TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilen 11. Yargı Paketi, cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmayı hedefleyen kapsamlı bir infaz düzenlemesini beraberinde getirdi. Paketin içinde bulunan infaz indirimi maddesi, bazı suç gruplarını tamamen dışarıda bırakırken, birçok adli suçta ciddi bir tahliye olasılığı doğuruyor. Kamuoyu tarafından merak edilen en kritik soru ise şu: Hangi hükümlüler cezaevinden daha erken çıkabilecek?
Özellikle terör, örgütlü suçlar ve aile içi şiddet kategorilerinin kapsam dışı bırakılması, paketin sınırlarını daha da belirgin hale getirdi. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde suç işleyenler için geçerli olacak düzenleme, cezaevlerinde infazı devam eden binlerce kişi için önemli sonuçlar doğuracak.
31 Temmuz 2023 ve Öncesinde Suç İşleyenler İnfaz İndiriminden Yararlanabilecek
Yeni düzenlemenin en net hükmü zaman sınırlaması. Buna göre yalnızca 31 Temmuz 2023 tarihinden önce suç işleyenler infaz indiriminden yararlanabilecek. Suç tarihi bu tarihten sonrasına denk gelen hiçbir hükümlü kapsama alınmıyor.
Hükümlülerin durumuna göre uygulanacak infaz indirimi şöyle işliyor:
Toplam cezası 10 yıldan az olanlar bir ayını, 10 yıl ve üzeri olanlar ise üç ayını bu kurumlarda geçirmişse ve açık cezaevine ayrılmasına 3 yıldan az süre kalmışsa, en az 5 yıl erken tahliye olabilecek.
Açık cezaevindeki hükümlüler ise üç ay açık cezaevinde kalmaları şartıyla denetimli serbestlik hükümlerinden üç yıl daha erken yararlanabilecek. Bu düzenleme, binlerce hükümlü için doğrudan tahliye kapısı anlamına geliyor.
Adalet Bakanlığının verilerine göre cezaevinde bulunan yaklaşık 433 bin kişinin yalnızca 55 bini infaz indiriminden yararlanarak tahliye edilecek.
Kapsam Dışı Suçlar: Terör, Örgütlü Suçlar, Aile İçi Cinayet ve Cinsel Suçlar
Komisyonda verilen önergeyle paketten tamamen çıkarılan suçlar netleşti. Buna göre:
Terör suçları
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar
Devletin güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya ve casusluğa ilişkin suçlar
Kadın ve çocuğa yönelik kasten öldürme
Cinsel saldırı ve çocuğa cinsel istismar
kapsam dışı tutuldu.
Bu nedenle Gezi davası hükümlüleri, Osman Kavala, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Çiğdem Mater ve Mine Özerden; ayrıca Kobani davası kapsamında ceza alan Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ paketten yararlanamayacak.
Dikkat çeken bir detay daha var: On beş yaşını doldurmuş çocukla rızaen ilişki suçu kapsam dışı bırakılmadığı için bu suçtan ceza alanlar infaz indiriminden faydalanabilecek.
Kimler Yararlanacak? Kapsam İçindeki Suçlar
İnfaz indirimi düzenlemesinden yararlanabilecek suç grupları oldukça geniş:
Kasten öldürme (kadın, çocuk, alt-üst soy, eş hariç)
Yaralama
Uyuşturucu ticareti
Dolandırıcılık
Hırsızlık
Yağma
Sahtecilik
Rüşvet
Zimmet
Yasadışı bahis
Kara para aklama
Hakaret ve tehdit
Bu kategorilerdeki suçları 31 Temmuz 2023 tarihinden önce işleyenler, cezalarının niteliğine göre 5 yıl erken tahliye olabilecek. Bu kapsam genişliği nedeniyle, kamuoyunda tartışma yaratan pek çok davanın sanıkları indirimden yararlanacak.
Örneğin eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateş cinayetiyle ilgili yargılanan sanıklar, suç tarihleri nedeniyle infaz indiriminden faydalanabilecek.
Deprem Davası Sanıkları da İndirime Dahil
Paketin en çok tartışılan yönlerinden biri de deprem davalarının kapsama alınması. Adıyaman’daki İsias Otel, Hatay’daki Rönesans Rezidans, Kahramanmaraş’taki Ebrar Sitesi, Saitbey Apartmanı ve Ezgi Apartmanı gibi davalarda yargılanan sanıklar; ayrıca olası kast ve taksirle ölüme neden olma suçundan yargılanan tüm deprem sorumluları infaz indiriminden yararlanacak.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıkladığı verilere göre 11 ilde 2 bin 380 kişi hakkında yürütülen deprem soruşturmaları bu düzenlemeden doğrudan etkilenecek.
Soma, Amasra, Çorlu ve Hendek Davaları da Kapsamda
Soma’da 301 madencinin yaşamını yitirdiği facia, Amasra maden kazası, Çorlu tren kazası ve Hendek havai fişek fabrikası patlaması davalarında ceza alan sanıklar da infaz indirimi alabilecek. Trafik kazalarında ölüme neden olanlar için de aynı imkan geçerli.
Bu durum, kamuoyunda geniş tartışmalara yol açarken, cezaevlerinde büyük bir tahliye dalgasının başlaması bekleniyor.
Sonuç: Siyasi Suçlar Hariç Geniş Bir Adli Kapsam
11.Yargı Paketi’nin infaz indirimi düzenlemesi; siyasi, terör ve örgütlü suçlar dışındaki hemen tüm adli suçlar için erken tahliye kapısı aralıyor. Buna karşılık kadın ve çocuklara yönelik işlenen ağır suçlar ile cinsel suçların kapsam dışı tutulması kamuoyu hassasiyetini yansıtan bir tercih olarak öne çıkıyor.
TBMM Genel Kurulu’nda görüşme süreci yaklaştıkça paketin kamuoyundaki etkisi ve tartışmalar da büyümeye devam ediyor.