırıklar, omurga kırıkları ve düşmeler gibi diğer sonuçlarda da genel tablo büyük ölçüde değişmedi. Araştırmacılar, mevcut kanıtların kalsiyum, D vitamini veya ikisinin birlikte rutin şekilde kullanılmasının kırık ve düşmeleri önlemede belirgin bir yarar sağladığını desteklemediğini belirtti.
Sonuçlar herkes için aynı şekilde yorumlanmamalı
Araştırmanın sonuçları, kalsiyum veya D vitamininin insan vücudu için gereksiz olduğu anlamına gelmiyor. Kalsiyum kemik yapısında temel rol oynarken D vitamini, kalsiyum emilimi ve normal kemik metabolizmasının sürdürülmesinde önemli görev üstleniyor.
Çalışmada özellikle yüksek kırık riski taşıyan kişiler ve bakım kuruluşlarında yaşayanlar için eldeki kanıtların daha sınırlı olduğu vurgulandı. Ayrıca incelenen randomize çalışmaların hiçbirinde osteoporoz ilacı kullanan kişilerin bulunmadığına dikkat çekildi. Bu nedenle osteoporoz tedavisi gören, belirgin vitamin eksikliği bulunan veya özel tıbbi gereksinimleri olan kişilere ilişkin sonuçların ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Egzersiz ve düşmeyi önleyici uygulamalar öne çıkıyor
Araştırmanın ardından yapılan değerlendirmelerde, kırık ve düşmelerin önlenmesinde yalnızca takviyelere odaklanmak yerine etkisi kanıtlanmış diğer yöntemlerin önemine dikkat çekildi. Özellikle denge, kas gücü ve fiziksel fonksiyonu geliştirmeye yönelik egzersizlerin düşmelerin önlenmesindeki rolü vurgulandı.
Bulgular, doktor tarafından eksiklik veya belirli bir hastalık nedeniyle önerilen kalsiyum ve D vitamini tedavilerinin bırakılması gerektiği anlamına gelmiyor. Araştırmanın temel olarak sorguladığı nokta, bu takviyelerin kırık ve düşmeleri önlemek amacıyla genel yetişkin nüfusta rutin biçimde kullanılmasının beklenen korumayı sağlayıp sağlamadığı.